“Anh A thì hiền lành, công việc ổn định, luôn quan tâm em nhưng nói chuyện hơi nhạt. Còn anh B thì vui tính, lãng mạn, ở bên rất thú vị nhưng đôi khi khiến em không biết mình có thực sự quan trọng với anh ấy hay không. Bác sĩ ơi, em nên chọn ai để thử làm người yêu?”.

Câu hỏi nghe như một tình huống trong chương trình hẹn hò, nhưng lại phản ánh khá rõ tâm lý của một bộ phận giới trẻ ngày nay: nhiều cơ hội tìm hiểu, nhiều tiêu chuẩn lựa chọn, nhưng không phải lúc nào cũng biết điều mình thực sự cần trong tình yêu.

Thời đại mạng xã hội và các ứng dụng hẹn hò khiến việc gặp gỡ trở nên dễ dàng hơn. Thế nhưng, đứng trước nhiều lựa chọn không có nghĩa người trẻ sẽ dễ tìm được một mối quan hệ phù hợp.

Vậy nên chọn người khiến trái tim rung động, người mang đến cảm giác an toàn, hay người có nhiều điều kiện tốt nhất?

Khi tình yêu trở thành một cuộc tuyển chọn ứng viên

Ngày nay, không khó bắt gặp những cuộc trò chuyện kiểu: “Anh này được 8 điểm ngoại hình nhưng chỉ 5 điểm tinh tế”, hoặc “Anh kia có tương lai nhưng chưa tạo được cảm xúc”.

Chuyện lựa chọn người yêu đôi khi giống một cuộc tuyển dụng, trong đó mỗi người được đánh giá qua ngoại hình, nghề nghiệp, thu nhập, tính cách và cả khả năng nhắn tin đúng lúc.

Theo khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew năm 2023 tại Mỹ, trong nhóm người trưởng thành từ 18–29 tuổi, 35% cho rằng hẹn hò trực tuyến giúp việc tìm kiếm bạn đời dễ dàng hơn, nhưng 33% lại nhận thấy điều đó khó khăn hơn.

Những con số này không đại diện cho toàn bộ Gen Z tại Việt Nam, nhưng phản ánh một nghịch lý: công nghệ mở rộng cơ hội kết nối, trong khi quá trình xây dựng một mối quan hệ ý nghĩa vẫn đầy thử thách.

Vấn đề không nằm ở việc người trẻ có nhiều tiêu chuẩn. Ai cũng có quyền lựa chọn người phù hợp với giá trị, mong muốn và hoàn cảnh của mình.

Điều đáng suy nghĩ là khi quá mải mê tìm kiếm người tốt hơn, chúng ta có thể quên mất việc tìm hiểu liệu hai người có thực sự phù hợp với nhau hay không.

Một người có hồ sơ hoàn hảo chưa chắc mang lại cảm giác hạnh phúc. Ngược lại, một người không nổi bật trên những bảng tiêu chí vẫn có thể trở thành người đồng hành đáng tin cậy.

Chọn người mình thích hay người khiến mình cảm thấy được yêu?

Quay lại câu chuyện giữa anh A và anh B.

Anh A luôn đúng giờ, nhớ những điều nhỏ nhặt và tạo cảm giác ổn định. Anh B mang đến những cuộc trò chuyện thú vị, cảm xúc mãnh liệt nhưng đôi khi thiếu nhất quán.

Nếu chỉ dựa trên những mô tả này, thật khó khẳng định ai là lựa chọn đúng.

Bởi cảm giác an toàn không nhất thiết đồng nghĩa với tình yêu, còn sự rung động mạnh mẽ cũng chưa chắc là biểu hiện của một mối quan hệ bền vững.

Theo nghiên cứu của Samantha Joel và cộng sự (2020), công bố trên Proceedings of the National Academy of Sciences, phân tích dữ liệu từ 11.196 cặp đôi, những yếu tố liên quan nổi bật đến chất lượng mối quan hệ bao gồm cảm nhận về sự cam kết của đối phương, sự trân trọng, mức độ hài lòng trong đời sống tình dục và cách hai người trải nghiệm xung đột.

Nghiên cứu cũng cho thấy việc dự đoán một mối quan hệ sẽ thay đổi ra sao theo thời gian vẫn rất khó khăn.

Như vậy, một bảng so sánh ngoại hình, tài chính hay nghề nghiệp không thể thay thế trải nghiệm thực tế khi hai người ở bên nhau.

