Không có tinh trùng thì nên đi khám tại cơ sở chuyên sâu về Nam khoa – Y học sinh sản nam, nơi có phòng xét nghiệm tinh dịch đạt chuẩn, xét nghiệm nội tiết – di truyền, siêu âm bìu và khả năng phẫu thuật tìm tinh trùng. Một kết quả tinh dịch đồ chưa thấy tinh trùng chưa đồng nghĩa nam giới vĩnh viễn không thể làm cha. Bác sĩ cần xác nhận tình trạng vô tinh, phân biệt đường dẫn tinh bị tắc với tinh hoàn suy giảm sinh tinh, sau đó mới lựa chọn điều trị nội tiết, phẫu thuật thông đường dẫn hoặc thu nhận tinh trùng để hỗ trợ sinh sản.

Không có tinh trùng là tình trạng gì?

Không có tinh trùng trong tinh dịch được gọi là vô tinh, tên chuyên môn là azoospermia. Đây là tình trạng không phát hiện tinh trùng trong mẫu tinh dịch, kể cả sau khi mẫu được ly tâm và kiểm tra phần cặn bằng quy trình xét nghiệm phù hợp.

Vô tinh không có nghĩa người đàn ông không xuất tinh. Phần lớn người bệnh vẫn xuất ra tinh dịch, vẫn có ham muốn, có khả năng cương và đạt cực khoái bình thường. Điểm bất thường nằm ở việc tinh dịch không chứa tinh trùng hoặc số lượng tinh trùng quá ít đến mức lần kiểm tra ban đầu chưa phát hiện được.

Hội Tiết niệu châu Âu khuyến cáo khi phát hiện vô tinh, nam giới cần được đánh giá Nam khoa đầy đủ để phân loại thành vô tinh do tắc nghẽn và vô tinh không do tắc nghẽn. Việc phân loại này quyết định gần như toàn bộ hướng điều trị và khả năng thu nhận tinh trùng.

Một lần tinh dịch đồ không có tinh trùng đã đủ kết luận chưa?

Thông thường chưa đủ để kết luận chắc chắn.

Kết quả “không tìm thấy tinh trùng” cần được kiểm tra lại, đặc biệt khi mẫu đầu tiên chưa được ly tâm hoặc người bệnh lấy mẫu không đầy đủ. Theo hướng dẫn của Hội Tiết niệu châu Âu, chẩn đoán vô tinh không do tắc nghẽn nên được xác nhận bằng ít nhất hai lần tinh dịch đồ liên tiếp, trong đó không phát hiện tinh trùng sau ly tâm mẫu.

Một kết quả có thể chưa chính xác nếu:

• Người bệnh làm mất phần đầu của mẫu tinh dịch.
• Thời gian kiêng xuất tinh không phù hợp.
• Mẫu được vận chuyển quá lâu hoặc bảo quản sai nhiệt độ.
• Phòng xét nghiệm không kiểm tra cặn ly tâm.
• Người bệnh vừa sốt cao hoặc mắc bệnh cấp tính.
• Người bệnh đang sử dụng testosterone hoặc steroid tăng cơ.
• Có tình trạng xuất tinh không hoàn toàn.
• Tinh trùng quá ít và chỉ xuất hiện không liên tục.

Vì vậy, nam giới không nên chỉ nhìn vào một phiếu xét nghiệm rồi kết luận mình không thể có con. Việc cần làm là mang kết quả đến bác sĩ Nam khoa để đánh giá lại toàn bộ quy trình lấy và phân tích mẫu.

Không có tinh trùng thì đi khám ở đâu?

Khám tại chuyên khoa Nam khoa – Y học sinh sản nam

Đây là chuyên khoa phù hợp nhất đối với người không tìm thấy tinh trùng trong tinh dịch.

Bác sĩ Nam khoa – Y học sinh sản nam có thể đánh giá đồng thời:

• Khả năng sinh tinh của tinh hoàn.
• Đường dẫn tinh có bị tắc hay không.
• Kích thước và mật độ tinh hoàn.
• Chức năng tuyến yên và nội tiết sinh sản.
• Những bất thường di truyền.
• Khả năng cương và xuất tinh.
• Tiền sử phẫu thuật, nhiễm trùng hoặc chấn thương.
• Khả năng tìm tinh trùng trực tiếp từ mào tinh hoặc tinh hoàn.

