Bìu sa thấp bất thường nên được khám tại chuyên khoa Nam học hoặc Tiết niệu – Nam khoa, đặc biệt khi tình trạng mới xuất hiện, chỉ xảy ra một bên, kèm nặng bìu, đau tức, sưng, nổi khối hoặc thay đổi kích thước tinh hoàn. Tại TP.HCM, nam giới có thể đến Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, 7B/31 Thành Thái, phường Diên Hồng, TP.HCM để được bác sĩ đánh giá trực tiếp và chỉ định siêu âm Doppler bìu khi cần. Trung tâm hiện làm việc 08:00–20:00 từ thứ Hai đến Chủ Nhật, kể cả ngày Lễ, hotline đặt hẹn 0902 353 353.
Bìu sa thấp có phải lúc nào cũng bất thường?
Không. Đây là điều nam giới cần hiểu trước khi quá lo lắng.
Bìu không phải một cấu trúc cố định ở một độ cao nhất định. Nó có nhiệm vụ chứa và bảo vệ tinh hoàn, đồng thời góp phần duy trì nhiệt độ phù hợp cho quá trình sinh tinh. Vì vậy, hình dáng và mức độ co giãn của bìu có thể thay đổi theo nhiệt độ môi trường, hoạt động thể chất và từng thời điểm trong ngày. Cleveland Clinic cũng ghi nhận việc một tinh hoàn hơi lớn hơn hoặc treo thấp hơn tinh hoàn còn lại có thể hoàn toàn bình thường.
NHS cũng lưu ý rằng một bên tinh hoàn hơi thấp hơn bên còn lại là tình trạng thường gặp. Điều đáng quan tâm không phải là hai bên có hoàn toàn cân xứng hay không, mà là có xuất hiện sự thay đổi mới so với trạng thái bình thường trước đây của chính bạn hay không.
Chẳng hạn, nếu từ nhiều năm nay tinh hoàn trái luôn thấp hơn một chút, không đau, không sưng và kích thước hai tinh hoàn tương đối ổn định thì thường không đáng lo. Ngược lại, một bên bìu trước đây bình thường nhưng gần đây ngày càng chảy thấp, nặng, căng hoặc xuất hiện khối bất thường thì nên khám.
Khi nào bìu sa thấp bất thường cần đi khám?
Nam giới nên chủ động đến bác sĩ Nam khoa khi nhận thấy một trong các thay đổi sau:
- Một bên bìu đột nhiên thấp hơn rõ rệt so với trước.
- Cảm giác bìu nặng, trĩu xuống, đặc biệt sau khi đứng lâu hoặc vận động.
- Đau âm ỉ vùng bìu hoặc tinh hoàn.
- Sờ thấy các mạch máu ngoằn ngoèo phía trên tinh hoàn.
- Bìu lớn dần hoặc sưng một bên.
- Sờ thấy khối lạ trong bìu.
- Một tinh hoàn có vẻ nhỏ dần so với bên còn lại.
- Bìu căng tức kèm khó chịu vùng bẹn.
- Thay đổi hình dạng bìu đi kèm vấn đề hiếm muộn.
Các bất thường dạng này có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý khác nhau nên không thể chỉ nhìn bằng mắt để kết luận. Các tổn thương vùng bìu có thể liên quan đến giãn tĩnh mạch thừng tinh, tràn dịch màng tinh hoàn, nang mào tinh, viêm mào tinh hoàn, thoát vị bẹn xuống bìu hoặc các khối vùng bìu.
Bìu sa thấp và nặng một bên có thể do giãn tĩnh mạch thừng tinh
Một nguyên nhân đáng chú ý khi nam giới cảm thấy bìu sa thấp, nặng hoặc trĩu xuống, nhất là bên trái, là giãn tĩnh mạch thừng tinh.
