“Con tôi dạo này học khuya, khóa cửa phòng suốt. Tôi vô tình phát hiện cháu thủ dâm. Có phải cháu đang có vấn đề tâm lý không bác sĩ?”
Ở chiều ngược lại, một cậu học sinh có thể kể câu chuyện đơn giản hơn nhiều: sau một ngày học chính khóa, học thêm, bài tập và áp lực điểm số, em nhận thấy thủ dâm giúp mình thư giãn trong chốc lát rồi dễ ngủ hơn. Nhưng sau đó lại lo: “Em làm vậy có bị yếu sinh lý sau này không?”.
“Quay tay” là cách nói phổ biến của thủ dâm. Ở tuổi vị thành niên, chủ đề này thường bị bao phủ bởi hai thái cực: hoặc xem đó là hành vi xấu cần ngăn cấm, hoặc coi như chuyện hoàn toàn vô hại và chẳng cần quan tâm. Dưới góc nhìn sức khỏe vị thành niên, cả hai cách nhìn đều chưa đầy đủ.
Tuổi dậy thì, áp lực học tập và một cách tự giải tỏa
Khi bước vào tuổi dậy thì, cơ thể có những thay đổi mạnh về hormone, cơ quan sinh dục và sự quan tâm đến tình dục. Việc khám phá cơ thể, xuất hiện ham muốn và thủ dâm có thể là một phần của quá trình phát triển này.
Theo dữ liệu và tài liệu giáo dục sức khỏe của Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ, thủ dâm trong giai đoạn vị thành niên được xem là hành vi thường gặp trong quá trình phát triển và bản thân hành vi này không phải một bệnh lý.
Điều đáng quan tâm hơn là tại sao một thiếu niên tìm đến hành vi đó và nó đang chiếm vị trí nào trong cuộc sống của em.
Tại Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, TS.BS.CK2 Trà Anh Duy từng gặp một nam sinh 17 tuổi được gia đình đưa đến vì phụ huynh phát hiện em thủ dâm khá thường xuyên. Gia đình lo con “nghiện” và sợ ảnh hưởng khả năng sinh sản sau này. Khi trò chuyện riêng, câu chuyện lại hiện ra theo một hướng khác: em đang trong giai đoạn chuẩn bị cho kỳ thi quan trọng, lịch học gần như kín tuần, thường ngủ muộn và cảm thấy căng thẳng. Những lúc quá áp lực, em tìm đến thủ dâm như một cách giúp bản thân thư giãn rồi đi ngủ.
Đánh giá không ghi nhận bất thường cơ quan sinh dục hay dấu hiệu cho thấy khả năng sinh sản bị tổn thương. Vấn đề nổi bật hơn lại là lịch sinh hoạt thiếu cân bằng, thiếu ngủ và áp lực thành tích.
Theo TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, trong tình huống như vậy, câu hỏi hữu ích không phải là “mỗi tuần cháu quay tay mấy lần?”, mà là “hành vi đó có đang ảnh hưởng đến việc học, giấc ngủ, tâm trạng và sinh hoạt của cháu hay không?”.
Thủ dâm có thực sự giúp giảm stress?
Sau cực khoái, cơ thể có những thay đổi thần kinh – nội tiết có thể tạo cảm giác thư giãn và dễ chịu trong thời gian ngắn. Vì thế, việc một số thanh thiếu niên nhận thấy thủ dâm giúp “xả stress” không phải điều quá khó hiểu.
Nhưng cần phân biệt giữa một hành vi đem lại cảm giác thư giãn nhất thời và một chiến lược lành mạnh để xử lý căng thẳng kéo dài.
