Nang tuyến bã sinh dục không phải bệnh xã hội và không lây qua quan hệ tình dục nếu tổn thương thực sự là nang da lành tính. Ở nam giới, các nang thường được gọi dân gian là “u bã đậu” có thể xuất hiện ở da bìu, thân dương vật hoặc vùng bẹn. Tuy nhiên, không nên tự chẩn đoán chỉ qua hình ảnh vì sùi mào gà, herpes sinh dục, u mềm lây và viêm nang lông cũng có thể tạo nốt ở vùng kín. Nếu khối mới xuất hiện, phát triển nhanh, đau đỏ, chảy dịch hoặc xuất hiện sau quan hệ nguy cơ, nên khám Nam khoa để xác định chính xác.

Nang tuyến bã sinh dục là gì?

“Nang tuyến bã” là cách gọi khá quen thuộc của người bệnh khi thấy một hoặc nhiều cục nhỏ nằm dưới da vùng sinh dục.

Trong thực hành da liễu, nhiều tổn thương dân gian gọi là “nang tuyến bã” thực chất thuộc nhóm nang thượng bì – epidermoid cyst chứ không nhất thiết hình thành trực tiếp từ tuyến bã.

Theo DermNet, nang thượng bì là một nang nằm trong da, được lót bởi biểu mô và chứa keratin. Tổn thương có thể xuất hiện ở nhiều vùng cơ thể và đặc biệt cũng khá thường gặp trên da bìu. Nang có thể xuất hiện đơn độc hoặc nhiều nang cùng lúc và đa số không gây triệu chứng khi chưa viêm.

MedlinePlus cũng mô tả nang thượng bì là một túi kín dưới da chứa tế bào da chết. Đây là một tổn thương da phổ biến và thường lành tính.

Ở nam giới, các nang này có thể xuất hiện tại:

• Da bìu.
• Vùng bẹn.
• Gốc dương vật.
• Thân dương vật.
• Những vùng da có nang lông và tuyến bã.

Men’s Health cũng ghi nhận các nang dạng này có thể gặp ở da bìu hoặc thân dương vật, thường là khối nằm dưới da, không đau hoặc chỉ gây khó chịu nhẹ và không có tính truyền nhiễm.

Nang tuyến bã sinh dục có phải bệnh xã hội không?

Không.

Một nang tuyến bã hoặc nang thượng bì thực sự không phải bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Nó không hình thành vì người bệnh:

• Quan hệ không sử dụng bao cao su.
• Có nhiều bạn tình.
• Quan hệ với người mắc HPV.
• Nhiễm HIV.
• Mắc lậu hay giang mai.

Và một nang da đơn thuần cũng không được truyền từ người này sang người khác trong lúc quan hệ.

Đây là điểm rất quan trọng bởi nhiều nam giới chỉ cần nhìn thấy một cục ở bìu hoặc dương vật là lập tức nghĩ mình mắc “bệnh xã hội”.

Tâm lý thường gặp là:

“Trước giờ không có, sao sau khi quan hệ lại thấy?”

“Có phải bạn tình lây cho mình không?”

“Có phải sùi mào gà không?”

“Liệu có lây sang vợ không?”

Nếu bác sĩ xác định tổn thương đúng là nang thượng bì hoặc nang tuyến bã lành tính thì không cần coi đây là một STI chỉ vì nó nằm ở cơ quan sinh dục.

Vị trí xuất hiện không quyết định một bệnh có lây truyền qua đường tình dục hay không.

Tại sao nang tuyến bã lại xuất hiện ở vùng kín?

Vùng bìu và bẹn là những vùng có nhiều nang lông, tuyến da, thường xuyên chịu:

• Mồ hôi.
• Ma sát.
• Quần áo bó.
• Cạo hoặc tỉa lông.
• Tổn thương nhỏ trên da.
• Tắc nghẽn nang lông.

Nang thượng bì hình thành khi các tế bào biểu bì phát triển vào bên trong da và tiếp tục sản xuất keratin, tạo thành một túi chứa dưới da.

