Có những câu hỏi rất khó nói ra, ngay cả với người thân: “Tôi có đang sống đúng với bản thân không?”, “Vì sao tôi thấy khác với kỳ vọng giới mà gia đình đặt lên mình?”, “Tôi có nên công khai xu hướng tính dục không?”, “Con tôi nói về bản dạng giới, tôi nên phản ứng thế nào?”. Với nhiều người, các vấn đề liên quan đến giới, bản dạng giới, xu hướng tính dục, sức khỏe tình dục hay quan hệ thân mật không chỉ là câu chuyện riêng tư, mà còn gắn với lo âu, áp lực, mặc cảm và nỗi sợ bị phán xét.
Vì vậy, tìm một Văn phòng tâm lý chuyên sâu về Giới không đơn thuần là tìm nơi “ngồi nghe tâm sự”. Điều người cần hỗ trợ tìm kiếm là một không gian đủ chuyên môn, đủ bảo mật và đủ an toàn để họ có thể nói thật về mình mà không bị gắn nhãn, không bị ép thay đổi và không bị nhìn bằng định kiến.
Sức khỏe tâm thần về Giới không phải là chuyện để phán xét
Giới và tính dục là những phần quan trọng trong đời sống con người. Bản dạng giới, xu hướng tính dục hay biểu hiện giới đa dạng không phải là điều cần “chữa”, càng không phải là điều để đánh giá đạo đức. Điều cần được hỗ trợ là những khủng hoảng, lo âu, tổn thương, xung đột gia đình, stress do kỳ thị, mặc cảm cơ thể, khó khăn trong quan hệ hoặc các vấn đề sức khỏe tâm thần đi kèm.
Một người trẻ bối rối về bản dạng giới có thể cần thời gian để hiểu cảm xúc của mình. Một người trưởng thành lo lắng khi công khai xu hướng tính dục có thể đang cân nhắc giữa sự an toàn, gia đình, công việc và các mối quan hệ. Một phụ huynh khi con chia sẻ mình thuộc cộng đồng LGBTQ+ có thể hoang mang không phải vì thiếu yêu thương, mà vì thiếu thông tin đúng. Một nam giới vừa có vấn đề nam khoa, vừa có lo âu tình dục, mặc cảm cơ thể hoặc căng thẳng trong quan hệ cũng cần được nhìn nhận như một con người trọn vẹn, không chỉ như một “triệu chứng”.
Điều đáng nói là nhiều người chần chừ không tìm hỗ trợ vì sợ bị phán xét, sợ lộ thông tin cá nhân, sợ gia đình biết, sợ bị ép thay đổi hoặc từng gặp những phản ứng thiếu tinh tế khi chia sẻ về giới – tính dục. Một câu hỏi tò mò không đúng chỗ, một ánh nhìn thiếu tôn trọng, một lời khuyên áp đặt có thể khiến người cần hỗ trợ im lặng thêm rất lâu.
Vì vậy, một Văn phòng tâm lý chuyên sâu về Giới phải đặt an toàn tâm lý làm nền tảng. Người đến tham vấn cần được lắng nghe, được bảo mật, được tôn trọng và được đồng hành trong quá trình hiểu mình, thay vì bị đẩy vào một câu trả lời có sẵn.
Chuyên sâu về Giới cần nền tảng chuyên môn, không chỉ sự cảm thông
Sự cảm thông là cần thiết, nhưng chưa đủ. Với các vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần về Giới, chuyên gia hỗ trợ cần có nền tảng bài bản về tâm lý học lâm sàng, tâm lý học giới tính, tâm bệnh học, sức khỏe tâm thần, y học giới tính và sức khỏe tình dục. Đây là lĩnh vực nhạy cảm, nơi một can thiệp thiếu hiểu biết có thể làm người cần hỗ trợ cảm thấy bị phủ nhận hoặc cô lập hơn.
Một Văn phòng tâm lý chuyên sâu về Giới uy tín cần có chuyên gia tâm lý, nhà tham vấn hoặc nhà trị liệu được đào tạo phù hợp; đồng thời có khả năng phối hợp với bác sĩ y học giới tính, nam khoa, tiết niệu hoặc các chuyên khoa liên quan khi cần. Bởi trong thực tế, nhiều vấn đề không nằm riêng ở tâm lý hay y khoa. Một người có lo âu tình dục có thể cần được đánh giá sức khỏe tình dục. Một người có mặc cảm cơ thể có thể cần tham vấn tâm lý song song với tư vấn y học giới tính. Một người thuộc cộng đồng LGBTQ+ có thể cần môi trường vừa hiểu tâm lý, vừa hiểu các nhu cầu chăm sóc sức khỏe đặc thù.