Hướng dẫn chuyên môn hiện hành xác định đánh giá nam giới vô sinh phải bao gồm bệnh sử sinh sản, khám trực tiếp, tinh dịch đồ và xét nghiệm hormone. Siêu âm và xét nghiệm di truyền được bổ sung tùy vào biểu hiện và kết quả ban đầu.

Không nên chỉ đến phòng xét nghiệm làm tinh dịch đồ

Phòng xét nghiệm có thể trả lời rằng mẫu có hay không có tinh trùng, nhưng không thể tự xác định đầy đủ nguyên nhân và hướng điều trị.

Sau khi nhận kết quả vô tinh, người bệnh vẫn cần được bác sĩ kiểm tra:

• Tinh hoàn có nhỏ hoặc mềm không.
• Mào tinh có căng hoặc bất thường không.
• Hai ống dẫn tinh có hiện diện đầy đủ không.
• Có tiền sử tinh hoàn ẩn, quai bị hoặc xoắn tinh hoàn không.
• Có từng phẫu thuật thoát vị bẹn, bìu hoặc triệt sản không.
• Nồng độ FSH, LH và testosterone ra sao.
• Có chỉ định xét nghiệm nhiễm sắc thể hoặc gene không.
• Nên điều trị nội khoa, phẫu thuật hay hỗ trợ sinh sản.

Tinh dịch đồ là dữ liệu quan trọng nhưng bản thân xét nghiệm này không thể phân biệt tuyệt đối người có khả năng sinh sản với người vô sinh, đồng thời không thể xác định mọi nguyên nhân phía sau một kết quả bất thường.

Chọn nơi có phòng xét nghiệm tinh dịch chuyên sâu

Một cơ sở phù hợp nên có khả năng:

• Hướng dẫn lấy mẫu đúng quy trình.
• Bảo đảm khu vực lấy mẫu riêng tư.
• Phân tích mẫu tinh dịch tươi.
• Ly tâm và kiểm tra kỹ phần cặn.
• Tìm kiếm tinh trùng hiếm.
• Lặp lại tinh dịch đồ khi cần.
• Đông lạnh tinh trùng nếu chỉ tìm thấy một số lượng rất ít.
• Có bác sĩ Nam khoa trực tiếp giải thích kết quả.

Việc phát hiện một vài tinh trùng hiếm trong cặn ly tâm có ý nghĩa quan trọng. Trong một số trường hợp, tinh trùng có thể được trữ lạnh để chuẩn bị cho kỹ thuật tiêm tinh trùng vào bào tương noãn.

Chọn nơi có xét nghiệm nội tiết và di truyền

Vô tinh có thể liên quan đến rối loạn hormone hoặc bất thường di truyền. Cơ sở chuyên sâu cần có khả năng thực hiện và diễn giải:

• FSH.
• LH.
• Testosterone toàn phần buổi sáng.
• Prolactin.
• Estradiol khi có chỉ định.
• Nhiễm sắc thể đồ.
• Xét nghiệm mất đoạn nhiễm sắc thể Y.
• Xét nghiệm gene CFTR trong trường hợp nghi không có ống dẫn tinh bẩm sinh.

Hội Tiết niệu châu Âu khuyến nghị đánh giá testosterone, FSH và LH trong tất cả trường hợp vô tinh. Nam giới vô tinh cũng cần được cân nhắc xét nghiệm nhiễm sắc thể, mất đoạn nhiễm sắc thể Y và tư vấn di truyền dựa trên biểu hiện cụ thể.

Chọn nơi có khả năng phẫu thuật tìm tinh trùng

Nếu không tìm thấy tinh trùng trong tinh dịch, cơ sở khám cần có khả năng tư vấn hoặc phối hợp các kỹ thuật như:

• PESA: chọc hút tinh trùng từ mào tinh qua da.
• MESA: vi phẫu lấy tinh trùng từ mào tinh.
• TESA: chọc hút tinh trùng từ tinh hoàn.
• TESE: lấy mô tinh hoàn để tìm tinh trùng.
• Micro-TESE: vi phẫu tìm các ống sinh tinh có khả năng chứa tinh trùng.

