Đau Khổ Hậu Chia Tay, Nam Giới Mất Bao Lâu Để Quên Một Người?

---

Có những nỗi đau không làm chảy máu, nhưng vẫn khiến người ta mất ngủ, ăn không ngon, làm việc như người bị rút pin. Chia tay là một kiểu như vậy. Nhiều người sau đổ vỡ thường hỏi đúng một câu rất con người: “Rốt cuộc thì bao lâu mới quên được?”. Câu hỏi nghe đơn giản, nhưng đáp án lại không có kiểu “3 tháng là ổn” hay “6 tháng là xóa sạch”. Từ góc nhìn của một chuyên gia sức khỏe nam giới, hậu chia tay không chỉ là chuyện cảm xúc, mà còn là chuyện của giấc ngủ, hormone, ham muốn, khả năng tập trung và cả cách một người đàn ông giữ mình trước biến cố. Nói vui kiểu BS Chuối: trái tim đau thì đầu óc, dạ dày và lịch sinh hoạt cũng hay bị kéo đi họp chung.

1. Không có chiếc đồng hồ chung cho việc quên một người

Điều đầu tiên cần nói cho rõ là: không có mốc thời gian “chuẩn” để quên người cũ. Có người vài tuần đã đỡ, có người vài tháng vẫn còn nhói, có người bề ngoài bình thường nhưng trong đầu vẫn như đang replay một bộ phim cũ. Theo nghiên cứu của Morris và cộng sự (2015) công bố trên Evolutionary Behavioral Sciences, khảo sát 5.705 người từ 96 quốc gia cho thấy phụ nữ thường báo cáo mức đau cảm xúc ban đầu cao hơn nam giới, với điểm trung bình 6,84/10 so với 6,58/10, nhưng nam giới thường có xu hướng hồi phục chậm hơn và kéo dài hơn. Nghĩa là chuyện đau bao lâu không chỉ phụ thuộc giới tính, mà còn phụ thuộc cách mỗi người đối diện với mất mát.

2. Vì sao chia tay lại đau đến vậy?

Nhiều người sau chia tay hay tự trách mình “có gì đâu mà làm quá”. Nhưng não bộ lại không nghĩ nhẹ như vậy. Theo nghiên cứu của Fisher và cộng sự (2010) công bố trên Journal of Neurophysiology, khi chụp cộng hưởng từ chức năng ở 15 người vừa bị từ chối trong tình yêu, các nhà nghiên cứu ghi nhận hoạt hóa ở những vùng não liên quan đến hệ thống tưởng thưởng, động lực và cảm giác thôi thúc. Nói nôm na, thất tình không chỉ là buồn bằng thơ; nó chạm vào những mạch thần kinh khiến con người vừa nhớ, vừa tiếc, vừa khó buông. Vì vậy, cảm giác bị ám ảnh, cứ nghĩ đi nghĩ lại, hoặc biết là nên dừng mà vẫn nhớ, hoàn toàn không phải biểu hiện “yếu đuối”, mà là phản ứng có thật của não bộ trước mất mát tình cảm.

3. Quên một người thật ra là học cách sống lại với chính mình

Cái khó của chia tay không chỉ là thiếu một người, mà là mất luôn một phần thói quen, vai trò và hình ảnh bản thân từng gắn với mối quan hệ đó. Theo nghiên cứu của Slotter, Gardner và Finkel (2010) công bố trên Personality and Social Psychology Bulletin, đổ vỡ tình cảm có thể làm suy giảm độ rõ ràng trong tự nhận thức bản thân (self-concept clarity) – hiểu đơn giản là mình bỗng thấy mơ hồ hơn về chính mình sau khi mối quan hệ kết thúc. Đó là lý do nhiều người sau chia tay không chỉ buồn vì nhớ người cũ, mà còn thấy trống rỗng, lạc nhịp, như thể cuộc sống tự nhiên bị hụt đi một phần cấu trúc quen thuộc.

Từ góc nhìn nam khoa – sức khỏe nam giới, đây là giai đoạn không nên xem nhẹ. Nhiều nam giới sau chia tay gặp mất ngủ, giảm động lực làm việc, ăn uống thất thường, tụt ham muốn hoặc ngược lại cố lao vào những cuộc vui để chứng minh mình vẫn ổn. Nhưng “ổn giả vờ” thường tốn sức hơn ổn thật. Quên một người không phải xóa ký ức bằng ý chí, mà là xây lại nhịp sống, xây lại lòng tự trọng và học cách không để cuộc chia tay định nghĩa giá trị của mình.

