Nhiều nam giới sau khi thắt ống dẫn tinh (vasectomy) thường có chung một thắc mắc khá thú vị: “Nếu tinh trùng không còn đi ra ngoài thì tinh dịch có còn giống trước đây không?”, hoặc “Dịch từ tuyến tiền liệt có bị thay đổi thành phần hay độ pH không?”. Nghe có vẻ là câu hỏi của dân chuyên ngành, nhưng thực ra lại liên quan trực tiếp đến cách cơ thể nam giới vận hành sau một trong những thủ thuật tránh thai hiệu quả nhất hiện nay.
Điều bất ngờ là câu trả lời không đơn giản là “có” hay “không”, mà nằm ở chỗ chúng ta hiểu tinh dịch được tạo ra từ đâu.
1. Tinh dịch không chỉ có tinh trùng
Nhiều người nghĩ tinh dịch chính là tinh trùng. Thực tế, tinh trùng chỉ chiếm khoảng 2–5% thể tích tinh dịch. Phần còn lại đến từ túi tinh (seminal vesicles), tuyến tiền liệt (prostate gland) và một số tuyến phụ khác.
Tuyến tiền liệt đóng góp khoảng 20–30% thể tích tinh dịch, cung cấp nhiều thành phần quan trọng như kẽm, citrate, phosphatase acid và các enzyme giúp tinh dịch hóa lỏng sau xuất tinh. Trong khi đó, túi tinh đóng góp phần lớn lượng dịch chứa fructose – nguồn năng lượng cho tinh trùng.
Sau khi thắt ống dẫn tinh, tinh hoàn vẫn sản xuất tinh trùng bình thường, nhưng tinh trùng không còn đi qua ống dẫn tinh để hòa vào tinh dịch khi xuất tinh.
2. Dịch tiết từ tuyến tiền liệt có thay đổi không?
Điều thú vị là bản thân tuyến tiền liệt vẫn hoạt động gần như bình thường sau thắt ống dẫn tinh. Tuyến này không nhận tín hiệu trực tiếp từ việc có hay không có tinh trùng đi qua.
Theo nghiên cứu của Naik và cộng sự (2005) công bố trên BJU International, phần lớn các thông số sinh hóa của dịch tuyến tiền liệt vẫn được duy trì ổn định sau thắt ống dẫn tinh, và chức năng bài tiết của tuyến tiền liệt không bị ảnh hưởng đáng kể.
Nói cách khác, tuyến tiền liệt vẫn “đi làm đều đặn mỗi ngày”, dù tuyến đường vận chuyển tinh trùng đã đóng cửa.
3. Độ pH của tinh dịch có thay đổi không?
Độ pH tinh dịch (semen pH) bình thường dao động khoảng 7,2–8,0 theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Sau thắt ống dẫn tinh, pH tinh dịch nhìn chung không thay đổi nhiều vì phần lớn dịch tiết từ túi tinh và tuyến tiền liệt vẫn được sản xuất như trước.
Một số nghiên cứu ghi nhận có thể xuất hiện những thay đổi rất nhỏ về thành phần hoặc thể tích tinh dịch, nhưng thường không đủ để tạo ra khác biệt rõ rệt trên lâm sàng.
Theo nghiên cứu của Schwingl và Guess (2000) công bố trên Fertility and Sterility, phần lớn nam giới sau thắt ống dẫn tinh vẫn có thể tích xuất tinh gần tương tự trước phẫu thuật và không nhận thấy khác biệt đáng kể về cảm giác xuất tinh.
Điều này lý giải vì sao nhiều người sau thủ thuật vẫn ngạc nhiên: “Ủa, sao nhìn vẫn vậy?”.
4. Thành phần hóa học có thay đổi gì không?
Điều thay đổi lớn nhất chính là sự vắng mặt của tinh trùng trong tinh dịch. Ngoài ra, một số protein hoặc thành phần có nguồn gốc từ tinh hoàn và mào tinh có thể giảm đi.
Tuy nhiên, các thành phần chính từ tuyến tiền liệt như kẽm (zinc), citrate hay enzyme PSA (prostate-specific antigen) vẫn tiếp tục được tiết ra gần như bình thường.
Theo nghiên cứu của Alexander và cộng sự (1993) công bố trên Journal of Urology, thắt ống dẫn tinh không gây ảnh hưởng đáng kể đến chức năng nội tiết nam giới, nồng độ testosterone hay hoạt động bài tiết của tuyến tiền liệt.
5. Có ảnh hưởng đến sức khỏe tình dục không?
Đây có lẽ là câu hỏi được quan tâm nhất. Nhiều nam giới lo rằng thắt ống dẫn tinh sẽ làm giảm ham muốn, giảm cực khoái hoặc giảm “bản lĩnh đàn ông”.
Thực tế, testosterone vẫn được sản xuất bình thường, khả năng cương vẫn như trước, ham muốn tình dục không bị ảnh hưởng bởi bản thân thủ thuật. Điều thay đổi chủ yếu là tinh trùng không còn xuất hiện trong tinh dịch.
Nói vui một chút, sau thắt ống dẫn tinh, “nhà máy” vẫn hoạt động, chỉ là “xe giao hàng” không còn được phép ra khỏi cổng.
Kết luận
Thắt ống dẫn tinh không làm thay đổi đáng kể chức năng bài tiết của tuyến tiền liệt. Thành phần hóa học và độ pH của dịch tuyến tiền liệt nhìn chung vẫn được duy trì ổn định, trong khi thay đổi chính là tinh trùng không còn hiện diện trong tinh dịch. Vì vậy, đa số nam giới sau thắt ống dẫn tinh không nhận thấy sự khác biệt rõ rệt về thể tích tinh dịch, cảm giác xuất tinh hay chức năng tình dục.
