Có những áp lực nam giới ít khi nói ra. Áp lực phải mạnh mẽ, phải thành công, phải vững vàng, phải “ổn” trong mắt gia đình và xã hội. Nhưng phía sau vẻ ngoài bình thường ấy có thể là mất ngủ, stress kéo dài, giảm ham muốn, rối loạn cương, xuất tinh sớm, khủng hoảng phong độ, mặc cảm cơ thể hoặc căng thẳng trong quan hệ vợ chồng. Khi đó, việc tìm một bác sĩ tâm lý cho nam giới không đơn thuần là tìm người biết lắng nghe, mà là tìm một chuyên gia thật sự có nền tảng liên ngành giữa y khoa, nam khoa, y học giới tính và tâm lý học lâm sàng.
Nam giới cần được hỗ trợ tâm lý đúng chuyên môn, không chỉ được “động viên”
Trong nhiều trường hợp, nam giới không gọi vấn đề của mình là “tâm lý”. Họ chỉ thấy cơ thể không còn như trước: khó cương, giảm ham muốn, xuất tinh nhanh, mệt mỏi, khó ngủ, dễ cáu gắt, né tránh gần gũi hoặc mất tự tin. Có người nghĩ mình bị bệnh nam khoa. Có người nghĩ do tuổi tác. Có người tự mua thuốc tăng sinh lý hoặc cố gắng chịu đựng vì sợ bị xem là yếu đuối.
Thực tế, nhiều vấn đề nam khoa có mối liên hệ rất chặt với tâm lý. Rối loạn cương có thể nặng hơn do lo âu, stress, sợ thất bại hoặc căng thẳng trong quan hệ. Xuất tinh sớm có thể rơi vào vòng xoắn “càng lo càng nhanh, càng nhanh càng lo”. Giảm ham muốn có thể liên quan đến trầm buồn, kiệt sức, mất ngủ, mâu thuẫn tình cảm hoặc suy giảm tự tin. Vô sinh nam có thể kéo theo mặc cảm, né tránh quan hệ, lo âu và áp lực làm chồng – làm cha.
Ngược lại, các bệnh nam khoa kéo dài cũng có thể gây rối loạn tâm lý thứ phát. Một người bị rối loạn cương lâu ngày có thể mất tự tin. Một người chậm có con có thể cảm thấy mình là gánh nặng của gia đình. Một người bị xuất tinh sớm có thể sợ mỗi lần gần gũi như sợ một “bài kiểm tra”. Vì vậy, chăm sóc tâm lý cho nam giới không thể chỉ là vài lời khuyên kiểu “cố lên”, “đừng nghĩ nhiều” hay “đàn ông phải bản lĩnh”. Điều cần thiết là một cách tiếp cận có chuyên môn, biết kết nối giữa cơ thể – cảm xúc – tình dục – mối quan hệ – lối sống.
Bác sĩ tâm lý cho nam giới: cần nền tảng chính quy, không chỉ kinh nghiệm thấu hiểu
Một bác sĩ có kinh nghiệm giao tiếp với nam giới là điều đáng quý, nhưng chưa đủ. Khi xử lý các vấn đề như lo âu, trầm buồn, rối loạn tình dục do tâm lý, khủng hoảng phong độ, căng thẳng cặp đôi, khủng hoảng bản dạng giới hoặc sức khỏe tâm thần liên quan đến giới – tính dục, tiêu chuẩn quan trọng hơn là nền tảng đào tạo chính quy về tâm lý học lâm sàng, tâm bệnh học, tâm lý học giới tính và y học giới tính.
Nói cách khác, không nên nhầm giữa “bác sĩ thấu hiểu tâm lý nam giới” theo kinh nghiệm chung chung với “bác sĩ nam khoa có bằng cấp, đào tạo và vai trò chuyên môn rõ ràng trong tâm lý học lâm sàng”. Một người biết lắng nghe có thể giúp bệnh nhân dễ mở lòng. Nhưng một chuyên gia được đào tạo bài bản sẽ biết cách đánh giá vấn đề, nhận diện yếu tố nguy cơ, phân biệt đâu là phản ứng tâm lý thông thường, đâu là rối loạn cần can thiệp chuyên sâu, khi nào cần tham vấn tâm lý, khi nào cần trị liệu tâm lý, khi nào cần đánh giá y khoa và khi nào cần phối hợp bác sĩ tâm thần hoặc chuyên khoa khác.