Giãn tĩnh mạch thừng tinh là tình trạng hệ thống tĩnh mạch quanh tinh hoàn bị giãn. Bệnh thường gặp ở bên trái và có thể tiến triển từ từ. Không phải trường hợp nào cũng có triệu chứng, nhưng khi có biểu hiện, người bệnh có thể cảm thấy đau âm ỉ hoặc nặng bìu, khó chịu tăng lên khi đứng lâu và giảm khi nằm nghỉ. Một số người có thể sờ thấy phía trên tinh hoàn giống như một búi dây hoặc “búi giun”.
Ở một số trường hợp, tinh hoàn bên bị ảnh hưởng còn có thể nhỏ hơn bên đối diện. Giãn tĩnh mạch thừng tinh cũng là bệnh lý cần được đánh giá khi nam giới gặp khó khăn về khả năng sinh sản. Tuy nhiên, có giãn tĩnh mạch thừng tinh không đồng nghĩa chắc chắn phải phẫu thuật. Quyết định theo dõi hay can thiệp phụ thuộc vào triệu chứng, mức độ giãn, thể tích tinh hoàn, tình trạng sinh sản và nhiều yếu tố khác.
Những bệnh lý khác có thể khiến bìu trông thấp hoặc to hơn
Tràn dịch màng tinh hoàn
Tràn dịch màng tinh hoàn xảy ra khi dịch tích tụ quanh tinh hoàn, khiến một bên bìu to hoặc nặng hơn. Tình trạng này có thể không đau nhưng làm người bệnh nhận thấy hai bên bìu không còn cân đối. Ở người trưởng thành, tràn dịch đôi khi liên quan đến viêm hoặc tổn thương vùng bìu.
Thoát vị bẹn xuống bìu
Khi một phần tổ chức trong ổ bụng đi qua vùng bẹn xuống bìu, người bệnh có thể thấy khối phồng ở bẹn hoặc bìu. Kích thước khối đôi khi thay đổi theo tư thế, lúc đứng, ho hoặc rặn. Vì vậy, một bên bìu có thể trông to và “xệ” hơn bình thường.
Viêm mào tinh hoàn hoặc viêm tinh hoàn
Các tình trạng viêm có thể gây sưng, đau, căng và làm thay đổi hình dạng vùng bìu. Một số trường hợp còn kèm tiểu buốt, sốt hoặc triệu chứng nhiễm trùng đường sinh dục.
Nang mào tinh hoặc các khối vùng bìu
Một khối nhỏ phía trên hoặc phía sau tinh hoàn có thể là nang lành tính nhưng cũng cần được bác sĩ kiểm tra. Đặc biệt, bất kỳ khối cứng mới xuất hiện trong hoặc quanh tinh hoàn đều không nên tự chẩn đoán tại nhà.
Điểm quan trọng là cùng một biểu hiện “bìu sa thấp” có thể xuất phát từ những nguyên nhân hoàn toàn khác nhau. Vì thế, điều cần đánh giá không chỉ là phần da bìu mà còn gồm tinh hoàn, mào tinh, thừng tinh và vùng bẹn.
Khám bìu sa thấp bất thường gồm những gì?
Khi đến chuyên khoa Nam học – Tiết niệu, bác sĩ trước hết sẽ hỏi thời điểm xuất hiện thay đổi, bìu sa một hay hai bên, có đau không, đau tăng khi đứng hay vận động hay không, có tiền sử chấn thương, nhiễm trùng hoặc vấn đề sinh sản hay không.
Sau đó bác sĩ có thể khám bìu ở cả tư thế đứng và nằm. Nếu nghi ngờ giãn tĩnh mạch thừng tinh, người bệnh đôi khi được yêu cầu thực hiện nghiệm pháp Valsalva, tức hít sâu, giữ hơi và rặn nhẹ để làm các tĩnh mạch giãn trở nên dễ đánh giá hơn.
Siêu âm Doppler bìu có cần thiết không?
Không phải trường hợp nào cũng bắt buộc, nhưng siêu âm bìu hoặc siêu âm Doppler là phương tiện rất hữu ích khi bác sĩ cần đánh giá cấu trúc tinh hoàn và dòng máu.
