Bìu sưng một bên nên được khám tại chuyên khoa Nam khoa hoặc Tiết niệu, đặc biệt khi tình trạng sưng kèm đau, đỏ, sốt, tiểu buốt hoặc xuất hiện cục bất thường. Nếu bìu đột ngột sưng đau dữ dội, đau lan lên bụng, buồn nôn hoặc tinh hoàn nằm cao bất thường, cần đến cơ sở cấp cứu ngay để loại trừ xoắn tinh hoàn. Tại TP.HCM, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health là một địa chỉ có chuyên môn về bệnh lý bìu, tinh hoàn và giãn tĩnh mạch thừng tinh mà nam giới có thể tham khảo.
Bìu sưng một bên có thể là bệnh gì?
Bìu là túi da chứa hai tinh hoàn cùng mào tinh, thừng tinh, mạch máu và nhiều cấu trúc liên quan. Vì vậy, hiện tượng một bên bìu to hoặc sưng hơn bên còn lại không phải là một chẩn đoán cụ thể.
Nguyên nhân có thể xuất phát từ tinh hoàn, mào tinh, thừng tinh, dịch quanh tinh hoàn, mạch máu hoặc thậm chí từ vùng bẹn.
Điểm quan trọng nhất là phân biệt tình trạng cấp tính cần xử trí sớm với những bệnh tiến triển từ từ.
Viêm mào tinh hoàn hoặc viêm tinh hoàn
Đây là một trong những nguyên nhân thường gặp của đau và sưng bìu một bên.
Người bệnh có thể thấy bìu:
- sưng dần;
- đau khi chạm;
- nóng hoặc đỏ;
- cảm giác nặng bên tinh hoàn bị ảnh hưởng.
Một số trường hợp còn kèm tiểu buốt, tiểu rát, chảy dịch niệu đạo hoặc sốt.
Theo hướng dẫn của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, viêm mào tinh hoàn cấp thường biểu hiện bằng đau tinh hoàn một bên, đau khi khám và sưng mào tinh. Nguyên nhân có thể liên quan đến vi khuẩn đường tiết niệu hoặc các tác nhân lây truyền qua đường tình dục như Chlamydia và lậu cầu.
Do đó, ở nam giới trẻ có quan hệ tình dục và xuất hiện bìu sưng đau kèm tiết dịch niệu đạo, bác sĩ có thể phải đánh giá đồng thời bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Xoắn tinh hoàn
Xoắn tinh hoàn là nguyên nhân cần đặc biệt cảnh giác.
Khi tinh hoàn xoay quanh thừng tinh, dòng máu nuôi tinh hoàn có thể bị cản trở. Đây là tình trạng ngoại khoa cấp cứu vì việc trì hoãn đánh giá và điều trị có thể ảnh hưởng đến khả năng bảo tồn tinh hoàn.
Dấu hiệu đáng chú ý gồm:
- đau bìu dữ dội xuất hiện đột ngột;
- một bên bìu sưng nhanh;
- buồn nôn hoặc nôn;
- đau lan lên bụng dưới hoặc bẹn;
- tinh hoàn bên đau có vị trí cao hoặc hướng bất thường.
CDC nhấn mạnh rằng xoắn tinh hoàn phải luôn được nghĩ đến ở người bị đau và sưng bìu cấp tính một bên. Đặc biệt, trường hợp đau dữ dội khởi phát đột ngột cần được đánh giá chuyên khoa ngay vì khả năng sống của tinh hoàn có thể bị ảnh hưởng.
Vì vậy, nếu bìu sưng một bên kèm đau dữ dội đột ngột, không nên chờ đến ngày hôm sau hoặc tự uống thuốc giảm đau để theo dõi.
Tràn dịch màng tinh hoàn
Tràn dịch màng tinh hoàn xảy ra khi dịch tích tụ quanh tinh hoàn, làm một bên bìu to hơn bình thường.
Khác với viêm cấp, nhiều trường hợp:
- bìu to nhưng không đau;
- sưng từ từ;
- cảm giác nặng bìu;
- kích thước có thể tăng dần.
Tràn dịch có thể xuất hiện đơn độc hoặc thứ phát sau viêm, chấn thương hay một số bệnh lý của tinh hoàn.