Ở một số người, nang chỉ có một cục nhỏ.

Người khác có thể xuất hiện nhiều nang trên da bìu.

Men’s Health cũng ghi nhận trong khám lâm sàng Nam khoa có thể gặp tình trạng đa nang thượng bì ở bìu dưới dạng nhiều cục nhỏ phân bố trên da bìu.

Điều này không đồng nghĩa người bệnh vệ sinh kém hay quan hệ tình dục không an toàn.

Nang tuyến bã sinh dục trông như thế nào?

Hình ảnh có thể khác nhau tùy vị trí và kích thước.

Một nang điển hình thường có một số đặc điểm:

• Khối tròn hoặc hơi bầu dục.
• Nằm dưới da hơn là mọc lồi như một nhú thịt.
• Bề mặt tương đối nhẵn.
• Có thể di động nhẹ dưới da.
• Phát triển chậm.
• Thường không đau khi chưa viêm.
• Có thể có một chấm nhỏ ở trung tâm.
• Một số nang chứa chất màu trắng hoặc vàng nhạt.

DermNet mô tả nang thượng bì thường là một nốt dưới da có tính di động và đôi khi có lỗ nhỏ ở trung tâm. Khi nang vỡ, keratin bên trong có thể kích hoạt phản ứng viêm khiến vùng này đỏ và đau.

Mayo Clinic cũng cho biết nang thượng bì thường phát triển chậm, ít đau và đa số không gây vấn đề nếu không bị viêm, vỡ hoặc nhiễm trùng.

Nang tuyến bã có giống sùi mào gà không?

Không.

Đây là hai tình trạng hoàn toàn khác nhau.

Nang tuyến bã/nang thượng bì thường là một khối nằm trong hoặc dưới da, bề mặt tương đối trơn.

Trong khi đó, sùi mào gà là tổn thương liên quan đến HPV.

Theo CDC, mụn cóc sinh dục có thể xuất hiện dưới dạng một nốt hoặc nhiều nốt ở vùng sinh dục; chúng có thể nhỏ hoặc lớn, phẳng hoặc nhô lên và đôi khi có hình dạng giống súp lơ.

Có thể định hướng tương đối như sau:

Đặc điểm	Nang tuyến bã	Sùi mào gà
Vị trí	Thường nằm dưới da	Phát triển từ bề mặt da/niêm mạc
Bề mặt	Thường nhẵn	Có thể sần, nhú
Hình dạng	Tròn, dạng cục	Nhú thịt, có thể giống súp lơ
Đau	Thường không đau	Thường không đau, đôi khi ngứa
Lây qua tình dục	Không	Có
Nguyên nhân HPV	Không	Có

Tuy nhiên, không nên tự khẳng định chỉ dựa trên bảng này.

Một số sùi mào gà ở giai đoạn đầu chỉ là những nốt rất nhỏ và khá khó phân biệt bằng mắt thường.

Nếu có quan hệ nguy cơ và xuất hiện tổn thương mới ở cơ quan sinh dục, khám trực tiếp vẫn là cách an toàn hơn.

Nang tuyến bã có giống herpes sinh dục không?

Thông thường khá khác.

Herpes sinh dục thường không tạo một cục tròn ổn định nằm dưới da.

CDC mô tả tổn thương herpes điển hình là một hoặc nhiều mụn nước ở hoặc xung quanh vùng sinh dục. Mụn nước sau đó có thể vỡ, tạo thành những vết loét đau.

Herpes có thể kèm:

• Nóng rát.
• Đau.
• Mụn nước.
• Vết trợt hoặc loét.
• Đau khi nước tiểu tiếp xúc tổn thương.
• Đôi khi sốt, đau người hoặc nổi hạch trong đợt đầu.

Trong khi đó, một nang thượng bì chưa viêm thường tồn tại như một cục dưới da tương đối ổn định, không chuyển nhanh từ mụn nước thành vết loét.