Siêu âm có thể hỗ trợ xác định hoặc đánh giá giãn tĩnh mạch thừng tinh, đồng thời giúp loại trừ một số nguyên nhân khác gây thay đổi vùng bìu.
Tùy trường hợp, bác sĩ mới quyết định có cần làm thêm xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm liên quan nhiễm trùng, tinh dịch đồ hoặc những khảo sát khác hay không. Không phải cứ thấy bìu thấp là cần xét nghiệm hàng loạt.
Bìu sa thấp nhưng không đau có cần khám không?
Nếu bìu đã có hình dạng như vậy từ lâu, hai tinh hoàn không có khối lạ, không đau, không sưng và không thay đổi gần đây thì đây có thể chỉ là khác biệt sinh lý.
Ngược lại, không đau không có nghĩa chắc chắn không có bệnh.
NHS khuyến cáo những thay đổi mới về kích thước, hình dạng hoặc trọng lượng của tinh hoàn, khối hoặc sưng vùng tinh hoàn, cảm giác bìu nặng hoặc cứng đều nên được kiểm tra.
Do đó, nếu bạn cảm thấy “trước đây bìu không như vậy nhưng vài tháng gần đây ngày càng thấp hơn”, việc khám một lần để xác định nguyên nhân hợp lý hơn là liên tục tự kiểm tra và lo lắng.
Trường hợp nào phải đi cấp cứu ngay?
Có một tình huống cần phân biệt rõ với bìu sa thấp thông thường: xoắn tinh hoàn.
Nếu xuất hiện đau tinh hoàn dữ dội đột ngột, sưng bìu, buồn nôn hoặc nôn, đau bụng, một tinh hoàn nằm ở vị trí bất thường hoặc cao hơn bên còn lại, hãy đến khoa Cấp cứu của bệnh viện gần nhất ngay thay vì chờ lịch khám thông thường.
Xoắn tinh hoàn làm thừng tinh bị xoắn, cản trở nguồn máu nuôi tinh hoàn và thường cần được xử trí khẩn cấp. Điều trị càng chậm, nguy cơ tổn thương tinh hoàn càng tăng.
Ngay cả khi cơn đau dữ dội tự hết sau một thời gian, người bệnh vẫn cần được đánh giá sớm vì có thể xảy ra tình trạng xoắn rồi tự tháo xoắn.
Bìu sa thấp bất thường nên khám ở đâu tại TP.HCM?
Nếu tình trạng không thuộc nhóm cấp cứu nhưng bạn nhận thấy bìu thay đổi bất thường, lựa chọn phù hợp là cơ sở có chuyên khoa Nam học – Tiết niệu và kinh nghiệm đánh giá bệnh lý tinh hoàn, mào tinh, thừng tinh và bìu.
Tại TP.HCM, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health là một địa chỉ chuyên sâu về sức khỏe nam giới có thể lựa chọn để kiểm tra các bất thường vùng sinh dục nam.
Thông tin hiện tại của cơ sở:
Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health
Địa chỉ: 7B/31 Thành Thái, phường Diên Hồng, TP.HCM
Thời gian hoạt động: 08:00–20:00, thứ Hai đến Chủ Nhật, kể cả ngày Lễ
Hotline/Zalo đặt hẹn: 0902 353 353
Đặc biệt với các tình trạng liên quan bìu, thừng tinh hoặc tinh hoàn, ưu điểm của việc khám đúng chuyên khoa là bác sĩ có thể đánh giá đồng thời hình thái bìu, kích thước hai tinh hoàn, mào tinh, thừng tinh và vùng bẹn thay vì chỉ nhìn vào việc “bìu có xệ hay không”.
Trước khi đi khám, nam giới nên theo dõi những gì?
Bạn không cần cố tự xác định mình mắc bệnh gì. Tuy nhiên, một số thông tin có thể giúp bác sĩ đánh giá nhanh hơn, chẳng hạn bìu bắt đầu thấp bất thường từ khi nào, thay đổi ở một hay hai bên, có nặng bìu khi đứng lâu không, nằm nghỉ có giảm không, có đau khi vận động hay xuất tinh không và có từng bị chấn thương vùng bẹn – bìu hay không.