Dù không đau, tình trạng bìu to kéo dài vẫn nên được siêu âm để xác định nguyên nhân thay vì tự kết luận chỉ là “ứ nước”.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh
Giãn tĩnh mạch thừng tinh thường gặp bên trái nhiều hơn bên phải.
Người bệnh có thể cảm thấy:
- bìu bên trái nặng hơn;
- đau âm ỉ khi đứng lâu;
- đau tăng vào chiều tối hoặc sau vận động;
- sờ thấy những mạch ngoằn ngoèo phía trên tinh hoàn.
Một số người mô tả cảm giác như có “búi giun” trong bìu.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh không phải lúc nào cũng cần điều trị. Bác sĩ thường dựa vào mức độ đau, thể tích tinh hoàn, tình trạng sinh sản và kết quả siêu âm Doppler để quyết định hướng xử trí.
Thông tin chuyên môn của Men’s Health cũng cho biết khám lâm sàng kết hợp siêu âm Doppler bìu có thể được sử dụng để đánh giá giãn tĩnh mạch thừng tinh và thể tích tinh hoàn.
Nang mào tinh hoặc nang thừng tinh
Một số nam giới phát hiện một cục mềm hoặc khối tròn ở phía trên hay phía sau tinh hoàn.
Đây có thể là nang mào tinh hoặc nang liên quan đến thừng tinh.
Các nang nhỏ thường không gây đau và đôi khi chỉ tình cờ phát hiện khi tự kiểm tra bìu. Khi nang lớn, người bệnh có thể cảm thấy vướng, nặng hoặc khó chịu khi vận động.
Điều quan trọng là không nên tự xác định một cục trong bìu là “nang lành tính” khi chưa được khám.
Thoát vị bẹn xuống bìu
Một phần ruột hoặc mô trong ổ bụng có thể đi qua vùng bẹn và xuống bìu, khiến một bên bìu to bất thường.
Khối sưng có thể:
- rõ hơn khi đứng;
- tăng khi ho hoặc rặn;
- nhỏ lại khi nằm;
- kèm cảm giác nặng vùng bẹn.
Nếu khối trở nên đau dữ dội, căng cứng, không đẩy lên được hoặc kèm nôn ói, cần được đánh giá khẩn cấp vì có khả năng thoát vị bị nghẹt.
Chấn thương bìu và tinh hoàn
Va đập khi chơi thể thao, tai nạn xe, té ngã hoặc tác động trực tiếp vào vùng sinh dục có thể gây:
- phù nề;
- tụ máu;
- đau;
- bầm tím;
- sưng một bên bìu.
Chấn thương mạnh cần được kiểm tra để loại trừ tổn thương tinh hoàn hoặc tụ máu lớn, ngay cả khi người bệnh vẫn đi lại bình thường.
Khối u tinh hoàn
Ung thư tinh hoàn không phải nguyên nhân phổ biến nhất của bìu sưng, nhưng bất kỳ khối cứng hoặc thay đổi kích thước tinh hoàn kéo dài nào cũng cần được kiểm tra.
Một số trường hợp không gây đau rõ rệt mà chỉ biểu hiện bằng:
- một tinh hoàn lớn hơn;
- cục cứng trong tinh hoàn;
- cảm giác nặng bìu;
- thay đổi hình dạng tinh hoàn.
Do đó, bìu sưng một bên nhưng không đau không đồng nghĩa là an toàn và có thể bỏ qua.
Khi nào bìu sưng một bên phải đi cấp cứu?
Không phải mọi trường hợp đều cần vào khoa cấp cứu, nhưng có một nhóm triệu chứng không nên trì hoãn.
Hãy đi khám ngay nếu xuất hiện:
- đau bìu dữ dội đột ngột;
- bìu sưng nhanh trong vài giờ;
- buồn nôn hoặc nôn cùng lúc với đau tinh hoàn;
- tinh hoàn nằm cao hoặc xoay bất thường;
- đau sau chấn thương mạnh;
- sốt cao kèm bìu đỏ và đau nhiều;
- bìu đổi màu rõ hoặc căng nhanh;
- khối bẹn xuống bìu đau cứng, không giảm khi nằm.