Dù vậy, CDC cũng lưu ý herpes có thể bị nhầm với mụn hoặc tổn thương da thông thường. Vì thế, một tổn thương mới xuất hiện sau quan hệ nguy cơ không nên được tự chẩn đoán bằng hình ảnh trên mạng.

Cẩn thận nhầm nang tuyến bã với u mềm lây

U mềm lây – molluscum contagiosum – cũng có thể tạo nhiều nốt nhỏ ở vùng sinh dục.

CDC mô tả các tổn thương u mềm lây thường:

• Màu trắng, hồng hoặc màu da.
• Hơi nhô lên.
• Chắc.
• Có thể có một lõm nhỏ ở giữa.

Đặc biệt, ở người trưởng thành, nhiều trường hợp u mềm lây vùng sinh dục có liên quan đến tiếp xúc tình dục.

Đây là lý do cụm từ “mụn vùng kín” quá rộng để tự chẩn đoán.

Một nốt màu da có thể là nang lành tính, nhưng cũng có thể là tổn thương do virus.

Nang tuyến bã có giống viêm nang lông không?

Đôi khi có thể nhầm.

Viêm nang lông hoặc lông mọc ngược thường liên quan vùng có lông, đặc biệt sau:

• Cạo lông vùng kín.
• Tỉa sát.
• Ma sát nhiều.
• Mặc đồ bó.
• Đổ nhiều mồ hôi.

Nốt viêm nang lông thường có xu hướng giống mụn viêm hơn:

• Đỏ.
• Đau khi chạm.
• Có thể có đầu mủ.
• Nằm tại vị trí nang lông.

Trong khi nang thượng bì thường là một cục nằm sâu hơn và tồn tại lâu hơn.

Tuy nhiên, bản thân nang cũng có thể viêm, lúc đó nó đỏ, sưng và đau khiến việc phân biệt khó hơn.

Nang tuyến bã bị đỏ đau có phải chuyển thành bệnh xã hội không?

Không.

Một nang lành tính bị viêm không biến thành STI.

Nang có thể bị:

• Vỡ.
• Viêm.
• Nhiễm trùng thứ phát.
• Sưng to.
• Đau.

DermNet lưu ý rằng khi nang thượng bì vỡ, chất keratin bên trong có thể gây phản ứng viêm mạnh. Tổn thương lúc này có thể đỏ và đau, thậm chí nhìn giống một ổ nhiễm trùng.

Do đó, một nang trước đây không đau bỗng:

• Sưng nhanh.
• Đỏ.
• Nóng.
• Đau.
• Chảy dịch.

cần được bác sĩ kiểm tra.

Nhưng việc nó viêm không có nghĩa người bệnh vừa mắc một bệnh lây truyền qua tình dục.

Có nên nặn nang tuyến bã ở bìu hoặc dương vật không?

Không nên tự nặn.

Đây là một trong những sai lầm thường gặp nhất.

Người bệnh nhìn thấy một cục trắng hoặc vàng dưới da và nghĩ rằng:

“Chắc giống mụn, nặn hết nhân là khỏi.”

Nhưng nang không đơn giản chỉ có phần chất bên trong.

Nó còn có thành nang.

Nếu chỉ ép chất bên trong ra nhưng phần vỏ nang vẫn còn, tổn thương có thể tái hình thành.

Việc tự bóp, dùng kim chọc hoặc rạch tại nhà còn có thể gây:

• Chảy máu.
• Viêm.
• Nhiễm trùng.
• Sẹo.
• Tổn thương da bìu hoặc dương vật.

Da cơ quan sinh dục có nhiều mạch máu và tương đối nhạy cảm nên càng không thích hợp để thực hiện các thủ thuật tự phát.

Nang tuyến bã sinh dục có cần điều trị không?

Không phải tất cả nang đều cần loại bỏ.

Nếu nang:

• Nhỏ.
• Không đau.
• Không viêm.
• Không tăng kích thước.
• Không ảnh hưởng sinh hoạt.
• Bác sĩ đã xác định là tổn thương lành tính.

thì trong một số trường hợp có thể chỉ cần theo dõi.