Nam giới cũng nên để ý xem có khối nổi lên khi đứng hoặc rặn, tĩnh mạch ngoằn ngoèo phía trên tinh hoàn, sự khác biệt rõ về kích thước hai tinh hoàn hoặc những biểu hiện tiết niệu – sinh dục khác.
Không nên bóp mạnh, cố kéo hoặc “nắn chỉnh” tinh hoàn để kiểm tra. Nếu sờ thấy khối bất thường, việc cần làm là ghi nhận vị trí và đi khám.
Bìu sa thấp bất thường & Những Câu Hỏi Thường Gặp
Bìu bên trái sa thấp hơn bên phải có bình thường không?
Có thể bình thường. Hai tinh hoàn không nhất thiết nằm ngang bằng tuyệt đối và một bên có thể treo thấp hơn bên còn lại. Quan trọng nhất là tình trạng đó có tồn tại ổn định từ trước hay mới xuất hiện gần đây.
Bìu sa thấp có phải giãn tĩnh mạch thừng tinh không?
Không thể kết luận chỉ dựa vào hình dáng bìu. Tuy nhiên, nếu bìu thấp kèm nặng tức, đau âm ỉ tăng khi đứng lâu hoặc sờ thấy búi tĩnh mạch ngoằn ngoèo phía trên tinh hoàn thì giãn tĩnh mạch thừng tinh là một nguyên nhân cần được kiểm tra.
Bìu sa thấp có ảnh hưởng đến tinh trùng không?
Bản thân việc bìu treo thấp sinh lý không đồng nghĩa với giảm khả năng sinh sản. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân là một bệnh lý như giãn tĩnh mạch thừng tinh, bác sĩ có thể cần đánh giá thêm chức năng tinh hoàn và sức khỏe sinh sản tùy từng trường hợp.
Bìu xệ nhiều theo tuổi có bất thường không?
Hình thái cơ quan sinh dục có thể thay đổi theo tuổi và Cleveland Clinic ghi nhận bìu có xu hướng treo thấp hơn khi nam giới lớn tuổi. Tuy nhiên, thay đổi đột ngột hoặc đi kèm đau, sưng, nặng bìu hay khối bất thường vẫn cần được khám.
Bìu sa thấp nên khám Nam khoa hay Da liễu?
Nếu vấn đề liên quan vị trí tinh hoàn, kích thước bìu, đau bìu, thừng tinh, mào tinh hoặc khối trong bìu thì Nam khoa/Tiết niệu là chuyên khoa phù hợp hơn. Da liễu chủ yếu phù hợp với các bất thường nằm ở da bìu như viêm da, tổn thương da hoặc một số bệnh lây truyền qua đường tình dục biểu hiện ngoài da.
Đừng chỉ nhìn độ “xệ” của bìu để tự chẩn đoán
Bìu sa thấp không nhất thiết là bệnh. Một tinh hoàn thấp hơn bên còn lại có thể chỉ là đặc điểm giải phẫu bình thường. Điều cần chú ý là sự thay đổi mới xuất hiện, đặc biệt nếu kèm đau tức, nặng bìu, sưng, búi mạch, khối bất thường hoặc thay đổi kích thước tinh hoàn.
Nếu đang ở TP.HCM và muốn kiểm tra chuyên sâu, nam giới có thể thăm khám tại Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health. TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, chuyên ngành Tiết niệu – Nam khoa – Y học giới tính, là Nhà sáng lập hệ thống cùng đội ngũ bác sĩ Nam khoa tại trung tâm.
Quan trọng hơn cả, đau bìu hoặc đau tinh hoàn dữ dội xuất hiện đột ngột là tình huống cần đến bệnh viện cấp cứu ngay, không nên chờ theo dõi tại nhà hay chờ đến lịch khám thông thường.