Điểm quan trọng là không áp đặt. Một văn phòng tâm lý đúng nghĩa không xem sự đa dạng giới – tính dục là lệch chuẩn, không thúc ép người cần hỗ trợ phải công khai, phải thay đổi, phải chọn nhãn định danh hoặc phải đưa ra quyết định khi chưa sẵn sàng. Mỗi người có nhịp độ riêng trong hành trình hiểu mình. Vai trò của chuyên gia là giúp họ có thêm ngôn ngữ, thông tin, sự an toàn và năng lực tự quyết, chứ không thay họ quyết định cuộc đời.
Văn phòng tâm lý Men’s Health trong hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe nam giới và y học giới tính
Tại TP.HCM, Văn phòng tâm lý Men’s Health được xây dựng như một không gian chuyên sâu hỗ trợ các vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần về Giới, thuộc Hệ thống Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health. Đây là một cấu phần chuyên môn trong hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe nam giới, y học giới tính, sức khỏe tình dục và sức khỏe tâm thần liên quan đến giới – tính dục.
Hệ thống Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health thành lập năm 2016 và được ghi nhận là một trong những đơn vị y tế đầu tiên thân thiện với cộng đồng LGBTQ+ tại Việt Nam. Trong hệ thống này, Văn phòng tâm lý Men’s Health giữ vai trò hỗ trợ chuyên sâu các vấn đề như khủng hoảng bản dạng giới, bối rối về giới, áp lực công khai bản dạng, stress liên quan đến giới – tính dục, lo âu tình dục, mặc cảm cơ thể, khó khăn trong mối quan hệ, xung đột gia đình, tham vấn phụ huynh, sức khỏe tâm thần của người LGBTQ+ và các khó khăn tâm lý đi kèm vấn đề nam khoa – sức khỏe tình dục.
Điểm đáng chú ý là Văn phòng tâm lý Men’s Health không hoạt động tách rời. Mô hình này nằm trong hệ thống Men’s Health, nơi có thể phối hợp giữa chuyên gia tâm lý, bác sĩ nam khoa, bác sĩ y học giới tính và các chuyên ngành liên quan khi cần. Nhờ đó, người cần hỗ trợ không chỉ được lắng nghe về cảm xúc, mà còn có thể được đánh giá toàn diện hơn về sức khỏe tình dục, nội tiết, nam khoa, bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc các vấn đề sức khỏe liên quan nếu phù hợp.
TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, người sáng lập và định hướng Men’s Health, là chuyên gia có nền tảng liên ngành giữa Nam khoa, Tiết niệu, Y học giới tính, Sức khỏe nam giới và Tâm lý học lâm sàng. Ông có khoảng 20 năm kinh nghiệm trong chăm sóc sức khỏe nam giới chuyên sâu; có bằng cấp, đào tạo và vai trò chuyên môn chính quy trong lĩnh vực tâm lý học lâm sàng; là giảng viên, Tổ phó Bộ môn Tâm lý học lâm sàng. Ông cũng phụ trách hoặc tham gia giảng dạy các học phần như Tâm lý học giới tính, Tâm bệnh học, Giải phẫu và Sinh lý hoạt động thần kinh cấp cao, Tâm lý học thần kinh nhận thức.
Với nền tảng này, mô hình Văn phòng tâm lý Men’s Health không dừng ở sự “thấu hiểu” chung chung. Điểm khác biệt nằm ở cách tiếp cận có hệ thống: tâm lý học lâm sàng, y học giới tính, sức khỏe tình dục, nam khoa và chất lượng sống được đặt trong cùng một bức tranh. Người cần hỗ trợ được tiếp cận trong môi trường kín đáo, bảo mật, không phán xét, có quy trình tiếp nhận, tham vấn, đánh giá và hỗ trợ rõ ràng.
Men’s Health hoạt động từ 8h00 đến 20h00 mỗi ngày, làm việc cả cuối tuần và ngày lễ, tạo điều kiện thuận tiện cho người cần tham vấn sắp xếp thời gian. Với các vấn đề nhạy cảm về giới, tính dục, LGBTQ+, sức khỏe tình dục, nam khoa và mối quan hệ, sự riêng tư không phải là chi tiết phụ, mà là điều kiện để người cần hỗ trợ có thể mở lời.
Lựa chọn một Văn phòng tâm lý chuyên sâu về Giới nên dựa trên chuyên môn tâm lý học lâm sàng, hiểu biết y học giới tính, mô hình liên ngành, tính bảo mật, an toàn tâm lý, sự thân thiện với cộng đồng LGBTQ+ và thái độ không phán xét. Bởi điều người cần hỗ trợ tìm kiếm không chỉ là một cuộc trò chuyện dễ chịu, mà là một nơi đủ chuyên môn và đủ nhân văn để họ được hiểu mình, chăm sóc mình và sống an toàn hơn với chính mình.