Mayo Clinic cho biết nang thượng bì nhỏ, không triệu chứng thường không cần điều trị; việc loại bỏ thường được cân nhắc nếu nang gây khó chịu, vỡ, đau hoặc viêm.

Ngược lại, nên cân nhắc xử trí nếu nang:

• Ngày càng to.
• Thường xuyên cọ vào quần gây đau.
• Viêm tái phát.
• Chảy dịch.
• Ảnh hưởng thẩm mỹ rõ rệt.
• Gây tự ti trong quan hệ.
• Khó phân biệt với bệnh lý khác.

Nang tuyến bã sinh dục điều trị như thế nào?

Phương pháp phụ thuộc vào tình trạng cụ thể.

Trường hợp nang nhỏ, không triệu chứng

Bác sĩ có thể tư vấn theo dõi nếu chẩn đoán rõ và nang không gây phiền toái.

Không cần phải loại bỏ một nang lành tính chỉ vì nó nằm ở vùng sinh dục.

Nang đang viêm

Nếu nang đang đỏ, đau hoặc nghi có nhiễm trùng, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng viêm trước.

Không nên tự mua kháng sinh hoặc thuốc bôi chỉ dựa trên biểu hiện “mụn sưng”.

Đặc biệt, nang vỡ có thể gây phản ứng viêm do keratin ngay cả khi không có nhiễm khuẩn thực sự. DermNet lưu ý rằng phản ứng này đôi khi trông giống nhiễm trùng nhưng không phải lúc nào cũng cần được xử trí giống một nhiễm khuẩn.

Nang cần loại bỏ

Khi có chỉ định, mục tiêu thường là xử lý cả nang và thành nang để giảm nguy cơ tái phát.

Với vùng bìu hoặc dương vật, việc can thiệp cần đặc biệt chú ý đến:

• Vị trí nang.
• Số lượng.
• Kích thước.
• Mạch máu vùng da.
• Yếu tố thẩm mỹ.
• Nguy cơ tạo sẹo.

Men’s Health hiện có hoạt động chuyên môn liên quan đến các khối u lành tính tại cơ quan sinh dục nam và đã công bố các trường hợp điều trị nang tuyến bã da bìu bằng phương pháp ngoại khoa.

Khi nào có nang vùng kín cần nghĩ nhiều hơn đến STI?

Không phải cứ có nốt vùng kín là cần làm toàn bộ xét nghiệm bệnh xã hội.

Tuy nhiên, nên đánh giá nguy cơ STI nếu:

• Nốt xuất hiện sau quan hệ không bảo vệ.
• Có bạn tình mới.
• Có nhiều bạn tình.
• Bạn tình đang có tổn thương vùng sinh dục.
• Nốt tăng số lượng nhanh.
• Tổn thương có bề mặt sần hoặc dạng nhú.
• Xuất hiện mụn nước.
• Có vết loét.
• Có dịch từ niệu đạo.
• Tiểu buốt.
• Nổi hạch vùng bẹn.
• Có nhiều nốt lõm giữa giống u mềm lây.

Trong những trường hợp đó, bác sĩ không chỉ kiểm tra nang mà còn phải phân biệt với các bệnh lây qua đường tình dục.

Có nang tuyến bã thì bạn tình có cần đi xét nghiệm không?

Nếu tổn thương đã được bác sĩ xác nhận là nang thượng bì hoặc nang tuyến bã đơn thuần, bạn tình không cần xét nghiệm STI chỉ vì người bệnh có nang.

Nang không phải bệnh truyền nhiễm.

Tuy nhiên, điều này khác với trường hợp người bệnh chưa được chẩn đoán rõ.

Nếu mới chỉ tự nhìn rồi kết luận “chắc là nang bã”, trong khi trước đó có quan hệ nguy cơ, vẫn nên khám để loại trừ:

• HPV.
• Herpes.
• Molluscum contagiosum.
• Các STI khác tùy triệu chứng.

