Nam giới chưa có triệu chứng có nên kiểm tra sức khỏe sinh sản định kỳ?

---

Nhiều nam giới thường nghĩ: còn khỏe, chưa đau, chưa “trục trặc” thì chưa cần đi kiểm tra. Nhưng sức khỏe sinh sản nam đôi khi rất kín tiếng. Tinh trùng yếu, rối loạn nội tiết, viêm nhiễm âm thầm hay bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể tồn tại mà gần như không gây triệu chứng rõ ràng.

1. Không có triệu chứng không đồng nghĩa là bình thường

Khả năng sinh sản nam phụ thuộc vào nhiều yếu tố: tinh dịch đồ (semen analysis), hormone sinh dục nam testosterone, tinh hoàn, đường dẫn tinh, tuyến tiền liệt, lối sống và các bệnh lý đi kèm. Theo nghiên cứu của Agarwal và cộng sự (2021) công bố trên The Lancet, vô sinh ảnh hưởng khoảng 8–12% các cặp đôi trên toàn cầu, trong đó yếu tố nam là nguyên nhân chính hoặc góp phần trong khoảng 50% trường hợp.

Điều đó cho thấy chuyện sinh sản không nên mặc định là “phụ nữ kiểm tra trước, đàn ông tính sau”. Đôi khi “máy vẫn nổ êm” nhưng bên trong chỉ số đã bắt đầu xuống phong độ.

2. Kiểm tra sức khỏe sinh sản nam gồm những gì?

Một lần kiểm tra thường gồm khai thác tiền sử bệnh, thuốc đang dùng, thói quen hút thuốc, rượu bia, giấc ngủ, stress, nghề nghiệp và kế hoạch sinh con. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định tinh dịch đồ, xét nghiệm nội tiết, siêu âm tinh hoàn – bìu, kiểm tra tuyến tiền liệt hoặc tầm soát bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Theo Chung và cộng sự (2023) công bố trên World Journal of Men’s Health, tinh dịch đồ vẫn là nền tảng quan trọng trong đánh giá khả năng sinh sản nam; Tổ chức Y tế Thế giới cũng đã ban hành hướng dẫn xét nghiệm tinh dịch đồ phiên bản thứ 6 vào năm 2021.

3. Bao lâu nên kiểm tra một lần?

Với nam giới khỏe mạnh, chưa có triệu chứng và chưa có yếu tố nguy cơ, có thể kiểm tra sức khỏe sinh sản khoảng 1- 2 năm/lần. Nếu chuẩn bị kết hôn, chuẩn bị có con, hoặc quan hệ đều đặn 6–12 tháng chưa có thai, nên đi kiểm tra sớm hơn.

Nhóm có nguy cơ cao nên kiểm tra 6–12 tháng/lần hoặc theo chỉ định bác sĩ, gồm người từng viêm tinh hoàn do quai bị, tinh hoàn ẩn, giãn tĩnh mạch thừng tinh, chấn thương vùng sinh dục, phẫu thuật vùng bẹn – bìu, hút thuốc lá, béo phì, tiếp xúc hóa chất/nhiệt độ cao, hoặc từng mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục.

4. Vì sao nên kiểm tra sớm?

Kiểm tra sớm giúp phát hiện các vấn đề có thể điều chỉnh như tinh trùng yếu, rối loạn hormone, viêm nhiễm, giãn tĩnh mạch thừng tinh, lối sống ảnh hưởng đến sinh sản. Theo Levine và cộng sự (2017) công bố trên Human Reproduction Update, phân tích 185 nghiên cứu cho thấy nồng độ tinh trùng ở nam giới tại Bắc Mỹ, châu Âu, Úc và New Zealand giảm khoảng 52,4% trong giai đoạn 1973–2011.

Nói dễ hiểu, sức khỏe sinh sản không nên chờ đến lúc “cần dùng mới kiểm”. Giống như xe cần bảo dưỡng định kỳ, “kho giống” cũng nên được xem xét đúng lúc.

Kết luận

Nam giới chưa có triệu chứng vẫn nên kiểm tra sức khỏe sinh sản định kỳ, nhất là khi chuẩn bị lập gia đình, có kế hoạch sinh con hoặc có yếu tố nguy cơ. Tần suất hợp lý là 1–2 năm/lần với người khỏe mạnh và 6–12 tháng/lần với nhóm nguy cơ cao. Đây không phải là lo xa, mà là cách chủ động, văn minh và có trách nhiệm với sức khỏe của chính mình.