Những Dấu Hiệu Nam Giới Đang Suy Giảm Testosterone Mà Nhiều Người Thường Bỏ Qua?

---

Hỏi: Tôi năm nay 32 tuổi, bắt đầu thấy sinh lý của mình bị giảm dần đi khoảng 1 năm nay. Tôi nghe nói đàn ông sau 30 tuổi sẽ bắt đầu bị giảm nội tiết tố nam testosterone. Bác sĩ cho tôi hỏi những dấu hiệu nào cho thấy nam giới đang suy giảm testosterone mà nhiều người thường bỏ qua để tôi có thể chủ động quan tâm hơn mà phòng tránh? (Tiến D., Vũng Tàu)

Trả lời:

Nhiều nam giới không nhận ra mình có thể đang suy giảm testosterone vì các dấu hiệu thường đến rất chậm. Không phải lúc nào cũng là “yếu sinh lý” rõ rệt, mà có khi chỉ là ít ham muốn hơn, ít còn cương buổi sáng, tập nhanh đuối, bụng to dần hoặc tâm trạng xuống thất thường. Vì những thay đổi này rất dễ bị đổ cho stress, thiếu ngủ hay tuổi tác, nhiều người bỏ qua khá lâu. Theo hướng dẫn của Endocrine Society năm 2018, chỉ nên chẩn đoán suy giảm testosterone khi vừa có triệu chứng phù hợp, vừa có testosterone máu thấp rõ ràng và được xác nhận lại bằng xét nghiệm buổi sáng.

1. Giảm ham muốn là dấu hiệu hay gặp nhất

Nhiều người không “mất hẳn” ham muốn, mà chỉ thấy mình ít nghĩ đến chuyện tình dục hơn, ít chủ động hơn, cảm giác hứng thú nhạt dần. Theo nghiên cứu của Wu và cộng sự (2010) công bố trên The New England Journal of Medicine, khảo sát 3.369 nam giới 40–79 tuổi cho thấy ba triệu chứng liên quan chặt nhất với testosterone thấp là giảm cương buổi sáng, giảm ham muốn và rối loạn cương dương.

2. Ít còn cương buổi sáng cũng là tín hiệu đáng chú ý

Đây là dấu hiệu rất nhiều người bỏ qua vì nghĩ “miễn lúc cần vẫn được là ổn”. Nhưng thực tế, cương buổi sáng phản ánh khá nhiều về hoạt động nội tiết và sinh lý nam. Cũng theo nghiên cứu của Wu và cộng sự (2010) trên The New England Journal of Medicine, giảm cương buổi sáng là một trong ba dấu hiệu tình dục có giá trị gợi ý mạnh nhất với testosterone thấp.

3. Tập nhanh đuối, người không còn sung như trước

Có người vẫn đi làm, vẫn sinh hoạt bình thường nhưng cảm giác “không còn lửa”, tập một chút đã xuống sức, làm gì cũng thiếu hăng hái. Dấu hiệu này có thể liên quan testosterone thấp, nhưng không đặc hiệu bằng nhóm triệu chứng tình dục. Tổng quan hệ thống của Millar và cộng sự (2016) công bố trên CMAJ cho thấy các triệu chứng như mệt mỏi, giảm năng lượng hay giảm tập trung rất dễ bị lẫn với stress, mất ngủ, béo phì hoặc bệnh mạn tính khác.

4. Bụng to hơn, cơ bắp kém săn hơn

Nhiều nam giới chỉ nghĩ đây là hệ quả của tuổi tác hoặc ít vận động. Nhưng testosterone thấp cũng có thể đi kèm tăng mỡ bụng và giảm khối cơ. Theo nghiên cứu của Tajar và cộng sự (2012) công bố trên The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, trong 2.966 nam giới nghiên cứu EMAS, chỉ 63 người, tương đương 2,1%, được phân loại có suy giảm testosterone khởi phát muộn; nhóm này có hemoglobin thấp hơn, mật độ xương thấp hơn, sức khỏe chung kém hơn, và ở nhóm nặng hơn, vòng eo lớn hơn 1,93 cm cùng nguy cơ hội chứng chuyển hóa tăng mạnh, với odds ratio 9,94.

5. Tâm trạng xuống nhưng nhiều người không nghĩ tới nội tiết

Dễ cáu hơn, chán hơn, thiếu động lực hơn cũng có thể là một phần của bức tranh lớn hơn, nhưng đây không phải dấu hiệu đủ để tự kết luận. Các nghiên cứu và hướng dẫn hiện nay đều nhấn mạnh rằng triệu chứng tâm trạng chỉ có ý nghĩa hơn khi đi cùng giảm ham muốn, giảm cương buổi sáng hoặc các biểu hiện sinh lý khác.

Kết luận

Những dấu hiệu dễ bị bỏ qua nhất của suy giảm testosterone thường là giảm ham muốn, ít cương buổi sáng hơn, cảm giác không còn sung sức, bụng to dần và cơ thể kém săn chắc. Trong đó, nhóm triệu chứng tình dục vẫn có giá trị gợi ý mạnh nhất. Nhưng vì các biểu hiện này rất dễ lẫn với stress, thiếu ngủ hoặc tuổi tác, cách đúng nhất không phải là tự đoán, mà là đi khám khi tình trạng kéo dài để được đánh giá và làm xét nghiệm phù hợp.

TS.BS.CK2. Trà Anh Duy

Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health