Đau vùng dưới bụng khi mắc tiểu là cảm giác khá nhiều người từng gặp: bụng dưới căng tức, khó chịu, đi tiểu xong thì nhẹ hơn. Có lúc chỉ là do nhịn tiểu quá lâu, nhưng nếu lặp lại nhiều lần, đi kèm tiểu buốt, tiểu gấp, tiểu nhiều lần hoặc đau vùng chậu, cơ thể có thể đang “gõ cửa phòng khám” chứ không chỉ nhắc ta uống thêm nước.
1. Đau dưới bụng khi mắc tiểu thường liên quan đến bàng quang
Vùng dưới bụng, ngay trên xương mu, là vị trí của bàng quang. Khi bàng quang đầy, thành bàng quang căng ra. Nếu niêm mạc bàng quang bị kích thích, viêm hoặc quá nhạy cảm, cảm giác mắc tiểu có thể đi kèm đau tức vùng hạ vị. Trong y khoa, đau vùng này thường gọi là đau trên xương mu (suprapubic pain).
Theo hướng dẫn của Hội Tiết niệu châu Âu, nhiễm trùng tiết niệu có thể biểu hiện bằng tiểu buốt, tiểu nhiều lần, tiểu gấp hoặc đau trên xương mu; nếu kèm sốt, ớn lạnh, đau hông lưng hoặc mệt nhiều thì cần nghĩ đến nhiễm trùng nặng hơn.
2. Có thể chỉ là nhịn tiểu, nhưng đừng xem thường nếu tái diễn
Nếu lâu lâu mới đau sau khi nhịn tiểu quá lâu, uống ít nước hoặc ngồi làm việc quên đi vệ sinh, nguyên nhân có thể khá lành tính. Bàng quang cũng giống “bình chứa” có giới hạn, ép nó tăng ca hoài thì nó phản đối là chuyện dễ hiểu.
Nhưng nếu cơn đau xuất hiện thường xuyên, đi kèm tiểu rắt, tiểu buốt, nước tiểu đục, mùi lạ, tiểu máu hoặc cảm giác tiểu không hết, nên đi khám. Theo nghiên cứu của Medina và Castillo-Pino (2019) công bố trên Therapeutic Advances in Urology, nhiễm trùng đường tiết niệu là một trong những nhiễm trùng ngoại trú phổ biến nhất, với nguy cơ mắc trong đời ở phụ nữ trưởng thành khoảng 50–60%.
3. Hội chứng đau bàng quang cũng là một khả năng
Nếu đau tăng khi bàng quang đầy và giảm sau khi đi tiểu, nhưng xét nghiệm không thấy nhiễm trùng rõ, bác sĩ có thể cân nhắc hội chứng đau bàng quang/viêm bàng quang kẽ (Bladder Pain Syndrome/Interstitial Cystitis – BPS/IC). Tình trạng này thường đi kèm tiểu nhiều lần, tiểu gấp, tiểu đêm và đau vùng chậu.
Theo tổng quan của Davis và cộng sự (2015) công bố trên Translational Andrology and Urology, một nghiên cứu cắt ngang tại Boston ghi nhận tỷ lệ triệu chứng phù hợp đau bàng quang/viêm bàng quang kẽ có thể lên đến 2,6%, với tiêu chí đau liên quan bàng quang đầy và giảm sau tiểu kéo dài ít nhất 3 tháng.
4. Nam giới cũng cần nghĩ đến tuyến tiền liệt
Ở nam giới, đau dưới bụng khi mắc tiểu đôi khi liên quan đến viêm tuyến tiền liệt, rối loạn đường tiểu dưới hoặc tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt ở người lớn tuổi. Nếu kèm đau tầng sinh môn, đau khi xuất tinh, tiểu khó, tia tiểu yếu hoặc tiểu đêm nhiều, nên khám nam khoa – tiết niệu thay vì tự uống kháng sinh.
5. Khi nào cần đi khám sớm?
Nên đi khám nếu đau lặp lại nhiều lần, kéo dài hơn vài ngày, hoặc kèm tiểu buốt, tiểu máu, sốt, đau lưng, buồn nôn, đau tinh hoàn, đau vùng chậu, khí hư bất thường, nguy cơ bệnh lây truyền qua đường tình dục, đang mang thai, có bệnh thận, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch. Những dấu hiệu này cần được xét nghiệm nước tiểu, siêu âm hoặc đánh giá chuyên khoa để tránh bỏ sót bệnh.
Kết luận
Thỉnh thoảng đau vùng dưới bụng khi mắc tiểu có thể do bàng quang quá đầy hoặc thói quen nhịn tiểu. Tuy nhiên, nếu triệu chứng tái diễn, nặng dần hoặc đi kèm bất thường khi tiểu, người bệnh nên đi khám tiết niệu/nam khoa/phụ khoa tùy trường hợp. Điều quan trọng là tìm nguyên nhân thật sự, không tự dùng kháng sinh hoặc thuốc giảm đau kéo dài.