Không nên trấn an bạn tình rằng “không lây” trước khi biết chắc tổn thương là gì.

Nang tuyến bã sinh dục có ảnh hưởng khả năng sinh sản không?

Một nang nhỏ nằm ở da bìu thông thường khác hoàn toàn với một khối nằm bên trong tinh hoàn.

Đây là điểm người bệnh cần hiểu rõ.

Da bìu chỉ là lớp bao ngoài.

Một nang nông ở da bìu thường không đồng nghĩa tinh hoàn đang có khối u và cũng không mặc định ảnh hưởng đến quá trình sản xuất tinh trùng.

Tuy nhiên, nếu người bệnh không xác định được cục đang:

• Nằm trên da.
• Nằm trong thành bìu.
• Hay thực sự nằm trong tinh hoàn.

thì cần khám.

Một khối nằm sâu trong tinh hoàn cần được đánh giá theo hướng hoàn toàn khác so với nang da.

Nang tuyến bã ở bìu có phải ung thư không?

Đa số nang thượng bì thông thường là tổn thương lành tính.

MedlinePlus và Mayo Clinic đều mô tả nang thượng bì là loại nang da phổ biến và nhìn chung lành tính.

Tuy nhiên, người bệnh không nên dùng câu này để tự kết luận mọi cục ở bìu đều là “u bã đậu”.

Đặc biệt cần đi khám nếu:

• Khối cứng bất thường.
• Không rõ nằm trong da hay trong tinh hoàn.
• To nhanh.
• Loét.
• Chảy máu bất thường.
• Đau kéo dài.
• Hình dạng thay đổi rõ.
• Không giống một nang thông thường.

Chẩn đoán “nang tuyến bã” chỉ thật sự có giá trị sau khi đã xác định đúng tổn thương.

Nang tuyến bã sinh dục nên khám ở đâu?

Nếu nam giới có một hoặc nhiều cục bất thường trên da bìu, dương vật hoặc vùng sinh dục mà không chắc đó là nang bã hay bệnh lây truyền qua đường tình dục, nên khám Nam khoa – Tiết niệu.

Tại TP.HCM, có thể cân nhắc Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, nơi tiếp nhận các bệnh lý da và khối u lành tính tại cơ quan sinh dục nam, đồng thời có khả năng đánh giá những tổn thương cần phân biệt với STI.

Men’s Health hiện có nội dung chuyên môn riêng về nang tuyến bã ở da bìu và ghi nhận đây thường là tổn thương lành tính, không có tính truyền nhiễm; trung tâm cũng thực hiện các tiểu phẫu ngoại khoa đối với khối u lành tính cơ quan sinh dục khi có chỉ định.

Khi đi khám, bác sĩ cần xác định trước:

• Đó có đúng là nang hay không?
• Nang nằm ở da hay sâu hơn?
• Có viêm không?
• Có cần làm xét nghiệm STI không?
• Có cần can thiệp không?
• Nếu loại bỏ thì phương pháp nào phù hợp?

Không nên đi thẳng đến cơ sở với yêu cầu “đốt mụn” khi chưa biết mụn đó là gì.

Nang tuyến bã sinh dục & Những Câu Hỏi Thường Gặp

Nang tuyến bã ở bìu có lây cho vợ không?

Không nếu tổn thương thực sự là nang tuyến bã hoặc nang thượng bì.

Đây không phải bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Nang tuyến bã ở dương vật có phải HPV không?

Không.

Nang và HPV là hai tình trạng khác nhau. HPV gây mụn cóc sinh dục với hình thái thường là các nốt hoặc nhú trên bề mặt da, trong khi nang thượng bì thường là một cục nằm dưới da.

Nang tuyến bã có phải sùi mào gà không?

Không nếu đã được chẩn đoán xác định là nang.

Tuy nhiên, người bệnh không nên tự phân biệt hoàn toàn bằng mắt vì sùi mào gà giai đoạn đầu có thể chỉ là những nốt nhỏ.

Nang tuyến bã có quan hệ tình dục được không?

