Ám Ảnh Từ Mối Tình Cũ Hoặc “Lần Đầu” Không Như Ý: Khiến Nam Giới Không Còn Ham Muốn

---

Những trải nghiệm tình dục đầu đời hoặc mối tình cũ để lại ký ức tiêu cực có thể trở thành một dạng “chấn thương tâm lý” (psychological trauma) kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cảm nhận khoái cảm, sự ham muốn tình dục (sexual desire) và cả chức năng sinh lý ở nam giới. Không ít quý ông bước vào các mối quan hệ mới nhưng vẫn bị “trói buộc” bởi những ám ảnh cũ, dẫn đến né tránh, mất hứng thú hoặc rối loạn chức năng tình dục.

1. Tác động của ký ức tiêu cực đến ham muốn tình dục nam giới

Tâm lý học tình dục cho thấy, bộ não đóng vai trò điều khiển trung tâm khoái cảm (pleasure center) thông qua các cấu trúc như nhân accumbens (nucleus accumbens) và vùng hạch hạnh nhân (amygdala). Khi một trải nghiệm tình dục đầu đời mang tính thất vọng, bị chê bai, hoặc kèm yếu tố bạo lực, não bộ sẽ ghi nhận ký ức này như một mối đe dọa thay vì khoái cảm.

Theo nghiên cứu của Geer và Robertson (2005) công bố trên Journal of Sex Research, những nam giới từng trải qua tình huống tình dục tiêu cực có nguy cơ cao gấp 2,4 lần gặp tình trạng giảm ham muốn tình dục trong các mối quan hệ sau. Cảm xúc tiêu cực này kích hoạt hệ thần kinh giao cảm (sympathetic nervous system), làm tăng cortisol – hormone căng thẳng – và giảm testosterone, từ đó ảnh hưởng đến hứng khởi tình dục.

2. Cơ chế tâm lý hình thành ám ảnh tình dục sau trải nghiệm tiêu cực

Các chấn thương tâm lý tình dục thường hình thành qua ba cơ chế chính:

• Điều kiện hóa sợ hãi (fear conditioning): Sau một “lần đầu” thất bại hoặc bị đối phương chê cười, não liên kết hoạt động tình dục với cảm giác xấu hổ hoặc lo sợ lặp lại thất bại.
• Mất hình ảnh bản thân tích cực (negative self-image): Sự tự ti về khả năng tình dục hoặc cơ thể khiến nam giới né tránh thân mật.
• Tránh né để tự bảo vệ (avoidance coping): Thay vì đối diện và giải tỏa ám ảnh, họ chọn tránh tình dục, dẫn đến mất dần ham muốn.

Theo nghiên cứu của Rowland và cộng sự (2010) trên Sexual and Relationship Therapy, khoảng 28% nam giới bị rối loạn chức năng cương dương (erectile dysfunction) sau một trải nghiệm tình dục thất bại có xu hướng tránh quan hệ hoàn toàn trong ít nhất 6 tháng.

3. Hệ quả kéo dài đối với sức khỏe nam khoa

Khi nam giới thường xuyên tránh quan hệ vì ám ảnh quá khứ, hệ trục hạ đồi – tuyến yên – tinh hoàn (hypothalamic-pituitary-testicular axis) có thể bị ảnh hưởng. Mức testosterone giảm kéo dài dẫn đến suy giảm khối cơ, mệt mỏi, giảm khả năng tập trung, và có thể tiến triển thành rối loạn chức năng tình dục mạn tính. Ngoài ra, tình trạng này còn ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần, làm tăng nguy cơ trầm cảm (depression) và rối loạn lo âu (anxiety disorders).