Nếu một học sinh đang căng thẳng vì thi cử nhưng vẫn ngủ đủ, vận động, trò chuyện với bạn bè, có thời gian nghỉ ngơi và đôi lúc thủ dâm thì không nên vội gắn cho em nhãn “nghiện”. Ngược lại, nếu cứ buồn, lo lắng, mất ngủ hoặc áp lực là phải tìm đến thủ dâm; hành vi ngày càng khó kiểm soát và bắt đầu chen vào giờ học, giờ ngủ hoặc các hoạt động thường ngày, lúc đó vấn đề cần quan tâm không còn nằm ở chuyện thủ dâm đơn thuần.
Nói vui một chút, cơ thể có thể có nút “xả áp” tạm thời, nhưng bài kiểm tra sáng mai vẫn còn nguyên trên bàn. Stress học tập cần được giải quyết bằng giấc ngủ đầy đủ, vận động, thời gian nghỉ hợp lý, kỹ năng quản lý việc học và sự hỗ trợ từ gia đình – nhà trường.
Đừng lấy số lần làm thước đo “bình thường”
Một trong những câu hỏi BS Duy thường nhận được là: “Một tuần thủ dâm bao nhiêu lần thì bình thường?”.
Y học không có một con số chung áp dụng cho mọi vị thành niên. Tần suất chịu ảnh hưởng bởi giai đoạn phát triển, ham muốn, hoàn cảnh sống và nhiều yếu tố cá nhân. Vì vậy, việc lấy một con số như 2, 3 hay 5 lần mỗi tuần để phân chia “bình thường – bất thường” rất dễ khiến người trẻ lo lắng không cần thiết.
Điều đáng lưu ý hơn là hậu quả. Một hành vi cần được quan tâm khi trở nên khó kiểm soát, chiếm quá nhiều thời gian, khiến người trẻ thức khuya kéo dài, bỏ học hoặc giảm tập trung, né tránh hoạt động xã hội, gây tổn thương cơ thể hoặc được sử dụng lặp đi lặp lại như cách gần như duy nhất để đối phó với cảm xúc tiêu cực.
Ở chiều ngược lại, phụ huynh phát hiện con thủ dâm cũng không nên lập tức kiểm tra điện thoại, mắng nhiếc, chế giễu hay dọa rằng “sau này sẽ vô sinh”. Những phản ứng như vậy dễ biến một câu chuyện phát triển giới tính thành cảm giác tội lỗi, xấu hổ và khoảng cách giữa trẻ với cha mẹ.
Ở góc độ nam khoa và sức khỏe tình dục, BS Duy cho rằng điều người lớn cần giúp trẻ xây dựng không phải là nỗi sợ đối với cơ thể mình, mà là khả năng tự chủ, tôn trọng sự riêng tư và biết nhiều cách điều hòa cảm xúc. Nếu áp lực học tập đã dẫn đến mất ngủ kéo dài, lo âu, buồn bã, sa sút học tập hoặc hành vi tình dục khó kiểm soát, việc trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý phù hợp sẽ có ích hơn những lời cấm đoán.
Kết luận
Thủ dâm ở tuổi vị thành niên có thể xuất hiện trong quá trình phát triển giới tính bình thường và ở một số người đem lại cảm giác thư giãn tạm thời khi căng thẳng. Tuy nhiên, không nên vì thế xem “quay tay” như một phương pháp giải quyết áp lực học tập, cũng không nên biến nó thành một hành vi đáng xấu hổ hay mặc định sẽ gây yếu sinh lý, vô sinh.
Điều đáng quan tâm không nằm ở việc cố tìm ra một con số “được phép bao nhiêu lần”, mà ở khả năng kiểm soát hành vi và bức tranh sức khỏe tổng thể của người trẻ.
Một thiếu niên đang chịu áp lực đôi khi cần nhiều hơn một lời nhắc “đừng làm chuyện đó”. Em có thể cần một giấc ngủ đủ, một buổi chiều được vận động, lịch học bớt nghẹt thở và quan trọng nhất là một người lớn đủ bình tĩnh để em có thể nói về cơ thể, tình dục và những áp lực của mình mà không sợ bị phán xét.