Không phải kỹ thuật nào cũng phù hợp với mọi bệnh nhân. Người vô tinh do tắc nghẽn và người suy giảm sinh tinh cần hai cách tiếp cận khác nhau.

Hai nhóm nguyên nhân chính gây không có tinh trùng

Vô tinh do tắc nghẽn

Vô tinh do tắc nghẽn xảy ra khi tinh hoàn vẫn sản xuất tinh trùng nhưng tinh trùng không thể đi ra ngoài do đường dẫn bị tắc hoặc thiếu hụt bẩm sinh.

Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Không có ống dẫn tinh bẩm sinh.
• Tắc mào tinh.
• Tắc ống dẫn tinh.
• Tắc ống phóng tinh.
• Di chứng nhiễm trùng sinh dục.
• Phẫu thuật vùng bẹn – bìu.
• Phẫu thuật thoát vị bẹn.
• Chấn thương đường sinh dục.
• Triệt sản nam.
• Biến chứng sau một số thủ thuật vùng bìu.

Người vô tinh do tắc nghẽn thường có tinh hoàn kích thước tương đối bảo tồn và nội tiết sinh sản không thay đổi nhiều. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào kích thước tinh hoàn để chẩn đoán.

Hướng dẫn của Hội Tiết niệu châu Âu mô tả vô tinh do tắc nghẽn là tình trạng không có tinh trùng trong cặn mẫu tinh dịch đã ly tâm vì đường sinh dục bị tắc. Hướng xử trí có thể là vi phẫu tái thông hoặc lấy tinh trùng từ mào tinh, tinh hoàn để thực hiện hỗ trợ sinh sản.

Vô tinh không do tắc nghẽn

Vô tinh không do tắc nghẽn xảy ra khi quá trình sản xuất tinh trùng trong tinh hoàn bị suy giảm nghiêm trọng hoặc không được kích thích đầy đủ bởi hormone tuyến yên.

Nguyên nhân có thể bao gồm:

• Hội chứng Klinefelter.
• Mất đoạn nhiễm sắc thể Y.
• Tinh hoàn ẩn.
• Viêm teo tinh hoàn sau quai bị.
• Xoắn hoặc chấn thương tinh hoàn.
• Hóa trị, xạ trị.
• Sử dụng steroid đồng hóa.
• Điều trị testosterone kéo dài.
• Thiếu hormone tuyến yên.
• Khối u hoặc bệnh lý vùng tuyến yên.
• Suy tinh hoàn không rõ nguyên nhân.
• Bất thường phát triển tinh hoàn.

Ở nhóm này, tinh hoàn có thể nhỏ, mềm và FSH tăng cao. Tuy nhiên, vẫn có trường hợp thể tích tinh hoàn hoặc FSH không biểu hiện điển hình.

Vô tinh không do tắc nghẽn phải được xác nhận bằng ít nhất hai tinh dịch đồ không phát hiện tinh trùng sau ly tâm. Người bệnh cần được khám, xét nghiệm hormone, siêu âm bìu và đánh giá di truyền trước khi cân nhắc phẫu thuật tìm tinh trùng.

Dấu hiệu nào gợi ý nguyên nhân gây vô tinh?

Người bệnh có thể hoàn toàn không có triệu chứng ngoài việc chậm có con. Tuy nhiên, một số dấu hiệu giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân.

Tinh hoàn nhỏ hoặc mềm

Hai tinh hoàn nhỏ có thể liên quan đến suy giảm sinh tinh, hội chứng Klinefelter, tinh hoàn ẩn hoặc tổn thương sau viêm, hóa trị và xạ trị.

Tinh hoàn nhỏ không đồng nghĩa chắc chắn không còn tinh trùng. Ở một số người vô tinh không do tắc nghẽn, quá trình sinh tinh vẫn tồn tại rải rác trong các vùng nhỏ của tinh hoàn.

Mào tinh căng hoặc không sờ thấy ống dẫn tinh

Mào tinh căng có thể gợi ý tắc nghẽn. Trong khi đó, không sờ thấy một hoặc hai ống dẫn tinh có thể liên quan đến bất thường bẩm sinh và cần xem xét xét nghiệm gene CFTR.