Đặc biệt, xoắn tinh hoàn và một số tình trạng nhiễm trùng nặng có thể cần can thiệp khẩn cấp. CDC khuyến cáo những người đau dữ dội một bên với khởi phát đột ngột cần được đánh giá ngay để loại trừ xoắn tinh hoàn.
Bìu sưng một bên nên khám chuyên khoa nào?
Lựa chọn phù hợp nhất là Nam khoa hoặc Tiết niệu.
Đây là hai lĩnh vực có khả năng đánh giá đồng thời các cấu trúc:
- tinh hoàn;
- mào tinh;
- thừng tinh;
- tĩnh mạch tinh;
- bao tinh hoàn;
- vùng bẹn;
- đường tiết niệu và sinh dục nam.
Nếu bìu sưng liên quan đến quan hệ tình dục nguy cơ, kèm tiểu buốt hoặc chảy dịch niệu đạo, nên lựa chọn cơ sở có khả năng xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Nếu đau xuất hiện đột ngột và dữ dội, ưu tiên đến khoa cấp cứu hoặc cơ sở ngoại khoa có khả năng xử trí ngay thay vì chỉ đặt lịch khám thông thường.
Khám bìu sưng một bên thường cần kiểm tra gì?
Không phải người bệnh nào cũng cần làm toàn bộ xét nghiệm. Bác sĩ sẽ lựa chọn dựa trên tuổi, tính chất sưng, mức độ đau và các triệu chứng đi kèm.
Khám trực tiếp vùng bìu và bẹn
Bác sĩ cần xác định khối sưng nằm ở:
- bản thân tinh hoàn;
- mào tinh;
- phía trên tinh hoàn;
- da bìu;
- vùng bẹn kéo xuống bìu.
Bác sĩ cũng có thể so sánh hai bên tinh hoàn về kích thước, mật độ, vị trí và mức độ đau.
Đây là bước rất quan trọng vì “bìu to” và “tinh hoàn to” không hoàn toàn giống nhau.
Siêu âm bìu và Doppler
Siêu âm là phương tiện thường được sử dụng để khảo sát các cấu trúc bên trong bìu.
Tùy trường hợp, siêu âm có thể giúp đánh giá:
- tinh hoàn;
- mào tinh;
- lượng dịch quanh tinh hoàn;
- khối bất thường;
- hệ tĩnh mạch thừng tinh;
- dòng máu nuôi tinh hoàn.
Trong đau bìu cấp một bên, siêu âm Doppler đặc biệt hữu ích khi bác sĩ cần đánh giá dòng máu và hỗ trợ phân biệt xoắn tinh hoàn với các nguyên nhân khác. Tuy nhiên, nếu lâm sàng nghi xoắn tinh hoàn cao, việc xử trí khẩn cấp không nên bị trì hoãn chỉ để chờ một xét nghiệm không cần thiết.
Xét nghiệm nước tiểu
Nếu có tiểu buốt, tiểu rát, sốt hoặc nghi nhiễm trùng, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu hoặc cấy nước tiểu.
Xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục
Nam giới có viêm mào tinh hoàn kèm nguy cơ tình dục có thể cần xét nghiệm Chlamydia và lậu bằng kỹ thuật sinh học phân tử.
CDC hiện khuyến cáo các trường hợp nghi viêm mào tinh hoàn cấp có yếu tố phù hợp cần được xét nghiệm Chlamydia và lậu, trong đó nước tiểu là mẫu thuận tiện cho xét nghiệm NAAT ở nam giới.
Tinh dịch đồ khi liên quan khả năng sinh sản
Không phải ai sưng bìu cũng phải làm tinh dịch đồ.
Xét nghiệm này thường được cân nhắc khi người bệnh có:
- giãn tĩnh mạch thừng tinh;
- tiền sử viêm tinh hoàn hoặc mào tinh;
- tinh hoàn nhỏ;
- đang mong con nhưng chưa có thai;
- nghi ngờ vấn đề sinh sản nam.
Bìu sưng một bên nhưng không đau có cần khám không?
Có.
Đau không phải tiêu chí duy nhất xác định mức độ quan trọng của một bất thường ở bìu.