4. Bao lâu thì đỡ? Thường là theo từng đợt, không theo đường thẳng

Nếu bạn hỏi một con số đẹp để dễ bám vào, khoa học sẽ hơi làm mất hứng: hồi phục cảm xúc hiếm khi đi theo đường thẳng. Có người tuần đầu tưởng mạnh mẽ, tuần thứ ba mới sụp. Có người hai tháng sau đã cười nói bình thường, nhưng đến một bài nhạc cũ lại buồn như mới hôm qua. Điều quan trọng không phải là “đã quên hẳn chưa”, mà là mình có đang dần sống lại được không: ngủ khá hơn chưa, bớt kiểm tra mạng xã hội của người cũ chưa, tập trung được vào việc khác chưa, và có những khoảnh khắc không nghĩ về cuộc chia tay nữa chưa.

Tin vui là con người có khả năng hồi phục rất đáng nể. Theo nghiên cứu của Lewandowski và Bizzoco (2007) công bố trên The Journal of Positive Psychology, ở 77 người trẻ vừa trải qua chia tay, nhiều người vẫn ghi nhận những thay đổi tích cực sau đổ vỡ, như hiểu bản thân hơn, trưởng thành hơn và rõ hơn về điều mình cần trong một mối quan hệ. Nghĩa là quên một người không chỉ là bớt đau; đôi khi còn là trưởng thành thêm một lớp.

5. Nam giới nên làm gì để đỡ đau theo cách lành mạnh?

Điều đầu tiên là đừng tự bắt mình “phải quên nhanh”. Càng ép, não càng bám. Điều thứ hai là giữ nếp sinh hoạt cơ bản: ngủ đủ, ăn đều, vận động nhẹ, đừng thả mình vào rượu bia hay thức khuya triền miên. Cơ thể không chữa lành nỗi đau tình cảm thay bạn, nhưng nó giúp bạn có nền sức để chịu đựng giai đoạn đó ít tổn thương hơn.

Điều thứ ba là đừng cô lập bản thân. Nam giới thường có xu hướng im lặng, làm việc nhiều hơn hoặc giả như không sao. Nhưng thật ra, nói chuyện với bạn bè tin cậy, chuyên gia tâm lý hoặc một người đủ tử tế để lắng nghe có thể giúp quá trình hồi phục bớt quanh co hơn rất nhiều. Mạnh mẽ không phải là nín bằng được; mạnh mẽ là biết mình đang đau và chọn cách đi qua nó cho đàng hoàng.

6. Khi nào cần tìm hỗ trợ chuyên môn?

Nếu sau chia tay, bạn mất ngủ kéo dài, sụt hoặc tăng cân rõ, không còn tập trung học tập – làm việc, né tránh mọi kết nối hoặc cảm xúc đau khổ không hề giảm sau nhiều tuần đến nhiều tháng, đó là lúc nên tìm hỗ trợ chuyên môn. Không phải vì bạn “yếu”, mà vì có những nỗi đau cần được tháo bằng kỹ năng chứ không chỉ bằng thời gian.

Kết luận

Về mặt tâm lý học, không có một mốc thời gian chung để quên một người sau chia tay. Mỗi người có tốc độ hồi phục khác nhau, chịu ảnh hưởng bởi mức độ gắn bó, cách kết thúc mối quan hệ, tính cách và khả năng thích nghi sau mất mát. Điều quan trọng không nằm ở việc ép mình quên nhanh, mà ở chỗ biết đi qua giai đoạn hậu chia tay bằng một nhịp sống đủ lành mạnh, đủ tỉnh táo và đủ tử tế với bản thân. Từ góc nhìn chuyên gia nam khoa – sức khỏe nam giới, quên một người không chỉ là chuyện trái tim lắng xuống, mà còn là lúc người đàn ông học lại cách chăm sóc chính mình để không đánh mất luôn phong độ, giấc ngủ và giá trị bản thân sau một cuộc tình đã khép lại.

TS.BS.CK2. Trà Anh Duy

Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health