Tinh dịch ít

Thể tích tinh dịch thấp có thể gặp trong:

• Tắc ống phóng tinh.
• Không có ống dẫn tinh.
• Xuất tinh ngược dòng.
• Lấy mẫu không đầy đủ.
• Thiếu hormone sinh dục.
• Bất thường túi tinh.

Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu sau xuất tinh hoặc siêu âm qua trực tràng trong những trường hợp phù hợp.

Giảm ham muốn và rối loạn cương

Những triệu chứng này có thể gợi ý thiếu testosterone, tăng prolactin hoặc bệnh lý tuyến yên. Tuy nhiên, nhiều người vô tinh vẫn có ham muốn và khả năng cương bình thường.

Từng bị quai bị kèm viêm tinh hoàn

Quai bị sau tuổi dậy thì có biến chứng viêm tinh hoàn có thể gây tổn thương sinh tinh, đặc biệt khi viêm cả hai bên hoặc tinh hoàn nhỏ dần sau bệnh.

Từng dùng testosterone hoặc steroid tăng cơ

Testosterone ngoại sinh và steroid đồng hóa có thể ức chế tín hiệu LH, FSH từ tuyến yên, làm nồng độ testosterone bên trong tinh hoàn giảm và khiến quá trình sinh tinh bị ngưng trệ.

Hướng dẫn Hội Tiết niệu châu Âu khuyến cáo không sử dụng testosterone để điều trị vô sinh nam. Nam giới đã dùng steroid cần được đánh giá chuyên khoa và ngừng thuốc theo kế hoạch phù hợp thay vì tự dùng thêm hormone để “hậu chu kỳ”.

Quy trình khám khi không có tinh trùng

Bước 1: Kiểm tra lại tinh dịch đồ

Bác sĩ sẽ xem:

• Mẫu có được lấy toàn bộ không.
• Thời gian kiêng xuất tinh có phù hợp không.
• Phòng xét nghiệm có ly tâm mẫu không.
• Người bệnh có vừa sốt hoặc mắc bệnh cấp tính không.
• Có sử dụng hormone hoặc thuốc ảnh hưởng sinh tinh không.
• Thể tích, độ pH và các đặc điểm khác của tinh dịch.

Nếu cần, người bệnh sẽ được làm lại tinh dịch đồ tại phòng xét nghiệm chuyên sâu.

Bước 2: Khai thác tiền sử sinh sản

Những thông tin quan trọng gồm:

• Hai vợ chồng mong con bao lâu.
• Người bệnh đã từng làm ai có thai chưa.
• Từng có con hoặc từng có thai nhưng sảy thai không.
• Tiền sử tinh hoàn ẩn.
• Quai bị và viêm tinh hoàn.
• Xoắn hoặc chấn thương tinh hoàn.
• Phẫu thuật bẹn – bìu.
• Nhiễm trùng sinh dục.
• Hóa trị hoặc xạ trị.
• Sử dụng testosterone, steroid hoặc thuốc tăng cơ.
• Bệnh tuyến yên, gan, thận và tuyến giáp.
• Tiền sử vô sinh hoặc bệnh di truyền trong gia đình.

Bước 3: Khám trực tiếp cơ quan sinh dục

Bác sĩ sẽ đánh giá:

• Kích thước và mật độ tinh hoàn.
• Vị trí tinh hoàn.
• Mào tinh hoàn.
• Sự hiện diện của ống dẫn tinh.
• Giãn tĩnh mạch thừng tinh.
• Bất thường dương vật.
• Các đặc điểm thiếu testosterone.
• Khối bất thường trong bìu.

Khám trực tiếp là bước quan trọng để phân biệt sơ bộ vô tinh do tắc nghẽn và suy giảm sinh tinh.

