Chỉ cần gõ vài từ khóa về “giảm phong độ”, một nam giới có thể lập tức rơi vào mê trận quảng cáo: tăng sinh lý cấp tốc, bổ thận tráng dương, tăng testosterone tự nhiên, lấy lại bản lĩnh sau một liệu trình. Mỗi sản phẩm đều hứa hẹn rất mạnh, trong khi người đang lo lắng thì thường chỉ muốn có một giải pháp nhanh, kín đáo và đỡ phải đi khám.
Nhưng phong độ giảm là một triệu chứng, không phải một chẩn đoán. Một viên thuốc hoặc một hộp thực phẩm chức năng (dietary supplements) có thể làm nam giới yên tâm tạm thời, nhưng không thể thay thế việc tìm nguyên nhân. Cơ thể không cần một lời quảng cáo mạnh, mà cần một đánh giá đúng.
Phong độ giảm là triệu chứng, không phải một chẩn đoán
“Tăng sinh lý” là một khái niệm rất rộng. Có người giảm ham muốn tình dục (low sexual desire), có người rối loạn cương, có người xuất tinh sớm, có người chỉ mệt mỏi vì thiếu ngủ, stress kéo dài hoặc tăng cân. Cũng có người phong độ giảm vì đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, testosterone thấp, trầm cảm – lo âu hoặc tác dụng phụ của thuốc đang dùng.
Nếu chưa biết mình thuộc nhóm nào, việc tự mua sản phẩm hỗ trợ sinh lý giống như bắn tên trong sương mù. Có thể trúng cảm giác tạm thời, nhưng cũng có thể bỏ sót bệnh nền cần điều trị.
Thuốc điều trị rối loạn cương nhóm thuốc ức chế PDE5 như sildenafil hoặc tadalafil là thuốc có chỉ định y khoa, cần dùng đúng người, đúng liều và chú ý chống chỉ định. Chúng khác với những sản phẩm được quảng cáo là “thảo dược”, “tăng sinh lý tự nhiên” hoặc “bổ thận” nhưng không có đánh giá đầy đủ về nguyên nhân. Đặc biệt, người có bệnh tim mạch, đang dùng nitrate, thuốc huyết áp hoặc có đau ngực khi gắng sức càng không nên tự dùng.
Theo khuyến cáo của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ, nhiều sản phẩm quảng cáo hỗ trợ tình dục hoặc tăng năng lượng từng bị phát hiện có chứa thành phần thuốc ẩn không ghi trên nhãn, trong đó có hoạt chất điều trị rối loạn cương. Điều này nguy hiểm vì người dùng tưởng mình đang uống “sản phẩm hỗ trợ”, nhưng thực tế có thể đang dùng thuốc mà không hề biết.
Khi sản phẩm hỗ trợ sinh lý không thay thế được thăm khám
Không phải sản phẩm nào ghi “hỗ trợ sinh lý” cũng phù hợp với mọi nam giới. Một người bị rối loạn cương do đường huyết cao cần kiểm soát chuyển hóa. Một người giảm ham muốn do thiếu ngủ và stress cần phục hồi giấc ngủ, giảm áp lực và đánh giá tâm lý tình dục. Một người testosterone thấp thật sự cần xét nghiệm đúng thời điểm, xác định nguyên nhân, chứ không phải tự bổ sung hormone. Một người xuất tinh sớm lại cần hướng xử trí khác hoàn toàn.
Theo nghiên cứu của Jairoun và cộng sự (2022) công bố trên Frontiers in Pharmacology, khi kiểm tra các sản phẩm bổ sung được quảng cáo hỗ trợ tình dục, 13,9% mẫu có chứa nồng độ đáng kể các hoạt chất ức chế PDE5 như sildenafil, tadalafil hoặc vardenafil. Đây là con số đáng lưu ý vì các hoạt chất này vốn cần được dùng có kiểm soát y khoa, không nên xuất hiện âm thầm trong sản phẩm được bán như thực phẩm bổ sung.
