Đàn Ông Bệnh Tim Cần Làm Gì Để Cải Thiện Đời Sống Tình Dục?

---

Không ít nam giới sau khi mắc bệnh tim cảm thấy lo lắng, thậm chí tránh né chuyện chăn gối vì sợ ảnh hưởng đến sức khỏe hoặc gây biến cố nguy hiểm. Tuy nhiên, đời sống tình dục không nhất thiết phải chấm dứt sau khi chẩn đoán bệnh tim. Với sự chuẩn bị khoa học, tham vấn y tế và giao tiếp cởi mở với bạn đời, nhiều nam giới vẫn có thể duy trì đời sống tình dục viên mãn, an toàn.

1. Mối liên hệ giữa bệnh tim và khả năng tình dục ở nam giới

Bệnh tim mạch (cardiovascular disease) thường ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tuần hoàn, làm giảm lưu lượng máu đến dương vật, gây ra rối loạn cương dương (erectile dysfunction – ED). Các mảng xơ vữa (atherosclerotic plaques) trong động mạch không chỉ giới hạn ở tim mà còn xuất hiện ở các động mạch nhỏ nuôi dương vật, khiến việc đạt và duy trì sự cương trở nên khó khăn.

Theo nghiên cứu của Montorsi và cộng sự (2003) công bố trên European Urology, khoảng 49% nam giới mắc bệnh mạch vành có biểu hiện ED trước khi xuất hiện các triệu chứng tim mạch khác trung bình 38,8 tháng. Điều này cho thấy ED có thể là dấu hiệu sớm cảnh báo biến cố tim mạch.

Ngoài ra, tâm lý lo sợ lên cơn đau thắt ngực (angina pectoris) hoặc tái phát nhồi máu cơ tim (myocardial infarction) trong lúc quan hệ cũng góp phần làm giảm ham muốn tình dục (libido) và hiệu suất tình dục ở nam giới mắc bệnh tim.

2. Tác động của thuốc điều trị tim mạch đến chức năng tình dục

Một số thuốc điều trị bệnh tim mạch như nhóm chẹn beta (beta-blockers) hoặc lợi tiểu thiazide có thể gây tác dụng phụ làm giảm khả năng cương hoặc ham muốn tình dục. Tuy nhiên, không phải tất cả các thuốc đều có tác động tiêu cực.

Theo nghiên cứu của Fogari và cộng sự (2001) công bố trên American Journal of Hypertension, 17% bệnh nhân dùng atenolol báo cáo giảm ham muốn tình dục sau 6 tháng điều trị, trong khi chỉ 3% ở nhóm dùng nebivolol (một loại beta-blocker thế hệ mới có đặc tính giãn mạch).

Do đó, việc trao đổi với bác sĩ để điều chỉnh phác đồ thuốc hoặc lựa chọn các thuốc ít ảnh hưởng đến chức năng tình dục là rất quan trọng.

3. An toàn tình dục đối với bệnh nhân tim mạch

Các hướng dẫn của American Heart Association khuyến cáo rằng nam giới mắc bệnh tim ổn định (stable cardiovascular disease), không có triệu chứng đau thắt ngực khi gắng sức mức độ nhẹ đến trung bình, có thể quan hệ tình dục an toàn tương đương với việc leo hai tầng cầu thang hoặc đi bộ nhanh 500-600 mét mà không khó thở hay đau ngực.

Ngược lại, những trường hợp bệnh tim không ổn định (unstable angina), suy tim mất bù (decompensated heart failure), loạn nhịp nặng (severe arrhythmia) hoặc huyết áp không kiểm soát (uncontrolled hypertension) cần trì hoãn quan hệ cho đến khi tình trạng được điều trị ổn định.

4. Lựa chọn thuốc hỗ trợ cương phù hợp

Các thuốc ức chế men PDE5 (PDE5 inhibitors) có hiệu quả cao trong điều trị ED ở nam giới mắc bệnh tim mạch ổn định. Tuy nhiên, chống chỉ định tuyệt đối khi đang dùng thuốc nitrate (nitroglycerin, isosorbide mononitrate) vì có thể gây tụt huyết áp nghiêm trọng.

Theo nghiên cứu của Kloner và Zusman (1999) công bố trên American Journal of Cardiology, phối hợp sildenafil với nitrate có thể làm giảm huyết áp tâm thu trung bình 25-51 mmHg, tiềm ẩn nguy cơ đột tử tim mạch. Do đó, việc sử dụng thuốc cường dương cần được bác sĩ tim mạch và nam khoa thống nhất.