Bước 4: Xét nghiệm hormone

Các xét nghiệm thường được cân nhắc gồm:

Xét nghiệm	Ý nghĩa chính
FSH	Đánh giá tín hiệu kích thích sinh tinh
LH	Đánh giá tín hiệu kích thích sản xuất testosterone
Testosterone buổi sáng	Kiểm tra chức năng nội tiết của tinh hoàn
Prolactin	Tìm rối loạn tuyến yên khi giảm ham muốn hoặc testosterone thấp
Estradiol	Cân nhắc khi béo phì hoặc nữ hóa tuyến vú
TSH, FT4	Đánh giá tuyến giáp khi có biểu hiện phù hợp

FSH cao cùng tinh hoàn nhỏ thường gợi ý suy giảm sinh tinh nguyên phát. FSH và LH thấp cùng testosterone thấp có thể hướng đến thiếu hormone tuyến yên – vùng hạ đồi, là nhóm có khả năng đáp ứng với điều trị nội tiết nếu xác định đúng nguyên nhân.

Bước 5: Siêu âm bìu – tinh hoàn

Siêu âm giúp đo thể tích tinh hoàn và phát hiện:

• Teo tinh hoàn.
• Khối u tinh hoàn.
• Cấu trúc mô không đồng nhất.
• Vi vôi hóa.
• Giãn tĩnh mạch thừng tinh.
• Bất thường mào tinh.
• Tổn thương bìu phối hợp.

Siêu âm không thể khẳng định chắc chắn còn hay không còn tinh trùng, nhưng là thành phần quan trọng trong đánh giá người vô tinh không do tắc nghẽn.

Bước 6: Xét nghiệm di truyền

Nam giới vô tinh có thể được chỉ định:

• Nhiễm sắc thể đồ để phát hiện hội chứng Klinefelter và bất thường nhiễm sắc thể khác.
• Xét nghiệm mất đoạn nhiễm sắc thể Y.
• Xét nghiệm gene CFTR khi thiếu ống dẫn tinh.
• Tư vấn di truyền trước hỗ trợ sinh sản.

Một số mất đoạn hoàn toàn thuộc vùng AZFa hoặc AZFb có tiên lượng tìm tinh trùng rất kém, do đó hướng dẫn hiện hành không khuyến nghị phẫu thuật lấy tinh trùng trong những trường hợp này. Ngược lại, người mang mất đoạn AZFc vẫn có thể có cơ hội tìm thấy tinh trùng nhưng cần được tư vấn nguy cơ truyền bất thường cho con trai.

Bước 7: Đánh giá người vợ song song

Kế hoạch điều trị vô tinh không thể tách khỏi tuổi, dự trữ buồng trứng và sức khỏe sinh sản của người vợ.

Nếu người vợ còn trẻ và dự trữ buồng trứng tốt, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật tái thông trong một số trường hợp tắc nghẽn. Nếu tuổi sinh sản của người vợ cao hoặc dự trữ buồng trứng giảm, lấy tinh trùng kết hợp thụ tinh trong ống nghiệm có thể được ưu tiên để tiết kiệm thời gian.

Hội Tiết niệu châu Âu khuyến cáo hai vợ chồng cần được đánh giá song song vì tình trạng sinh sản của người vợ ảnh hưởng trực tiếp đến thời điểm và chiến lược điều trị người chồng.

Không có tinh trùng có điều trị được không?

Điều trị rối loạn hormone

Nếu tinh hoàn không được kích thích vì thiếu hormone tuyến yên, bác sĩ có thể sử dụng gonadotropin hoặc phương án nội tiết phù hợp để khởi động lại quá trình sinh tinh.

Đây là nhóm nguyên nhân có thể cải thiện đáng kể nếu được chẩn đoán đúng. Tuy nhiên, quá trình tạo tinh trùng cần thời gian và phải được theo dõi bằng hormone, thể tích tinh hoàn và tinh dịch đồ.

Phẫu thuật tái thông đường dẫn tinh

Trong vô tinh do tắc nghẽn, bác sĩ có thể cân nhắc:

• Nối lại ống dẫn tinh.
• Nối ống dẫn tinh với mào tinh.
• Xử trí tắc ống phóng tinh.
• Sửa chữa đường dẫn tinh bị tổn thương.

Khả năng thành công phụ thuộc vị trí tắc, thời gian tắc, nguyên nhân và kinh nghiệm vi phẫu của bác sĩ. Hội Tiết niệu châu Âu khuyến nghị vi phẫu tái thông trong những trường hợp phù hợp, đặc biệt khi người vợ còn dự trữ buồng trứng tốt.

