Có những triệu chứng chỉ cần nhìn thấy một lần cũng đủ khiến nam giới mất bình tĩnh. Xuất tinh máu là một trong số đó. Sau quan hệ hoặc thủ dâm, thay vì tinh dịch màu trắng đục quen thuộc, người bệnh phát hiện tinh dịch có màu hồng, đỏ nâu hoặc lẫn vệt máu. Chỉ vài giây sau, hàng loạt nỗi sợ kéo đến: ung thư, vô sinh, bệnh xã hội, “hỏng phong độ”, thậm chí có người còn âm thầm lên mạng tìm kiếm đến gần sáng.
Ở góc nhìn y khoa, xuất tinh máu (hematospermia) là tình trạng có máu trong tinh dịch. Đây là một triệu chứng, không phải một bệnh riêng lẻ. Điều đáng nói là phần lớn trường hợp xuất tinh máu không phải ung thư, nhất là ở nam giới trẻ, nhưng triệu chứng này vẫn cần được nhìn nhận đúng. Bình tĩnh là cần thiết, nhưng bình tĩnh không có nghĩa là bỏ qua nếu tình trạng tái phát hoặc đi kèm những dấu hiệu bất thường.
Từ một vệt máu trong tinh dịch đến nỗi lo ung thư
Tinh dịch không chỉ được tạo ra từ tinh hoàn. Đó là “sản phẩm phối hợp” của tinh hoàn, mào tinh, ống dẫn tinh, túi tinh (seminal vesicle), tuyến tiền liệt (prostate) và niệu đạo (urethra). Vì vậy, chỉ cần một vị trí trong hệ thống này bị viêm, sung huyết, tổn thương nhỏ hoặc nhiễm trùng, tinh dịch có thể lẫn máu.
Không ít nam giới khi thấy máu trong tinh dịch lập tức nghĩ đến ung thư. Nỗi sợ này không vô lý, vì bất cứ dấu hiệu chảy máu nào ở vùng sinh dục cũng dễ tạo cảm giác bất an. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của Akhter và cộng sự (2013) công bố trên Central European Journal of Urology, xuất tinh máu ở nam giới trẻ, không có triệu chứng đi kèm và không có yếu tố nguy cơ thường là tình trạng lành tính, có thể tự giới hạn. Nói cách khác, một lần tinh dịch đổi màu chưa đủ để kết luận điều tồi tệ nhất.
Dù vậy, “đa số lành tính” không có nghĩa là “luôn luôn vô hại”. Theo nghiên cứu của Hakam và cộng sự (2022) công bố trên Andrology, trong 342 trường hợp xuất tinh máu được theo dõi trong 15 năm, ung thư đường tiết niệu – sinh dục được ghi nhận ở 11 trường hợp, chiếm 3,2%, trong đó có ung thư tuyến tiền liệt và ung thư tinh hoàn. Con số này không cao, nhưng nhắc nam giới rằng nếu xuất tinh máu tái phát, đặc biệt sau tuổi 40, việc thăm khám là cần thiết.
Nỗi sợ ung thư là có thật, nhưng không nên để nỗi sợ thay thế việc thăm khám. Sợ quá rồi tự chẩn đoán trên mạng, hoặc ngược lại cố lờ đi vì ngại khám, đều không phải cách ứng xử khôn ngoan với cơ thể mình.
Không chỉ là “nóng trong người”: những nguyên nhân cần được kiểm tra
Trong thực tế phòng khám nam khoa, xuất tinh máu có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau. Nhóm thường gặp gồm viêm tuyến tiền liệt (prostatitis), viêm túi tinh, viêm niệu đạo (urethritis), nhiễm trùng đường sinh dục – tiết niệu, bệnh lây truyền qua đường tình dục (sexually transmitted infections), chấn thương sau quan hệ mạnh, thủ thuật tiết niệu – sinh dục, rối loạn đông máu hoặc việc sử dụng thuốc ảnh hưởng đến đông máu.
Theo nghiên cứu tổng quan của Kumar và cộng sự (2006) công bố trên Annals of the Royal College of Surgeons of England, viêm và nhiễm trùng là nhóm nguyên nhân thường gặp trong xuất tinh máu, trong khi bệnh lý ác tính chiếm tỷ lệ thấp hơn và thường cần chú ý nhiều hơn ở nam giới lớn tuổi hoặc có triệu chứng kéo dài.
Điều đáng nói là nhiều nam giới có thói quen giải thích mọi thứ bằng cụm từ “nóng trong người”. Tinh dịch có máu cũng “chắc nóng”, tiểu buốt cũng “chắc nóng”, đau vùng chậu cũng “chắc ngồi nhiều”. Cách nói dân gian này đôi khi làm người bệnh chậm đi khám, trong khi phía sau có thể là viêm nhiễm đường sinh dục cần điều trị đúng.
Tại Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, chuyên gia điều trị xuất tinh máu TS.BS.CK2 Trà Anh Duy từng thăm khám cho một nam bệnh nhân 36 tuổi đến khám trong trạng thái rất lo lắng vì tinh dịch chuyển màu đỏ nâu sau quan hệ. Tình trạng xuất hiện 3 lần trong 2 tuần, kèm đau âm ỉ vùng tầng sinh môn và hơi rát khi tiểu. Trước đó, bệnh nhân đã tự tìm thông tin trên mạng và gần như tin rằng mình bị ung thư tuyến tiền liệt.