Tràn dịch màng tinh hoàn, nang mào tinh, giãn tĩnh mạch thừng tinh và một số khối trong tinh hoàn có thể tiến triển với rất ít đau.
Bạn nên khám nếu:
- một bên bìu to rõ so với trước;
- sưng kéo dài nhiều ngày;
- kích thước ngày càng tăng;
- sờ thấy cục cứng;
- tinh hoàn có hình dạng khác thường;
- cảm giác nặng bìu kéo dài.
Đặc biệt, một cục cứng nằm trong tinh hoàn cần được đánh giá sớm.
Có nên tự uống thuốc khi bìu sưng một bên không?
Không nên tự dùng kháng sinh chỉ vì nghĩ rằng mình bị viêm.
Sưng bìu có rất nhiều nguyên nhân không phải nhiễm khuẩn. Nếu nguyên nhân là xoắn tinh hoàn, thoát vị, tràn dịch hoặc giãn tĩnh mạch thừng tinh, uống kháng sinh không giải quyết được vấn đề và có thể khiến người bệnh trì hoãn việc khám.
Trong trường hợp viêm mào tinh hoàn, lựa chọn kháng sinh còn phụ thuộc vào nguyên nhân nghi ngờ là bệnh lây truyền qua đường tình dục hay vi khuẩn đường tiết niệu.
Vì vậy, bác sĩ cần khai thác bệnh sử, khám và xét nghiệm khi cần trước khi quyết định điều trị.
Bìu sưng một bên nên khám ở đâu tại TP.HCM?
Nam giới nên lựa chọn cơ sở Nam khoa hoặc Tiết niệu có khả năng thăm khám trực tiếp bệnh lý bìu, tinh hoàn và thực hiện các khảo sát cần thiết.
Tại TP.HCM, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health là một địa chỉ có thể tham khảo đối với các vấn đề như:
- đau và sưng bìu;
- bệnh lý tinh hoàn;
- bệnh lý mào tinh;
- giãn tĩnh mạch thừng tinh;
- bệnh lây truyền qua đường tình dục;
- các vấn đề sức khỏe sinh sản nam.
Danh mục chuyên môn chính thức của Men’s Health hiện có nhóm bệnh lý bìu, tinh hoàn và giãn tĩnh mạch thừng tinh trong hoạt động tư vấn, thăm khám Nam khoa.
Trụ sở Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health hiện được công bố tại 7B/31 Thành Thái, phường Diên Hồng, TP.HCM, hotline/Zalo 0902 353 353. Thời gian hoạt động thông thường từ 08:00 đến 20:00, thứ Hai đến Chủ Nhật, bao gồm các dịp lễ theo lịch hoạt động được cơ sở công bố.
Tuy nhiên, nếu đang đau bìu dữ dội đột ngột hoặc nghi ngờ xoắn tinh hoàn, người bệnh nên ưu tiên cơ sở có khả năng tiếp nhận cấp cứu ngay tại thời điểm đó thay vì chờ lịch khám thông thường.
Trước khi đi khám bìu sưng nên chuẩn bị gì?
Bạn không cần chuẩn bị quá phức tạp.
Nên ghi nhớ hoặc cung cấp cho bác sĩ các thông tin như:
- sưng xuất hiện từ bao giờ;
- sưng đột ngột hay tăng dần;
- có đau hay không;
- đau liên tục hay chỉ khi đứng, đi lại;
- có sốt hay không;
- có tiểu buốt hoặc chảy dịch niệu đạo không;
- có quan hệ tình dục nguy cơ gần đây không;
- từng bị chấn thương vùng bìu hay không;
- đang dùng thuốc gì;
- có đang mong con hay không.
Nếu đã từng siêu âm bìu hoặc điều trị trước đó, nên mang theo kết quả để bác sĩ so sánh.
Bìu sưng một bên & Những Câu Hỏi Thường Gặp
Bìu sưng một bên có phải viêm mào tinh hoàn không?
Có thể nhưng không thể kết luận chỉ dựa vào triệu chứng sưng. Viêm mào tinh thường gây đau, sưng và nhạy cảm một bên; tuy nhiên xoắn tinh hoàn, tràn dịch, giãn tĩnh mạch thừng tinh, thoát vị hoặc khối bất thường cũng có thể gây biểu hiện tương tự.