Lấy tinh trùng từ mào tinh hoặc tinh hoàn

Khi không thể tái thông hoặc cặp đôi lựa chọn hỗ trợ sinh sản, bác sĩ có thể lấy tinh trùng trực tiếp.

Đối với vô tinh do tắc nghẽn, tinh hoàn vẫn sản xuất tinh trùng nên khả năng thu nhận thường thuận lợi hơn. Tinh trùng có thể được lấy từ mào tinh hoặc tinh hoàn rồi dùng cho kỹ thuật tiêm tinh trùng vào bào tương noãn.

Đối với vô tinh không do tắc nghẽn, mục tiêu là tìm những ổ sinh tinh còn hoạt động trong tinh hoàn. Micro-TESE sử dụng kính vi phẫu để nhận diện các ống sinh tinh có khả năng chứa tinh trùng, đồng thời hạn chế lấy quá nhiều mô không cần thiết.

Hướng dẫn châu Âu ghi nhận quá trình sinh tinh trong vô tinh không do tắc nghẽn có thể chỉ còn ở những ổ nhỏ, khu trú. Micro-TESE có liên quan đến tỷ lệ thu nhận tinh trùng cao hơn và ít biến chứng hơn TESE thông thường, dù không có yếu tố nào dự đoán chính xác tuyệt đối khả năng tìm thấy tinh trùng.

FSH cao có nghĩa là không thể tìm thấy tinh trùng?

Không.

FSH cao thường cho thấy tuyến yên đang tăng kích thích do tinh hoàn đáp ứng kém. Tuy nhiên, FSH là chỉ số phản ánh hoạt động tổng thể, không thể xác định từng vùng nhỏ bên trong tinh hoàn.

Một số người FSH rất cao vẫn có thể còn các ổ sinh tinh khu trú. Ngược lại, FSH bình thường cũng không bảo đảm việc tìm tinh trùng sẽ thành công.

Hướng dẫn hiện hành cho biết chưa có chỉ số hormone, thể tích tinh hoàn hay dữ liệu siêu âm nào dự đoán chắc chắn kết quả phẫu thuật tìm tinh trùng ở người vô tinh không do tắc nghẽn.

Không có tinh trùng có nên uống thuốc bổ tinh không?

Không nên tự mua thuốc trước khi phân loại nguyên nhân.

Thuốc bổ hoặc chất chống oxy hóa không thể:

• Mở đường dẫn tinh bị tắc.
• Tạo lại ống dẫn tinh bị thiếu bẩm sinh.
• Sửa bất thường nhiễm sắc thể.
• Phục hồi hoàn toàn mô tinh hoàn đã tổn thương nặng.
• Thay thế hormone bị thiếu do bệnh tuyến yên.
• Đảo ngược mọi tổn thương do hóa trị hoặc viêm teo tinh hoàn.

Việc uống thuốc kéo dài mà không đánh giá nguyên nhân có thể làm mất thời gian sinh sản của cả hai vợ chồng.

Không tự sử dụng testosterone

Testosterone không phải thuốc điều trị vô sinh. Dùng testosterone ngoại sinh có thể ức chế LH và FSH, từ đó làm giảm hoặc ngừng quá trình sản xuất tinh trùng.

Nam giới đang mong con cần thông báo rõ mục tiêu sinh sản trước khi điều trị suy giảm testosterone, rối loạn cương hoặc tập luyện tăng cơ. Hướng dẫn Hội Tiết niệu châu Âu đưa ra khuyến cáo mạnh không sử dụng testosterone để điều trị vô sinh nam.

Khi nào cần đi khám sớm?

Nam giới nên đi khám Nam khoa sớm nếu:

• Tinh dịch đồ không tìm thấy tinh trùng.
• Tinh hoàn nhỏ hoặc nhỏ dần.
• Từng bị tinh hoàn ẩn.
• Từng viêm tinh hoàn do quai bị.
• Từng xoắn hoặc chấn thương tinh hoàn.
• Đã phẫu thuật vùng bẹn – bìu.
• Từng triệt sản và hiện muốn có con.
• Đang hoặc từng dùng steroid, testosterone.
• Giảm ham muốn, rối loạn cương.
• Tinh dịch có thể tích rất ít.
• Không xuất tinh hoặc nghi xuất tinh ngược dòng.
• Vợ từ 35 tuổi trở lên.
• Hai vợ chồng đã điều trị hỗ trợ sinh sản nhưng thất bại.