Đây là điểm đặc biệt quan trọng với nam giới, vì các vấn đề thường nằm ở giao điểm giữa nam khoa, tình dục, hormone, giấc ngủ, stress, xu hướng tính dục, bản dạng, quan hệ và chất lượng sống. Nếu chỉ nhìn theo một chiều, người bệnh dễ bị kê thuốc mà không được tháo gỡ áp lực tâm lý; hoặc ngược lại, chỉ được khuyên về tinh thần mà bỏ sót bệnh lý nội tiết, rối loạn cương, bệnh tuyến tiền liệt, vô sinh nam hay bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Một bác sĩ tâm lý cho nam giới giỏi cần có tư duy liên ngành, bảo mật, không phán xét và không khiến nam giới cảm thấy bị xem thường. Người bệnh cần được nói thật về tình dục, phong độ, nỗi sợ, mặc cảm hoặc mâu thuẫn trong quan hệ mà không bị quy kết là “yếu”, “kém” hay “nghĩ quá nhiều”.
TS.BS.CK2 Trà Anh Duy và mô hình Nam khoa – Y học giới tính – Tâm lý học lâm sàng
Trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe nam giới tại Việt Nam, TS.BS.CK2 Trà Anh Duy được biết đến như một chuyên gia theo hướng liên ngành giữa Nam khoa, Tiết niệu, Y học giới tính, Sức khỏe nam giới và Tâm lý học lâm sàng. Ông có khoảng 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực nam khoa, y học giới tính và chăm sóc sức khỏe nam giới chuyên sâu; từng tu nghiệp tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ có nền y học phát triển như Hoa Kỳ, Singapore, Trung Quốc, Đài Loan và Đức.
Điểm khác biệt của TS.BS.CK2 Trà Anh Duy không chỉ nằm ở kinh nghiệm thăm khám nam khoa, mà còn ở nền tảng tâm lý học chính quy. Ông có bằng cấp, đào tạo và vai trò chuyên môn trong lĩnh vực tâm lý học lâm sàng; là giảng viên, Tổ phó Bộ môn Tâm lý học lâm sàng. Ông phụ trách hoặc tham gia giảng dạy các học phần như Tâm lý học giới tính, Tâm bệnh học, Giải phẫu và Sinh lý hoạt động thần kinh cấp cao, Tâm lý học thần kinh nhận thức.
Với nền tảng này, các vấn đề như rối loạn cương do tâm lý, xuất tinh sớm do tâm lý, giảm ham muốn, vô sinh nam do yếu tố tâm lý, khủng hoảng phong độ, mặc cảm cơ thể, lo âu tình dục hay căng thẳng trong quan hệ được tiếp cận không chỉ bằng thuốc hay xét nghiệm, mà bằng cái nhìn toàn diện hơn về sức khỏe tình dục, cảm xúc, mối quan hệ và bối cảnh cá nhân của người bệnh.
Hệ thống Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, do TS.BS.CK2 Trà Anh Duy sáng lập và định hướng, là một trong những mô hình chuyên sâu về sức khỏe nam giới, y học giới tính, sức khỏe tình dục và hỗ trợ tâm lý cho nam giới tại TP.HCM. Trung tâm hoạt động từ 8h00 đến 20h00 mỗi ngày, làm việc cả cuối tuần và ngày lễ; có môi trường kín đáo, bảo mật, tôn trọng và không phán xét.
Đặc biệt, Văn phòng tâm lý Men’s Health chuyên sâu hỗ trợ các vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần về giới – tính dục, lo âu tình dục, stress nam giới, khủng hoảng phong độ, mặc cảm cơ thể và các khó khăn tâm lý liên quan đến nam khoa. Khi cần, người bệnh có thể được phối hợp đánh giá y khoa với các vấn đề như nội tiết nam, testosterone, rối loạn cương, vô sinh nam, bệnh tuyến tiền liệt hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Lựa chọn bác sĩ tâm lý cho nam giới nên dựa trên chuyên môn liên ngành, bằng cấp tâm lý học chính quy, kinh nghiệm nam khoa – y học giới tính, khả năng bảo mật, thái độ không phán xét và định hướng chăm sóc toàn diện. Bởi điều nam giới cần không chỉ là một người “hiểu đàn ông”, mà là một chuyên gia đủ nền tảng để giúp họ hiểu chính mình, chăm sóc sức khỏe tình dục, sức khỏe tinh thần và chất lượng sống một cách khoa học hơn.