Ở góc độ sức khỏe tâm lý và tình dục, đây cũng là vấn đề đáng quan tâm. Khi người trẻ quá lo lắng về việc lựa chọn sai hoặc sợ bỏ lỡ người tốt hơn, họ có thể rơi vào trạng thái liên tục so sánh, khó cam kết và thiếu sự hiện diện cảm xúc trong mối quan hệ hiện tại.

Điều cần quan sát không chỉ là đối phương khiến mình vui đến đâu, mà còn là cách họ ứng xử khi bất đồng, lúc mình tổn thương hoặc khi những kỳ vọng không được đáp ứng.

Thử làm người yêu: Được, nhưng đừng thử lòng người khác

Khái niệm “thử làm người yêu” không nhất thiết mang ý nghĩa tiêu cực.

Việc dành thời gian hẹn hò, tìm hiểu tính cách, quan điểm sống và mức độ hòa hợp trước khi xác lập mối quan hệ nghiêm túc là điều bình thường.

Tuy nhiên, ranh giới giữa tìm hiểu và đùa giỡn tình cảm nằm ở sự trung thực.

Nếu một người chỉ muốn hẹn hò để tìm hiểu, họ nên nói rõ mong muốn ấy. Nếu hai người đã thống nhất về sự chung thủy hoặc tính độc quyền trong mối quan hệ, thỏa thuận đó cần được tôn trọng.

Không nên khiến người khác tin rằng cả hai đang xây dựng tương lai lâu dài trong khi bản thân chỉ xem họ như một lựa chọn dự phòng.

Theo tài liệu giáo dục về các mối quan hệ lành mạnh của Youth.gov (Hoa Kỳ), sự tôn trọng, tin tưởng, trung thực, khả năng thỏa hiệp và duy trì bản sắc cá nhân là những đặc điểm quan trọng của một quan hệ tình cảm tích cực.

Từ góc nhìn tâm lý – tình dục, sự phù hợp còn thể hiện qua khả năng trao đổi về nhu cầu thân mật, giới hạn cá nhân và sự đồng thuận. Không ai cần chấp nhận quan hệ tình dục, gửi hình ảnh riêng tư hoặc từ bỏ các mối quan hệ xã hội chỉ để chứng minh tình yêu.

Theo định hướng tiếp cận liên ngành trong chăm sóc sức khỏe nam giới của TS.BS.CK2 Trà Anh Duy tại Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, sức khỏe tình dục không thể tách rời yếu tố tâm lý, giao tiếp và chất lượng mối quan hệ.

Một mối quan hệ thường xuyên xuất hiện sự kiểm soát, ghen tuông cực đoan, ép buộc hoặc thao túng cảm xúc cần được nhìn nhận nghiêm túc, thay vì xem đó là bằng chứng của tình yêu mãnh liệt.

Và quan trọng hơn cả, người trẻ cũng có quyền chưa lựa chọn ai khi bản thân chưa thực sự sẵn sàng.

Tình yêu không phải một cuộc casting mà nhất thiết phải chọn được diễn viên chính trước khi hết giờ.

Kết luận: Chọn người phù hợp, không phải người thắng cuộc

Giữa anh A và anh B, không có công thức tâm lý nào giúp xác định chính xác ai sẽ là người yêu tốt hơn chỉ qua vài đặc điểm.

Một lựa chọn trưởng thành cần dựa trên sự hấp dẫn tình cảm, sự tôn trọng, giá trị sống tương đồng, khả năng giao tiếp và mức độ sẵn sàng cam kết của cả hai.

Thay vì chỉ hỏi “Ai tốt hơn?”, người trẻ có thể tự hỏi: “Ở bên ai, mình được sống thật với bản thân?”, “Ai tôn trọng ranh giới và cảm xúc của mình?”, và “Liệu cả hai có cùng mong muốn xây dựng mối quan hệ này không?”.

Không ai có thể bảo đảm một lựa chọn tình cảm sẽ đúng mãi mãi. Nhưng sự chân thành và hiểu biết về bản thân giúp giảm nguy cơ bước vào những mối quan hệ không phù hợp.

Sau cùng, người đáng chọn không nhất thiết là người khiến trái tim đập nhanh nhất, cũng không phải người sở hữu bản lý lịch hoàn hảo nhất, mà là người cùng mình xây dựng được một mối quan hệ có yêu thương, tôn trọng và trách nhiệm.

Và nếu cả anh A lẫn anh B đều chưa phù hợp, lựa chọn chính mình và tiếp tục độc thân cũng chẳng có gì sai.