Khủng Hoảng Hậu Chia Tay Khiến Nam Giới Mất Niềm Tin Vào “Chuyện Ấy”

---

Chia tay một mối tình sâu đậm không chỉ khiến trái tim đau đớn, mà với nhiều nam giới, nó còn âm thầm làm sụp đổ sự tự tin trong đời sống tình dục. Không ít người, sau khi đổ vỡ, rơi vào trạng thái né tránh xây dựng mối quan hệ mới, thậm chí xuất hiện các rối loạn chức năng sinh lý như rối loạn cương dương (erectile dysfunction – ED). Điều này cho thấy, chấn thương tâm lý (emotional trauma) hậu chia tay có thể tạo nên một vòng luẩn quẩn giữa tâm lý – sinh lý, tác động lâu dài đến chất lượng sống.

1. Khi tổn thương tinh thần “đánh sập” bản lĩnh đàn ông

Nhiều người vẫn tin rằng bản lĩnh phòng the của đàn ông chỉ phụ thuộc vào sức khỏe thể chất, nhưng thực tế, yếu tố tâm lý đóng vai trò không kém phần quan trọng. Khi trải qua một cuộc chia tay đầy tổn thương, đặc biệt là bị phản bội, bị từ chối hoặc chia tay trong bối cảnh xung đột nặng nề, nam giới dễ bị ám ảnh tâm lý. Những ký ức tiêu cực, cảm giác bị hạ thấp giá trị bản thân có thể trở thành rào cản mỗi khi họ nghĩ đến “chuyện ấy”.

Theo nghiên cứu của Smith và cộng sự (2019) công bố trên Journal of Sexual Medicine, có đến 27,8% nam giới từng trải qua một biến cố tình cảm nghiêm trọng gặp phải tình trạng rối loạn cương dương tạm thời, trong đó 12,4% kéo dài trên 6 tháng. Nghiên cứu này chỉ ra rằng stress tâm lý làm tăng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm (sympathetic nervous system), gây co mạch và giảm lượng máu tới dương vật – yếu tố quyết định trong quá trình cương.

Không chỉ vậy, việc tự ti và lo sợ lặp lại thất bại tình cảm còn khiến nam giới hình thành phản xạ né tránh gần gũi thể xác. Điều này lâu dần biến thành một vòng tròn khép kín: càng tránh, càng mất cơ hội khẳng định lại bản lĩnh, từ đó càng củng cố cảm giác bất lực.

2. Cơ chế tâm – sinh lý của rối loạn cương sau khủng hoảng tình cảm

Về mặt sinh học, để đạt được và duy trì sự cương, não bộ cần phát tín hiệu qua hệ thần kinh phó giao cảm (parasympathetic nervous system), giúp các mạch máu ở thể hang dương vật giãn ra, máu dồn về nhiều hơn. Khi nam giới ở trạng thái căng thẳng tâm lý (psychological stress), nồng độ hormone cortisol tăng cao. Cortisol là hormone “chiến đấu hay bỏ chạy” (fight-or-flight), vốn có tác dụng ức chế chức năng sinh sản khi ở mức cao kéo dài.

Theo nghiên cứu của Hamilton và cộng sự (2021) công bố trên Psychoneuroendocrinology, nam giới có mức cortisol buổi sáng > 550 nmol/L kéo dài trên 3 tháng có nguy cơ rối loạn cương cao hơn 2,3 lần so với nhóm bình thường. Ngoài ra, serotonin và dopamine – những chất dẫn truyền thần kinh điều hòa cảm xúc và khoái cảm – cũng bị rối loạn, dẫn đến giảm hứng thú tình dục (libido).

Khi kết hợp cả yếu tố tâm lý lẫn sinh học, có thể thấy lý do vì sao một cú sốc tình cảm đủ lớn lại “đánh gục” đời sống chăn gối của nhiều người đàn ông.

3. Tác động dài hạn đến mối quan hệ mới

Không ít nam giới sau khi chia tay vẫn “đứng ngoài” các mối quan hệ mới trong thời gian dài. Họ lo sợ lặp lại vết thương cũ, đồng thời ám ảnh với việc không thể đáp ứng bạn tình như trước.

Theo khảo sát của Brown và cộng sự (2020) trên Archives of Sexual Behavior, khoảng 19,7% nam giới từng có rối loạn cương sau chia tay cho biết họ chủ động trì hoãn việc quan hệ với bạn gái mới ít nhất 6 tháng, và 8,2% tránh hoàn toàn việc quan hệ trong hơn một năm. Điều này cho thấy tác động của khủng hoảng tình cảm không chỉ dừng lại ở thời điểm đổ vỡ, mà còn kéo dài, ảnh hưởng sâu sắc đến hạnh phúc về sau.

