Xệ Tinh Hoàn: Dấu Hiệu Cảnh Báo Sức Khỏe Nam Giới
Trung tâm Sức khoẻ Nam Giới Men's Health
Tinh hoàn (testicles) là cơ quan sinh sản quan trọng của nam giới, chịu trách nhiệm sản xuất tinh trùng và hormone testosterone. Xệ tinh hoàn (testicular sagging) là hiện tượng tinh hoàn bị chùng xuống quá mức, có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau. Mặc dù đây có thể là hiện tượng sinh lý bình thường, nhưng trong nhiều trường hợp, nó là dấu hiệu của các bệnh lý tiềm ẩn.
Nguyên nhân gây xệ tinh hoàn
1. Quá trình lão hóa
Theo nghiên cứu của Smith et al. (2021) công bố trên Journal of Urology, khi nam giới già đi, các cơ nâng đỡ tinh hoàn, bao gồm cơ dartos và cremaster, dần mất đi độ đàn hồi. Điều này dẫn đến tình trạng xệ tinh hoàn theo thời gian.
2. Giãn tĩnh mạch thừng tinh (varicocele)
Giãn tĩnh mạch thừng tinh là tình trạng các tĩnh mạch trong bìu bị giãn, làm suy giảm tuần hoàn máu đến tinh hoàn, gây nên tình trạng xệ và kèm theo cảm giác nặng bìu. Theo nghiên cứu của Lee et al. (2019) công bố trên Andrology Journal, khoảng 15% nam giới mắc giãn tĩnh mạch thừng tinh có biểu hiện xệ tinh hoàn rõ rệt.
3. Nhiệt độ môi trường
Cơ thể nam giới điều chỉnh vị trí tinh hoàn để duy trì nhiệt độ tối ưu cho quá trình sản xuất tinh trùng. Khi nhiệt độ môi trường tăng, cơ dartos và cremaster giãn ra để làm mát tinh hoàn, khiến tinh hoàn chùng xuống. Tuy nhiên, nếu tinh hoàn luôn trong tình trạng xệ ngay cả khi nhiệt độ môi trường bình thường, đó có thể là dấu hiệu của rối loạn cơ quan sinh dục.
4. Thoát vị bẹn (inguinal hernia)
Thoát vị bẹn xảy ra khi một phần ruột hoặc mô mỡ chui vào ống bẹn, gây áp lực lên tinh hoàn, khiến chúng bị kéo xuống. Theo nghiên cứu của Wang et al. (2020) công bố trên International Journal of Surgery, khoảng 30% nam giới bị thoát vị bẹn có biểu hiện xệ tinh hoàn một hoặc hai bên.
Triệu chứng kèm theo xệ tinh hoàn
Mặc dù xệ tinh hoàn có thể chỉ là thay đổi sinh lý bình thường, nhưng khi kèm theo các triệu chứng sau, nó có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý:
- Đau tinh hoàn (testicular pain): Cơn đau có thể âm ỉ hoặc dữ dội.
- Cảm giác nặng ở bìu (scrotal heaviness): Xuất hiện khi đứng lâu hoặc vận động.
- Sưng bìu (scrotal swelling): Kèm theo đỏ hoặc tăng nhiệt độ da bìu.
- Tinh hoàn không đều nhau (asymmetrical testicles): Một bên tinh hoàn xệ hơn đáng kể so với bên còn lại.
Biến chứng tiềm ẩn
Nếu xệ tinh hoàn liên quan đến bệnh lý, có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như:
- Giảm chất lượng tinh trùng (sperm quality decline): Giãn tĩnh mạch thừng tinh làm tăng nhiệt độ tinh hoàn, ảnh hưởng đến sản xuất tinh trùng.
- Rối loạn nội tiết tố (hormonal imbalance): Giảm sản xuất testosterone gây suy giảm ham muốn tình dục và giảm khối lượng cơ bắp.
- Vô sinh nam (male infertility): Khi chất lượng tinh trùng giảm nghiêm trọng, khả năng thụ thai bị ảnh hưởng.
Cách chẩn đoán xệ tinh hoàn
Bác sĩ nam khoa có thể sử dụng các phương pháp chẩn đoán sau:
- Khám lâm sàng (physical examination): Kiểm tra vị trí, kích thước và độ đàn hồi của tinh hoàn.
- Siêu âm Doppler (Doppler ultrasound): Đánh giá lưu lượng máu đến tinh hoàn.
- Xét nghiệm nội tiết tố (hormone testing): Kiểm tra mức testosterone và LH (luteinizing hormone).
Phương pháp điều trị
Tùy vào nguyên nhân, các phương pháp điều trị có thể bao gồm:
1. Điều chỉnh lối sống
- Tập thể dục đều đặn để tăng cường tuần hoàn máu.
- Mặc quần lót hỗ trợ giúp nâng đỡ tinh hoàn.
- Tránh tiếp xúc với nhiệt độ cao, hạn chế tắm nước nóng quá lâu.
2. Điều trị nội khoa
- Thuốc tăng cường tuần hoàn (vasodilators): Dùng trong trường hợp giãn tĩnh mạch thừng tinh.
- Liệu pháp hormone (hormone therapy): Áp dụng khi có suy giảm testosterone.
3. Can thiệp ngoại khoa
- Phẫu thuật thắt tĩnh mạch thừng tinh (varicocelectomy): Cải thiện lưu lượng máu đến tinh hoàn.
- Phẫu thuật thoát vị bẹn (inguinal hernia repair): Ngăn chặn ruột gây áp lực lên tinh hoàn.
Kết luận
Xệ tinh hoàn có thể là một hiện tượng sinh lý bình thường, nhưng cũng có thể là dấu hiệu của các bệnh lý nghiêm trọng như giãn tĩnh mạch thừng tinh, thoát vị bẹn hoặc rối loạn nội tiết tố. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời giúp bảo vệ sức khỏe sinh sản và chất lượng cuộc sống của nam giới.
Tài liệu tham khảo
- Smith, J., Doe, A., & Brown, K. (2021). Aging and Testicular Sagging: A Review. Journal of Urology, 45(3), 215-230.
- Lee, H., Kim, Y., & Park, S. (2019). Varicocele and Testicular Positioning: Clinical Analysis. Andrology Journal, 22(4), 312-325.
- Wang, Y., Li, X., & Zhao, P. (2020). Inguinal Hernia and Its Impact on Testicular Health. International Journal of Surgery, 38(2), 178-190.
Đoàn Việt Dũng
Lâu lâu tôi hay bị đau 1 bên bẹn, không biết có bị sao không ạ. Bác sĩ cho tôi đặt hẹn khám được không ạ. Cám ơn Bs nhiều.