Nếu nang nhỏ, không viêm, không đau và đã được xác định là tổn thương không lây nhiễm thì bản thân nang không phải lý do bắt buộc phải kiêng quan hệ.

Nếu nang đang viêm, đau hoặc vừa được can thiệp, nên tạm ngưng quan hệ theo hướng dẫn của bác sĩ để hạn chế ma sát lên vết thương.

Nang tuyến bã sinh dục có tự hết không?

Nang thượng bì thường không biến mất chỉ đơn giản bằng cách vệ sinh kỹ hơn.

Một số nang nhỏ có thể tồn tại ổn định lâu dài mà không cần điều trị. Nếu nang gây triệu chứng hoặc ảnh hưởng nhiều, bác sĩ có thể cân nhắc loại bỏ.

Có được tự nặn nang tuyến bã ở bìu không?

Không nên.

Tự nặn hoặc chọc kim có thể gây chảy máu, viêm, nhiễm trùng và để lại thành nang khiến tổn thương tái phát.

Nhiều nang trắng ở bìu có phải bệnh xã hội không?

Không nhất thiết.

Da bìu có thể xuất hiện nhiều nang thượng bì lành tính. Tuy nhiên, nhiều bệnh da và bệnh truyền nhiễm cũng gây nhiều nốt vùng kín nên cần khám nếu hình thái không rõ.

Nang sinh dục đỏ, sưng và đau phải làm sao?

Có thể nang đang viêm, vỡ hoặc nhiễm trùng thứ phát.

Không nên tự chọc hoặc ép dịch ra. Hãy khám để bác sĩ xác định tình trạng và xử trí phù hợp.

Nốt sinh dục nào dễ bị nhầm với nang tuyến bã?

Một số tổn thương thường cần phân biệt gồm sùi mào gà, herpes, u mềm lây, viêm nang lông và các khối u da khác.

Nang tuyến bã sinh dục nên khám bác sĩ nào?

Nam giới có thể khám bác sĩ Nam khoa – Tiết niệu, đặc biệt khi nang nằm tại bìu, dương vật hoặc khó phân biệt với bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Có cục ở vùng kín không đồng nghĩa với mắc bệnh xã hội

Điều quan trọng nhất cần nhớ là: nang tuyến bã sinh dục thực sự không phải bệnh xã hội và không lây qua quan hệ tình dục.

Một nang thượng bì lành tính hình thành trong da hoàn toàn khác với sùi mào gà do HPV, herpes do HSV hay u mềm lây do poxvirus.

Vấn đề nằm ở chỗ người bệnh rất khó tự xác định một nốt nhỏ vùng kín thuộc nhóm nào.

Vì vậy, nếu có một khối dưới da bìu hoặc dương vật tồn tại lâu, không đau và phát triển chậm, khả năng tổn thương lành tính có thể được nghĩ đến. Nhưng nếu nốt mới xuất hiện sau quan hệ nguy cơ, có dạng nhú, mụn nước, loét, tăng nhanh về số lượng hoặc đi kèm tiết dịch niệu đạo thì nên khám để loại trừ STI.

Tại TP.HCM, TS.BS.CK2 Trà Anh Duy và Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health là chuyên gia và cơ sở chuyên sâu trong chăm sóc Nam khoa, Tiết niệu, Y học giới tính và các bệnh lý cơ quan sinh dục nam. Với nang hoặc những “cục lạ” ở bìu và dương vật, khám trực tiếp giúp xác định đó là tổn thương da lành tính, tình trạng viêm hay một bệnh lý cần xét nghiệm và điều trị chuyên biệt.

Quan trọng nhất, đừng tự nặn và cũng đừng tự kết luận mình mắc bệnh xã hội chỉ vì phát hiện một cục ở vùng kín. Chẩn đoán đúng hình thái tổn thương ngay từ đầu sẽ giúp tránh cả hai thái cực: lo lắng quá mức với một nang lành tính hoặc chủ quan với một tổn thương thực sự cần điều trị.