4. Trường hợp lâm sàng

Trường hợp 1

Anh P, 33 tuổi, nhân viên ngân hàng, tìm đến Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health gặp TS.BS.CK2 Trà Anh Duy sau 8 tháng chia tay bạn gái lâu năm. Anh cho biết, trước đây bản thân hoàn toàn khỏe mạnh, không gặp bất cứ khó khăn nào trong chuyện chăn gối. Tuy nhiên, từ sau khi chia tay, mỗi lần thử bắt đầu lại mối quan hệ mới, anh đều rơi vào tình trạng dương vật không cương đủ lâu để giao hợp.

Kết quả xét nghiệm cho thấy: testosterone toàn phần (total testosterone) ở mức 18,5 nmol/L (bình thường 12-35 nmol/L), nhưng nồng độ cortisol buổi sáng 590 nmol/L, cao hơn mức tối ưu. Siêu âm Doppler dương vật cho thấy dòng chảy động mạch bình thường, loại trừ nguyên nhân mạch máu. Chẩn đoán xác định: rối loạn cương do nguyên nhân tâm lý hậu chia tay.

BS Duy khuyến cáo anh P cần kết hợp điều trị tâm lý cá nhân, giảm stress bằng tập luyện thể thao và điều chỉnh giấc ngủ, song song với sử dụng thuốc hỗ trợ cương dương liều thấp trong thời gian ngắn. Đồng thời, việc xây dựng lại lòng tin và hình ảnh bản thân đóng vai trò then chốt để khôi phục chức năng tình dục bền vững.

Trường hợp 2

Anh H, 41 tuổi, doanh nhân, tìm đến khám với lý do mất hứng thú tình dục sau khi ly hôn cách đây một năm. Trước đây anh không có tiền sử bệnh lý mạn tính, nhưng kể từ sau biến cố hôn nhân, anh thường xuyên mất ngủ, lo âu, và lảng tránh mọi tiếp xúc thân mật.

Xét nghiệm cho thấy testosterone toàn phần 16,2 nmol/L, cortisol buổi sáng 605 nmol/L, prolactin ở mức 14,5 µg/L (bình thường 4-15 µg/L). Bác sĩ loại trừ nguyên nhân nội tiết bất thường đáng kể, kết luận nguyên nhân chính vẫn là stress tâm lý kéo dài.

BS Duy khuyến cáo anh H nên tham gia trị liệu tâm lý nhóm, đặc biệt là nhóm hỗ trợ dành cho người ly hôn, đồng thời kết hợp hoạt động thể chất đều đặn để hạ cortisol tự nhiên. Việc bắt đầu một mối quan hệ mới cần tiến hành từng bước, tránh áp lực phải “thành công” ngay từ lần đầu.

5. Giải pháp để phục hồi niềm tin và bản lĩnh

Khôi phục đời sống tình dục sau khủng hoảng tình cảm đòi hỏi sự phối hợp giữa chăm sóc tinh thần và thể chất. Tâm lý trị liệu (psychotherapy) đóng vai trò trung tâm, giúp nam giới xử lý ký ức tiêu cực, nhận diện niềm tin hạn chế và xây dựng lại hình ảnh bản thân. Hoạt động thể chất đều đặn như chạy bộ, bơi lội hay yoga giúp giảm cortisol, cải thiện tuần hoàn máu và tăng sản xuất testosterone tự nhiên.

Một yếu tố quan trọng khác là sự kiên nhẫn và cởi mở trong mối quan hệ mới. Việc chia sẻ thẳng thắn với bạn tình về những khó khăn hiện tại có thể giảm áp lực, tăng sự đồng cảm, và tạo điều kiện cho cả hai cùng tìm cách vượt qua.

Kết luận

Khủng hoảng hậu chia tay không chỉ để lại vết thương trong lòng, mà còn có thể làm lung lay nền tảng sinh lý của nam giới, đặc biệt là khả năng tình dục. Sự kết hợp của stress tâm lý, tăng cortisol, và rối loạn dẫn truyền thần kinh là nguyên nhân chính dẫn đến rối loạn cương và giảm hứng thú tình dục. Việc điều trị cần toàn diện, bao gồm hỗ trợ tâm lý, điều chỉnh lối sống, và trong một số trường hợp, can thiệp y khoa. Đáng mừng là nếu được hỗ trợ đúng cách, phần lớn nam giới có thể lấy lại sự tự tin và chất lượng đời sống tình dục như trước.

TS.BS.CK2. Trà Anh Duy

Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health