Không nhất thiết phải chờ đủ một năm nếu người chồng đã có kết quả vô tinh hoặc tiền sử rõ ràng ảnh hưởng đến tinh hoàn và đường dẫn tinh.

Tiêu chí lựa chọn nơi khám không có tinh trùng

Một địa chỉ phù hợp cần đáp ứng các tiêu chí:

Có bác sĩ chuyên sâu về vô sinh nam

Bác sĩ cần có khả năng đánh giá nội tiết, tinh hoàn, đường dẫn tinh, di truyền và lập kế hoạch hỗ trợ sinh sản, thay vì chỉ tập trung vào một chỉ số tinh dịch đồ.

Có phòng xét nghiệm tinh dịch tại chỗ

Điều này giúp giảm thời gian vận chuyển, kiểm soát chất lượng mẫu và tăng khả năng tìm tinh trùng hiếm.

Có xét nghiệm hormone và di truyền

Cơ sở cần có khả năng chỉ định đúng xét nghiệm, giải thích ý nghĩa và tư vấn di truyền trước khi thực hiện hỗ trợ sinh sản.

Có kỹ thuật vi phẫu Nam khoa

Người bệnh vô tinh do tắc nghẽn có thể cần vi phẫu tái thông, trong khi người vô tinh không do tắc nghẽn có thể cần micro-TESE.

Có khả năng đông lạnh tinh trùng

Tinh trùng tìm được với số lượng ít nên được đánh giá khả năng trữ lạnh, tránh phải thực hiện lại thủ thuật không cần thiết.

Có liên kết chặt chẽ với đơn vị hỗ trợ sinh sản

Tinh trùng lấy từ mào tinh hoặc tinh hoàn thường được sử dụng cho kỹ thuật tiêm tinh trùng vào bào tương noãn. Sự phối hợp giữa bác sĩ Nam khoa, chuyên viên phôi học và bác sĩ hỗ trợ sinh sản có ý nghĩa quan trọng.

Bảo đảm kín đáo và tư vấn tâm lý

Kết quả không có tinh trùng dễ gây hoang mang, mặc cảm hoặc xung đột vợ chồng. Người bệnh cần được giải thích trung thực về cơ hội, giới hạn và các phương án thay thế, không nên được hứa hẹn chắc chắn khi chưa đủ dữ liệu.

Không có tinh trùng & Những Câu Hỏi Thường Gặp

Không có tinh trùng có phải vô sinh vĩnh viễn không?

Không. Một số nguyên nhân có thể điều trị bằng hormone hoặc phẫu thuật tái thông. Một số người không có tinh trùng trong tinh dịch vẫn có thể lấy được tinh trùng từ mào tinh hoặc tinh hoàn để hỗ trợ sinh sản.

Tinh dịch vẫn trắng đục nhưng không có tinh trùng được không?

Có. Màu sắc và độ đặc của tinh dịch chủ yếu được tạo bởi dịch từ túi tinh, tuyến tiền liệt và các tuyến sinh dục phụ. Tinh trùng chỉ chiếm một phần nhỏ nên không thể nhìn bằng mắt thường để biết có tinh trùng hay không.

Không có tinh trùng nhưng vẫn quan hệ bình thường có bất thường không?

Không hiếm gặp. Khả năng sinh tinh và khả năng cương là hai chức năng khác nhau. Người vô tinh vẫn có thể có ham muốn, cương và xuất tinh bình thường.

Xét nghiệm không có tinh trùng cần làm lại mấy lần?

Thông thường cần ít nhất hai tinh dịch đồ đúng quy trình. Mẫu cần được ly tâm và kiểm tra phần cặn trước khi xác nhận vô tinh không do tắc nghẽn.

Không có tinh trùng do tắc nghẽn có chữa được không?

Có thể. Tùy vị trí và nguyên nhân, bác sĩ có thể vi phẫu tái thông hoặc lấy tinh trùng từ mào tinh, tinh hoàn để thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm.

