Thực Phẩm Chức Năng Tăng Cường Sinh Lý Có Thật Sự Hiệu Quả Không?

---

Đàn ông mà nghe đến chữ “tăng cường sinh lý” là mắt sáng lên như thấy mã giảm giá cuối tháng. Quảng cáo thì rất mạnh: uống vào sung hơn, bền hơn, tự tin hơn, nghe xong tưởng chỉ cần một viên là cuộc đời bước sang trang mới. Nhưng sinh lý nam không vận hành kiểu bấm nút turbo. Nó liên quan đến mạch máu, hormone, giấc ngủ, stress, cân nặng và cả cái đầu đang có bình yên hay không. Nói kiểu BS Chuối: cơ thể không phải xe máy mà đổ thêm chai phụ gia là chạy bốc ngay.

1. Có hiệu quả không? Có thể có, nhưng đừng mơ kiểu phim

Một số thực phẩm chức năng có thể giúp hỗ trợ nhẹ ở một số người, nhất là những sản phẩm chứa hoạt chất đã từng được nghiên cứu như một số thảo dược. Tuy nhiên, vấn đề là hiệu quả thường không lớn như quảng cáo và không xảy ra ở tất cả mọi người.

Theo tổng quan hệ thống của Borrelli và cộng sự (2018) công bố trên Drugs, khi xem xét 24 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, một vài hoạt chất thảo dược có cho thấy tín hiệu tích cực ở rối loạn cương, nhưng chất lượng nghiên cứu còn không đồng đều. Nói dễ hiểu: có món “có vẻ ổn”, nhưng từ “có vẻ ổn trong nghiên cứu” đến “hợp với cái hộp đang bán trên mạng” là hai chuyện hoàn toàn khác nhau.

2. Vì sao nhiều người uống rồi vẫn thấy “có tác dụng”?

Có khi vì họ vốn chỉ đang mệt, stress, thiếu ngủ, nghỉ ngơi lại thì tự nhiên thấy khỏe hơn. Có khi vì hiệu ứng kỳ vọng: đã bỏ tiền rồi thì ai cũng mong nó hiệu quả. Nhưng cũng có một khả năng kém vui hơn: sản phẩm đó “mạnh” vì bên trong có thứ không được ghi ra nhãn.

Theo nghiên cứu của Tucker và cộng sự (2018) công bố trên JAMA Network Open, có tới 776 thực phẩm bổ sung bị FDA phát hiện chứa thành phần dược chất không công bố, trong đó nhóm tăng cường sinh lý chiếm 45,5%. Nghe xong chắc nhiều anh phải ngồi ngay ngắn lại: có những thứ làm bạn thấy “hiệu quả rõ” không hẳn vì nó bổ, mà có thể vì nó đã bị pha trộn hoạt chất giống thuốc.

3. Cái nguy nhất không phải là tốn tiền, mà là tốn sức khỏe

Chữ “thực phẩm” làm nhiều người chủ quan, nghĩ rằng uống sao cũng được. Nhưng với sản phẩm sinh lý, nhất là loại quảng cáo kiểu “tác dụng nhanh”, rủi ro không hề nhỏ. Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc đang dùng thuốc khác mà tự ý uống linh tinh thì rất dễ rước thêm chuyện vào người.

Các hướng dẫn điều trị rối loạn cương của Hiệp hội Niệu khoa Hoa Kỳ vẫn nhấn mạnh cách tiếp cận dựa trên nguyên nhân và điều trị có bằng chứng, chứ không phải tự thử đủ loại viên uống không rõ chất lượng. Nói cách khác, nếu cơ thể đang có vấn đề thật, thì đi khám vẫn khôn hơn rất nhiều so với việc đặt hy vọng vào một hộp ghi chữ thật to và thật hùng hồn.

4. Vậy có nên dùng không?

Nếu sản phẩm rõ nguồn gốc, thành phần minh bạch và được bác sĩ đánh giá là phù hợp, một số trường hợp có thể dùng như hỗ trợ. Nhưng xin nhấn mạnh: hỗ trợ thôi, không phải cây đũa thần. Nếu bạn đang rối loạn cương, giảm ham muốn, mệt kéo dài hay nghi ngờ testosterone thấp, thì viên uống chỉ nên đứng vai phụ, không nên được giao vai nam chính.

Với đàn ông, cái phá sinh lý rất mạnh đôi khi không phải bệnh lớn, mà là combo quen thuộc: thức khuya, stress, bụng bia, ngồi lì, ít vận động và đầu óc lúc nào cũng căng như dây đàn. Mấy thứ này mà không sửa thì thực phẩm chức năng giỏi cỡ nào cũng khó gánh nổi.

Kết luận

Về mặt y học, thực phẩm chức năng tăng cường sinh lý không hoàn toàn vô tác dụng, nhưng hiệu quả thường ở mức hỗ trợ, không ổn định và không nên thần thánh hóa. Điều đáng lo hơn là thị trường này có không ít sản phẩm chứa thành phần không công bố, khiến người dùng tưởng mình đang uống đồ bổ nhưng thật ra lại đang chơi trò may rủi với sức khỏe. Nói gọn kiểu BS Chuối: nếu sinh lý đang trục trặc, đừng chỉ hỏi “uống gì cho mạnh”, mà nên hỏi “mình đang gặp vấn đề gì thật sự”. Câu đó tuy bớt hấp dẫn hơn quảng cáo, nhưng lại cứu mình lâu dài hơn.

TS.BS.CK2. Trà Anh Duy

Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health