Đi xe máy đường dài có ảnh hưởng tinh hoàn và tinh trùng không?

---

Với nhiều anh em, xe máy là “chiến mã” mỗi ngày: đi làm, giao việc, chạy đường dài, kẹt xe, nắng nóng. Câu hỏi nghe hơi tế nhị nhưng rất thực tế: ngồi xe máy nhiều giờ có làm tinh hoàn “khó chịu” và ảnh hưởng chất lượng tinh trùng không? Câu trả lời là: có thể có, nhất là khi ngồi lâu, mặc quần bó, yên xe nóng, đường xóc và ít nghỉ giữa chặng. Nhưng thỉnh thoảng đi xa thì không cần hoảng, không phải cứ chạy một chuyến Vũng Tàu là tinh trùng “xin nghỉ việc”.

1. Tinh hoàn thích mát, không thích bị ủ nóng

Tinh hoàn nằm ngoài cơ thể vì cần nhiệt độ mát hơn thân nhiệt để sản xuất tinh trùng tốt hơn. Khi nam giới ngồi xe lâu, vùng bìu dễ bị kẹp giữa cơ thể, quần áo và yên xe. Nếu trời nóng, mặc quần bó hoặc ngồi liên tục nhiều giờ, vùng này dễ bị “hâm nóng”.

Theo nghiên cứu của Bujan và cộng sự (2000) công bố trên Human Reproduction, tư thế lái xe trong 2 giờ có thể làm nhiệt độ vùng bìu tăng khoảng 1,7–2,2°C so với khi đi bộ. Điều này không có nghĩa là cứ lái xe là vô sinh, nhưng cho thấy ngồi lâu thật sự có thể làm tinh hoàn bị nóng hơn bình thường.

2. Ngồi lâu, rung xóc và tì đè cũng không nên xem nhẹ

Ngoài nóng, việc ngồi xe nhiều giờ còn gây tì đè vùng đáy chậu và rung xóc kéo dài. Một số nam giới sau khi chạy xe đường dài có thể thấy đau tức bìu, tê vùng sinh dục, nặng vùng chậu hoặc khó chịu khi ngồi. Nếu chỉ thỉnh thoảng xuất hiện rồi hết thì thường không đáng lo, nhưng nếu lặp lại thường xuyên thì nên đi khám.

Theo tổng quan của Jung và Schuppe (2007) công bố trên International Journal of Andrology, nhiệt vùng sinh dục tăng kéo dài có thể ảnh hưởng bất lợi đến chất lượng tinh dịch. Nói kiểu BS Chuối: tinh hoàn không cần được chiều như công tử, nhưng cũng đừng bắt nó ngồi “xông hơi” mỗi ngày.

3. Không phải ai chạy xe nhiều cũng bị tinh trùng yếu

Chất lượng tinh trùng còn phụ thuộc nhiều yếu tố khác như hút thuốc, rượu bia, thức khuya, béo bụng, stress, viêm nhiễm, giãn tĩnh mạch thừng tinh hoặc từng viêm tinh hoàn sau quai bị. Vì vậy, không nên đổ hết lỗi cho xe máy. Xe máy có thể là một yếu tố góp phần, đặc biệt nếu công việc buộc phải ngồi xe nhiều giờ mỗi ngày.

4. Làm sao đi xe nhiều mà vẫn bảo vệ “nhà máy tinh binh”?

Nam giới nên nghỉ giữa chặng sau mỗi 1–2 giờ, đứng dậy đi lại vài phút, tránh mặc quần quá bó khi đi xa, chọn yên xe êm vừa phải và giữ vùng bìu thoáng mát. Nếu đang mong con, tinh dịch đồ chưa tốt, hoặc có đau tức bìu kéo dài, nên đi khám nam khoa để tìm nguyên nhân thật sự.

Kết luận

Về mặt y học, nam giới thường xuyên đi xe máy đường dài hoặc ngồi xe nhiều giờ có thể bị ảnh hưởng tinh hoàn và chất lượng tinh trùng, chủ yếu do nóng vùng bìu, tì đè và rung xóc kéo dài. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng tùy từng người và không nên quá lo nếu chỉ thỉnh thoảng đi xa. Điều quan trọng là biết nghỉ hợp lý, mặc đồ thoáng, tránh để vùng tinh hoàn bị “ủ nhiệt” quá lâu và kiểm tra nam khoa khi có dấu hiệu bất thường hoặc chậm có con.

TS.BS.CK2. Trà Anh Duy

Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health