Không có tinh trùng do tinh hoàn có tìm được tinh trùng không?

Một số trường hợp vẫn tìm được tinh trùng trong các ổ sinh tinh khu trú bằng micro-TESE. Tuy nhiên, không thể bảo đảm thành công và cần đánh giá nội tiết, di truyền, siêu âm trước thủ thuật.

FSH cao có nên mổ tìm tinh trùng không?

FSH cao không phải chống chỉ định tuyệt đối. Quyết định micro-TESE cần dựa trên nguyên nhân, xét nghiệm di truyền, tình trạng tinh hoàn, sức khỏe người vợ và tư vấn đầy đủ về khả năng thành công.

Không có tinh trùng có nên làm xét nghiệm di truyền không?

Thường có. Nam giới vô tinh có nguy cơ cao hơn về bất thường nhiễm sắc thể và mất đoạn nhiễm sắc thể Y. Kết quả có thể ảnh hưởng đến quyết định tìm tinh trùng, tiên lượng và nguy cơ di truyền cho con.

Từng dùng testosterone gây vô tinh có phục hồi được không?

Nhiều trường hợp có thể phục hồi sau khi ngừng testosterone, nhưng thời gian và mức độ hồi phục khác nhau. Người bệnh không nên tự ngừng rồi dùng thuốc “hậu chu kỳ” mà cần được bác sĩ Nam khoa – Nội tiết sinh sản theo dõi.

Không có tinh trùng thì vợ có cần đi khám không?

Có. Hai vợ chồng nên được đánh giá song song. Tuổi và dự trữ buồng trứng của người vợ ảnh hưởng trực tiếp đến việc lựa chọn tái thông đường dẫn hay lấy tinh trùng để làm thụ tinh trong ống nghiệm.

Không có tinh trùng nên khám ở đâu tại TP.HCM?

Người bệnh nên chọn trung tâm chuyên sâu về Nam khoa – Y học sinh sản nam, có tinh dịch đồ, siêu âm bìu, xét nghiệm nội tiết – di truyền, vi phẫu Nam khoa và khả năng phối hợp hỗ trợ sinh sản.

Kết luận

Không có tinh trùng thì cần đi khám tại chuyên khoa Nam khoa – Y học sinh sản nam, thay vì chỉ làm lại tinh dịch đồ nhiều lần hoặc tự sử dụng thuốc bổ tinh. Quy trình đúng phải bắt đầu bằng xác nhận vô tinh, sau đó phân biệt tắc nghẽn với suy giảm sinh tinh và tìm nguyên nhân nội tiết, di truyền, tinh hoàn hoặc đường dẫn tinh.

Không tìm thấy tinh trùng trong tinh dịch chưa đồng nghĩa hoàn toàn mất cơ hội làm cha. Người vô tinh do tắc nghẽn có thể được vi phẫu tái thông hoặc lấy tinh trùng từ mào tinh, tinh hoàn. Một số người vô tinh không do tắc nghẽn vẫn có thể tìm thấy tinh trùng trong những ổ sinh tinh khu trú bằng kỹ thuật vi phẫu phù hợp.

TS.BS.CK2 Trà Anh Duy là bác sĩ chuyên ngành Tiết niệu – Nam khoa – Y học giới tính, có chuyên môn điều trị vô sinh – hiếm muộn nam, bệnh lý tinh hoàn và rối loạn nội tiết sinh sản. Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health là địa chỉ chuyên sâu trong chăm sóc sức khỏe sinh sản nam, có định hướng đánh giá tinh trùng – tinh dịch, vô sinh hiếm muộn và bệnh lý tinh hoàn.

Thăm khám sớm tại cơ sở đúng chuyên khoa giúp người bệnh tránh dùng testosterone hoặc thuốc không phù hợp, không bỏ sót nguyên nhân di truyền và lựa chọn đúng thời điểm để điều trị, trữ tinh trùng hoặc thực hiện hỗ trợ sinh sản. Quan trọng hơn, kết quả vô tinh cần được tiếp cận như một vấn đề y khoa có nhiều hướng xử trí, không phải là thước đo bản lĩnh hay giá trị của người đàn ông.