Tự dùng sản phẩm còn có một nguy cơ khác: che lấp bệnh nền. Rối loạn cương đôi khi là tín hiệu sớm của vấn đề mạch máu. Giảm ham muốn có thể đi kèm trầm cảm, mất ngủ, rối loạn nội tiết hoặc rối loạn chuyển hóa. Nếu chỉ dùng sản phẩm để “cố qua chuyện”, người bệnh có thể bỏ lỡ giai đoạn phát hiện sớm tăng huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu cao hoặc testosterone thấp.
Nam giới nên đi khám trước nếu rối loạn cương kéo dài trên 3 tháng, giảm ham muốn rõ, giảm cương buổi sáng, mệt mỏi kéo dài, tăng cân, béo bụng, đau ngực khi gắng sức, có tăng huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu cao, đang dùng thuốc tim mạch – huyết áp – tâm thần, hoặc vợ chồng mong con lâu chưa có kết quả.
Trường hợp lâm sàng: Dùng sản phẩm tăng sinh lý vài tháng mới phát hiện nguyên nhân thật sự
Tại Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, chuyên gia phong độ nam giới TS.BS.CK2 Trà Anh Duy từng thăm khám cho một nam bệnh nhân 39 tuổi, giảm phong độ khoảng 6 tháng. Trước khi đi khám, người bệnh đã mua vài loại sản phẩm tăng sinh lý trên mạng. Ban đầu anh thấy yên tâm hơn, nhưng tình trạng khó duy trì cương vẫn tái diễn. Có lần dùng xong, anh cảm thấy hồi hộp, lo lắng, nên mới quyết định đi khám.
Khai thác kỹ hơn, BS Duy ghi nhận bệnh nhân làm việc căng thẳng, ngủ sau 1 giờ sáng, ít vận động, tăng cân, thường uống rượu bia cuối tuần. Khi thăm khám, vòng bụng 99 cm, BMI 28,1 kg/m², huyết áp 145/90 mmHg. Xét nghiệm ghi nhận glucose đói 6,4 mmol/L, HbA1c 6,2%, triglyceride 2,4 mmol/L, LDL-C 3,7 mmol/L, testosterone toàn phần buổi sáng 12,4 nmol/L, ở ngưỡng cận thấp. Creatinine 82 µmol/L và ALT 34 U/L trong giới hạn chưa ghi nhận bất thường rõ.
Theo TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, nhiều nam giới đến khám sau khi đã thử vài loại sản phẩm hỗ trợ sinh lý, nhưng vấn đề thật sự lại nằm ở rối loạn chuyển hóa, thiếu ngủ, stress, rối loạn cương giai đoạn sớm hoặc testosterone cận thấp. Nếu chỉ dùng sản phẩm theo quảng cáo, người bệnh có thể bỏ lỡ giai đoạn can thiệp sớm.
Ở trường hợp này, hướng xử trí không phải là tìm một sản phẩm “mạnh hơn”, mà là kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu, giảm vòng bụng, cải thiện giấc ngủ, giảm rượu bia và dùng thuốc điều trị rối loạn cương khi thật sự có chỉ định. Việc điều trị đúng nguyên nhân giúp người bệnh an toàn hơn, thay vì phụ thuộc vào những lời hứa “lấy lại bản lĩnh” chưa được kiểm chứng.
Kết luận
Nam giới không nên tự dùng sản phẩm hỗ trợ tăng sinh lý khi chưa biết nguyên nhân giảm phong độ. Một số sản phẩm có thể không đủ bằng chứng, không phù hợp với tình trạng của người dùng hoặc tiềm ẩn nguy cơ nếu pha trộn hoạt chất. Khi triệu chứng kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm bệnh nền, cách đúng không phải là tự tăng liều, kết hợp nhiều sản phẩm hay tin vào quảng cáo “khỏi vĩnh viễn”, mà là khám chuyên khoa để được đánh giá mạch máu, chuyển hóa, nội tiết, giấc ngủ, stress và tâm lý tình dục. Điều trị an toàn bắt đầu từ chẩn đoán đúng.