5. Thay đổi lối sống để cải thiện sức khỏe tim mạch và tình dục

Một lối sống lành mạnh không chỉ cải thiện tiên lượng bệnh tim mà còn hỗ trợ khả năng tình dục. Các yếu tố cần chú trọng gồm:

• Tập luyện thể dục: Các bài aerobic cường độ vừa (moderate-intensity aerobic exercise) như đi bộ nhanh, bơi lội, đạp xe 30 phút/ngày, 5 ngày/tuần có thể cải thiện lưu lượng máu và sức bền tim mạch.
• Chế độ ăn Địa Trung Hải (Mediterranean diet): Giàu rau quả, cá, dầu ô liu, ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế thịt đỏ và thực phẩm chế biến sẵn. Theo nghiên cứu của Esposito và cộng sự (2004) trên JAMA, nhóm áp dụng chế độ ăn này cải thiện điểm IIEF (International Index of Erectile Function) trung bình 2,1 điểm sau 2 năm.
• Kiểm soát cân nặng: Giảm 5-10% trọng lượng cơ thể có thể cải thiện chức năng cương và giảm gánh nặng cho tim.
• Bỏ thuốc lá: Nicotine gây co thắt mạch và giảm khả năng cương.
• Hạn chế rượu bia: Lạm dụng rượu làm suy yếu chức năng cương và tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim.

6. Vai trò của giao tiếp và hỗ trợ tâm lý

Căng thẳng tâm lý (psychological stress) và lo âu về bệnh tật thường ảnh hưởng tiêu cực đến ham muốn và hiệu suất tình dục. Việc chia sẻ cảm xúc với bạn đời, trao đổi cởi mở về mong muốn, lo lắng và giới hạn an toàn giúp giảm áp lực và cải thiện sự hài lòng trong quan hệ.

Tư vấn tâm lý hoặc liệu pháp tình dục (sex therapy) cũng hữu ích, đặc biệt với những nam giới bị ám ảnh sau biến cố tim mạch hoặc trải qua phẫu thuật tim.

7. Trường hợp lâm sàng tại Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health

Trường hợp 1:

Bệnh nhân nam 58 tuổi, tiền sử nhồi máu cơ tim cách đây 14 tháng, đặt stent mạch vành, đang điều trị bằng aspirin 81 mg/ngày, atorvastatin 20 mg/ngày, nebivolol 5 mg/ngày. Gần đây, bệnh nhân gặp khó khăn trong việc duy trì cương cứng khi quan hệ. Khám lâm sàng ổn định, huyết áp 126/78 mmHg, nhịp tim 68 lần/phút. Xét nghiệm cho thấy testosterone toàn phần 14,2 nmol/L, HbA1c 5,8%, cholesterol toàn phần 4,2 mmol/L. Sau khi tham vấn, bệnh nhân được chỉ định sildenafil 50 mg dùng khi cần, kèm khuyến cáo tập thể dục 150 phút/tuần và duy trì chế độ ăn Địa Trung Hải. Sau 3 tháng, điểm IIEF cải thiện từ 14 lên 22.

Khuyến cáo của TS.BS.CK2 Trà Anh Duy: Nam giới mắc bệnh tim ổn định có thể dùng thuốc PDE5 dưới giám sát y tế, kết hợp thay đổi lối sống để cải thiện sức khỏe tình dục bền vững.

Trường hợp 2:

Bệnh nhân nam 62 tuổi, tiền sử suy tim độ II theo NYHA, tăng huyết áp, đái tháo đường type 2. Đang dùng enalapril 10 mg/ngày, furosemide 20 mg/ngày, metformin 1.500 mg/ngày. Bệnh nhân lo lắng quan hệ sẽ gây suy tim nặng hơn nên kiêng hoàn toàn suốt 8 tháng. Khám: huyết áp 138/82 mmHg, nhịp tim 74 lần/phút. Xét nghiệm: testosterone toàn phần 12,8 nmol/L, HbA1c 7,4%, NT-proBNP 820 pg/mL. Sau khi được đánh giá khả năng gắng sức và tư vấn, bệnh nhân được hướng dẫn tập luyện phục hồi chức năng tim (cardiac rehabilitation), giảm cân 4 kg trong 4 tháng, HbA1c giảm còn 6,6%. Khi sức khỏe cải thiện, bệnh nhân bắt đầu quan hệ trở lại với tần suất 1 lần/tuần, không ghi nhận triệu chứng tim mạch bất thường.

Khuyến cáo của TS.BS.CK2 Trà Anh Duy: Quan hệ tình dục ở bệnh nhân tim cần được cá thể hóa, chỉ tiến hành khi đã đánh giá đầy đủ nguy cơ và kiểm soát tốt các bệnh lý nền.

Kết luận

Nam giới mắc bệnh tim không nhất thiết phải từ bỏ đời sống tình dục. Với sự đánh giá kỹ lưỡng của bác sĩ, lựa chọn thuốc phù hợp, thay đổi lối sống lành mạnh và giao tiếp hiệu quả với bạn đời, họ vẫn có thể duy trì sự gắn kết thể chất và tinh thần một cách an toàn. Rối loạn cương dương ở bệnh nhân tim cần được xem như một phần của quản lý tổng thể, vừa để cải thiện chất lượng sống, vừa để tầm soát và kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ tim mạch.

TS.BS.CK2. Trà Anh Duy

Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health