Qua khai thác bệnh sử, BS Duy ghi nhận bệnh nhân có quan hệ không dùng bao cao su khoảng 1 tháng trước đó. Khám lâm sàng không ghi nhận khối bất thường ở tinh hoàn. Xét nghiệm nước tiểu có bạch cầu 45 cells/µL, hồng cầu 18 cells/µL. Tinh dịch đồ (semen analysis) ghi nhận thể tích 2,8 mL, mật độ tinh trùng 38 triệu/mL, tổng di động 34%, bạch cầu tinh dịch khoảng 1,5 × 10⁶/mL. Siêu âm bìu không ghi nhận u tinh hoàn. Siêu âm tuyến tiền liệt – túi tinh ghi nhận túi tinh hơi giãn, không thấy khối khu trú. Xét nghiệm PCR (polymerase chain reaction) dịch niệu đạo cho kết quả dương tính với tác nhân viêm niệu đạo không do lậu.
Theo TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, xuất tinh máu thường làm nam giới hoảng sợ vì triệu chứng nhìn thấy rất trực diện. Tuy nhiên, điều quan trọng là không tự kết luận ung thư, không tự mua kháng sinh và không trì hoãn thăm khám khi tình trạng tái phát. Sau khi được điều trị theo nguyên nhân, tư vấn tránh quan hệ nguy cơ và tái khám kiểm tra, triệu chứng của bệnh nhân cải thiện rõ, cảm giác đau vùng tầng sinh môn giảm dần.
BS Duy cho rằng với nam giới trẻ, xuất tinh máu thường liên quan đến viêm nhiễm hoặc tổn thương lành tính hơn là ung thư. Tuy nhiên, nếu tình trạng lặp lại nhiều lần, kèm tiểu buốt, đau khi xuất tinh, đau tinh hoàn, sốt, tiểu máu hoặc có nguy cơ bệnh lây truyền qua đường tình dục, người bệnh cần khám chuyên khoa thay vì tự xử lý bằng thuốc mua ngoài.
Xuất tinh máu có ảnh hưởng sinh sản không?
Bản thân một lần xuất tinh máu thường không đồng nghĩa vô sinh. Đây là điều cần nói rõ để nam giới bớt hoảng. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân phía sau là viêm tuyến tiền liệt, viêm túi tinh, nhiễm khuẩn tinh dịch hoặc nhiễm trùng ẩn kéo dài, chất lượng tinh dịch có thể bị ảnh hưởng.
Viêm nhiễm mạn tính có thể làm tăng bạch cầu trong tinh dịch, tăng stress oxy hóa (oxidative stress), từ đó ảnh hưởng đến khả năng di động, mật độ hoặc hình dạng tinh trùng. Theo nghiên cứu của Sharma và cộng sự (2021) công bố trên World Journal of Men’s Health, bạch cầu trong tinh dịch và nhiễm khuẩn tinh dịch có thể liên quan đến tình trạng viêm đường sinh dục nam, nhưng việc diễn giải kết quả cần kết hợp triệu chứng, khám lâm sàng và xét nghiệm vi sinh, tránh lạm dụng kháng sinh.
Ở một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu, tinh dịch đồ, nuôi cấy tinh dịch, xét nghiệm PCR, siêu âm bìu hoặc siêu âm tuyến tiền liệt – túi tinh. Mục tiêu không phải làm thật nhiều xét nghiệm cho yên tâm, mà là tìm đúng nguyên nhân. Vì nếu nguyên nhân là nhiễm trùng, cần điều trị đúng tác nhân; nếu là tổn thương sau thủ thuật, cần theo dõi phù hợp; nếu có yếu tố nghi ngờ ác tính, cần đánh giá sâu hơn.
Nam giới nên đi khám sớm nếu xuất tinh máu tái phát nhiều lần, kéo dài trên vài tuần, xuất hiện sau tuổi 40, kèm tiểu máu, tiểu buốt, sốt, đau tinh hoàn, đau vùng chậu, đau khi xuất tinh, sụt cân không rõ nguyên nhân, tinh dịch bất thường kéo dài hoặc có tiền sử quan hệ nguy cơ. Ngược lại, nếu chỉ xuất hiện một lần, không đau, không sốt, không tiểu máu, người trẻ khỏe mạnh có thể theo dõi ngắn hạn, nhưng vẫn cần lắng nghe cơ thể nếu triệu chứng quay lại.
Điều không nên làm là tự uống kháng sinh, tự dùng thuốc cầm máu, thuốc “mát gan giải độc” hoặc các mẹo dân gian. Việc tự dùng thuốc có thể làm che lấp triệu chứng, sai lệch kết quả xét nghiệm và làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh. Với sức khỏe nam giới, đôi khi điều nguy hiểm không phải là triệu chứng đầu tiên, mà là cách xử lý sai sau khi thấy triệu chứng đó.
Kết luận
Xuất tinh máu là triệu chứng dễ khiến nam giới hoảng sợ, nhưng đa số trường hợp không phải ung thư và có thể liên quan đến viêm nhiễm, tổn thương lành tính hoặc rối loạn tạm thời. Tuy nhiên, xuất tinh máu tái phát, kéo dài, kèm đau, sốt, tiểu buốt, tiểu máu, đau tinh hoàn, bất thường tinh dịch hoặc nguy cơ bệnh lây truyền qua đường tình dục cần được đánh giá y khoa. Khám sớm không phải vì chắc chắn có bệnh nặng, mà để tìm đúng nguyên nhân, điều trị đúng hướng và bảo vệ sức khỏe sinh sản nam giới. Bình tĩnh là tốt, nhưng bình tĩnh có hiểu biết và đi khám đúng lúc mới là điều thật sự cần thiết.