4. Trường hợp lâm sàng

Trường hợp 1: Anh T., 33 tuổi, nhân viên ngân hàng, tìm đến khám tại Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health. Anh kể rằng mối tình đầu thời đại học kết thúc trong cay đắng khi bạn gái cũ chê bai anh “quá nhanh” ngay trong lần đầu quan hệ. Từ đó, anh luôn căng thẳng mỗi khi gần gũi, thậm chí tránh né tình dục hoàn toàn với bạn gái mới dù vẫn yêu. Kết quả thăm khám: nồng độ testosterone toàn phần 11,2 nmol/L (giới hạn thấp), chỉ số International Index of Erectile Function (IIEF-5) đạt 14/25, cho thấy rối loạn cương dương mức độ nhẹ – trung bình. Bệnh nhân được điều trị kết hợp liệu pháp nhận thức – hành vi (Cognitive Behavioral Therapy) trong 8 tuần và sử dụng thuốc nhóm ức chế PDE-5 liều thấp hàng ngày trong 3 tháng. Sau 4 tháng, IIEF-5 tăng lên 22/25, bệnh nhân báo cáo đã có thể quan hệ bình thường.

Trường hợp 2: Anh K., 40 tuổi, giám đốc công ty xây dựng, từng trải qua một cuộc hôn nhân với đời sống tình dục lạnh nhạt. Người vợ cũ thường xuyên từ chối, kèm lời chê bai ngoại hình. Sau khi ly hôn, anh bước vào mối quan hệ mới nhưng không thể đạt hứng thú khi tiếp xúc thân mật, dù dương vật vẫn cương khi xem phim khiêu dâm. Xét nghiệm cho thấy testosterone ở mức 15,8 nmol/L (bình thường), nhưng hormone cortisol buổi sáng tăng 662 nmol/L (cao hơn ngưỡng bình thường), cho thấy căng thẳng mạn tính. Bệnh nhân được điều trị tâm lý chuyên sâu kết hợp nhóm thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI) liều thấp để giảm lo âu. Sau 5 tháng, anh cho biết đã có thể tận hưởng quan hệ trở lại.

5. Phương pháp điều trị

Điều trị ám ảnh tình dục cần kết hợp cả tâm lý và y học nam khoa.

• Tâm lý trị liệu: Liệu pháp nhận thức – hành vi giúp tái cấu trúc niềm tin sai lệch về tình dục, giảm phản ứng sợ hãi.
• Điều chỉnh nội tiết: Với những trường hợp testosterone thấp, bổ sung hormone dưới sự giám sát y khoa có thể cải thiện ham muốn.
• Thuốc hỗ trợ cương: Các nhóm PDE5 inhibitors như sildenafil, tadalafil giúp khôi phục sự tự tin trong giai đoạn đầu điều trị.
• Liệu pháp cặp đôi: Tham vấn cả hai để xây dựng lại niềm tin và giao tiếp tình dục.

Theo nghiên cứu của Brotto và cộng sự (2016) trên Archives of Sexual Behavior, điều trị kết hợp giữa liệu pháp tâm lý và hỗ trợ dược lý giúp cải thiện đáng kể mức độ hài lòng tình dục ở 71% nam giới bị giảm ham muốn do ám ảnh quá khứ.

6. Phòng ngừa và vai trò của nhận thức xã hội

Việc giáo dục giới tính toàn diện và cởi mở hơn có thể giảm thiểu tình trạng này. Nam giới cần được trang bị kiến thức rằng trải nghiệm “lần đầu” không quyết định toàn bộ đời sống tình dục về sau, và thất bại nhất thời không đồng nghĩa với mất khả năng. Ngoài ra, các cặp đôi nên duy trì sự chia sẻ và cảm thông, tránh những lời nhận xét gây tổn thương trong lúc nhạy cảm.

Kết luận

Ám ảnh từ mối tình cũ hoặc “lần đầu” không như ý là một vấn đề có thật và ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống tình dục nam giới. Cơ chế hình thành chủ yếu đến từ phản ứng tâm lý và ký ức tiêu cực được điều kiện hóa trong não, dẫn đến né tránh, mất hứng thú và rối loạn chức năng tình dục. Điều trị hiệu quả cần phối hợp tâm lý trị liệu, hỗ trợ nội tiết và thuốc khi cần thiết. Can thiệp sớm và đúng cách không chỉ giúp khôi phục ham muốn mà còn nâng cao chất lượng sống và sức khỏe tinh thần của nam giới.

TS.BS.CK2. Trà Anh Duy

Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health