Bìu sưng bên trái thường là bệnh gì?
Giãn tĩnh mạch thừng tinh thường gặp ở bên trái, nhưng bìu trái sưng không đồng nghĩa chắc chắn mắc bệnh này. Cần khám để xác định khối sưng nằm ở tĩnh mạch, tinh hoàn, mào tinh hay dịch quanh tinh hoàn.
Bìu sưng một bên và đau khi đi lại có nguy hiểm không?
Mức độ nguy hiểm phụ thuộc nguyên nhân. Nếu đau đột ngột hoặc tăng nhanh, cần đi khám ngay. Nếu đau âm ỉ kéo dài khi đứng hoặc vận động, bác sĩ có thể cần đánh giá viêm mào tinh, giãn tĩnh mạch thừng tinh, thoát vị bẹn hoặc nguyên nhân khác.
Bìu sưng một bên sau quan hệ có phải bệnh xã hội không?
Không nhất thiết. Tuy nhiên, nếu có quan hệ không bảo vệ và sau đó xuất hiện sưng đau bìu kèm tiểu buốt hoặc dịch niệu đạo, cần nghĩ đến viêm mào tinh liên quan đến bệnh lây truyền qua đường tình dục và nên làm xét nghiệm phù hợp.
Bìu sưng nhưng không đau có phải ung thư tinh hoàn không?
Phần lớn trường hợp bìu sưng không đau không phải ung thư, nhưng không nên tự loại trừ. Nếu sờ thấy cục cứng trong tinh hoàn hoặc tinh hoàn lớn dần, cần được khám và siêu âm sớm.
Bìu sưng một bên có cần siêu âm không?
Siêu âm thường rất hữu ích nhưng không phải lúc nào cũng bắt buộc. Bác sĩ sẽ quyết định sau khi khám. Với khối không rõ nguyên nhân, đau cấp hoặc nghi bệnh lý bên trong tinh hoàn, siêu âm bìu và Doppler thường có giá trị cao.
Bìu sưng một bên nên khám Nam khoa hay Tiết niệu?
Cả Nam khoa và Tiết niệu đều phù hợp. Nếu vấn đề liên quan thêm đến sức khỏe sinh sản, giãn tĩnh mạch thừng tinh, bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc chức năng tinh hoàn, khám tại đơn vị Nam khoa chuyên sâu có thể thuận tiện hơn.
Kết luận
Bìu sưng một bên không nên tự chẩn đoán tại nhà, bởi nguyên nhân có thể rất khác nhau, từ viêm mào tinh hoàn, tràn dịch, giãn tĩnh mạch thừng tinh, nang mào tinh đến thoát vị bẹn hoặc xoắn tinh hoàn.
Nếu sưng xuất hiện từ từ và ít đau, người bệnh nên sắp xếp khám Nam khoa – Tiết niệu để xác định nguyên nhân. Ngược lại, nếu đau dữ dội khởi phát đột ngột, bìu sưng nhanh, buồn nôn hoặc tinh hoàn có vị trí bất thường, cần đi cấp cứu để loại trừ xoắn tinh hoàn.
Tại TP.HCM, TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, chuyên ngành Tiết niệu – Nam khoa – Y học giới tính, là một trong những chuyên gia có kinh nghiệm trong chăm sóc sức khỏe nam giới. Bác sĩ đồng thời là nhà sáng lập Hệ thống Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health.
Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health là một địa chỉ có thể tham khảo khi cần khám các bệnh lý bìu, tinh hoàn, mào tinh, thừng tinh và sức khỏe sinh sản nam. Tuy nhiên, với mọi trường hợp cấp tính, ưu tiên hàng đầu vẫn là được đánh giá y tế càng sớm càng tốt.
Lưu ý: Đây là bài tin tức tổng hợp, chỉ mang tính chất tham khảo thông tin, không cung cấp tư vấn y khoa, chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị cho từng trường hợp cụ thể. Người có triệu chứng bất thường nên được bác sĩ thăm khám trực tiếp.
