Một nam giới gần đây nhận thấy cơ thể mình thay đổi rõ rệt. Anh dễ mệt hơn, giảm ham muốn, ít cương buổi sáng, bụng to hơn, tập luyện khó lên cơ, tâm trạng dễ cáu gắt và ngủ không sâu. Ban đầu, anh nghĩ do công việc căng thẳng, thức khuya hoặc tuổi tác. Nhưng khi tình trạng kéo dài, ảnh hưởng đến phong độ, công việc và đời sống vợ chồng, anh bắt đầu lo mình bị rối loạn nội tiết tố nam và tìm mua các sản phẩm “tăng testosterone”, “cân bằng nội tiết” trên mạng.
Rối loạn nội tiết tố nam không chỉ là chuyện testosterone thấp. Nội tiết nam liên quan đến trục não bộ – tuyến yên – tinh hoàn, testosterone, LH, FSH, prolactin, hormone tuyến giáp, chuyển hóa đường – mỡ, bệnh nền và lối sống. Vì vậy, nam giới không nên tự kết luận mình “thiếu hormone” chỉ vì mệt mỏi, giảm ham muốn hoặc giảm phong độ.
Nội tiết nam ảnh hưởng nhiều hơn chuyện sinh lý
Khi nói đến nội tiết nam, nhiều người nghĩ ngay đến khả năng tình dục. Thực tế, hormone nam có liên quan đến ham muốn, chức năng cương, sinh tinh, khối cơ, xương, chuyển hóa, năng lượng, giấc ngủ và tâm trạng.
Rối loạn nội tiết tố nam có thể biểu hiện bằng giảm ham muốn, rối loạn cương dương, cương không bền, giảm cương buổi sáng, giảm khoái cảm hoặc rối loạn xuất tinh. Ở một số người, vấn đề xuất hiện rõ hơn qua sức khỏe sinh sản như tinh dịch đồ bất thường, giảm số lượng tinh trùng, chậm có con, vô sinh nam hoặc tinh hoàn nhỏ.
Ở nhóm thể chất – chuyển hóa, nam giới có thể thấy mệt mỏi kéo dài, giảm năng lượng, tăng mỡ bụng, giảm cơ, khó tăng cơ dù tập luyện, tăng cân khó kiểm soát, rối loạn đường huyết, rối loạn mỡ máu hoặc hội chứng chuyển hóa. Một số biểu hiện khác như vú to ở nam giới, rụng tóc bất thường, nổi mụn, thay đổi lông tóc hoặc hình thể cũng có thể khiến người bệnh lo lắng.
Về tâm trạng, rối loạn nội tiết có thể đi kèm dễ cáu gắt, giảm tập trung, mất ngủ, giảm động lực, lo âu hoặc cảm giác “không còn là mình”. Tuy nhiên, các dấu hiệu này không đặc hiệu. Stress, thiếu ngủ, trầm cảm, làm việc quá sức, béo phì, bệnh nền chuyển hóa, tác dụng phụ thuốc hoặc rối loạn cương dương do nguyên nhân khác cũng có thể gây biểu hiện tương tự.
Vì vậy, nội tiết tố nam bất thường không nên được chẩn đoán chỉ bằng cảm giác “yếu”, “mất phong độ” hoặc một kết quả xét nghiệm đơn lẻ. Cần thăm khám, xét nghiệm đúng thời điểm, đọc kết quả đúng bối cảnh và điều trị đúng nguyên nhân.
Khi nào nam giới cần đi khám?
Nam giới nên đi khám nếu giảm ham muốn, rối loạn cương dương hoặc giảm cương buổi sáng kéo dài. Những dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, giảm năng lượng, giảm sức bền, giảm hiệu quả tập luyện, tăng mỡ bụng, giảm cơ hoặc tăng cân khó kiểm soát cũng không nên xem nhẹ, nhất là khi đã điều chỉnh sinh hoạt nhưng không cải thiện.
Trường hợp tinh dịch đồ bất thường, chậm có con, vô sinh nam, tinh hoàn nhỏ hoặc giảm thể tích tinh hoàn cần được đánh giá nội tiết và sức khỏe sinh sản nam. Nếu có vú to ở nam giới, đau tức vú, thay đổi hình thể, rụng tóc hoặc nổi mụn bất thường, người bệnh cũng nên khám để tìm nguyên nhân.
Nam giới từng tự dùng testosterone, steroid đồng hóa, thuốc tăng cơ, thuốc cường dương, thuốc bổ thận hoặc thực phẩm chức năng nội tiết nên đi khám sớm hơn. Việc tự dùng hormone có thể làm rối loạn trục nội tiết, khiến tinh hoàn giảm hoạt động, ảnh hưởng sinh tinh và khả năng có con. Ngoài ra, thuốc hoặc hormone không đúng chỉ định có thể gây tác dụng phụ và che lấp bệnh thật sự.
Nếu người bệnh có mất ngủ kéo dài, lo âu, dễ cáu gắt, giảm tập trung, kiệt sức hoặc suy giảm chức năng sinh hoạt, nên được đánh giá phối hợp cả y khoa và tâm lý. Đây không phải là “yếu đuối”, mà là cách tiếp cận toàn diện hơn với sức khỏe nam giới.
Rối loạn nội tiết tố nam nên khám ở đâu?
Rối loạn nội tiết tố nam nằm giữa nhiều nhóm vấn đề: Nam khoa, Tiết niệu, Y học giới tính, nội tiết, chuyển hóa, sinh sản nam, tâm lý và lối sống. Vì vậy, nơi khám phù hợp là cơ sở có bác sĩ Nam khoa – Tiết niệu – Y học giới tính, có khả năng đánh giá toàn diện, xét nghiệm đúng và phối hợp chuyên khoa khi cần.
Một địa chỉ khám tốt cần có quy trình kín đáo, bảo mật, không phán xét; có thể khai thác triệu chứng tình dục, sinh sản, tâm trạng, giấc ngủ, lối sống và bệnh nền một cách tế nhị. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định testosterone toàn phần, testosterone tự do, SHBG, LH, FSH, prolactin, estradiol, hormone tuyến giáp, đường huyết, HbA1c, mỡ máu, chức năng gan thận, tinh dịch đồ hoặc siêu âm bìu – tinh hoàn.
Hệ thống Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health là một mô hình tiêu biểu trong khám và tư vấn rối loạn nội tiết tố nam, testosterone thấp, suy giảm testosterone, mãn dục nam, suy sinh dục nam, rối loạn cương dương, giảm ham muốn, vô sinh nam, tinh dịch đồ bất thường, sức khỏe sinh sản nam và trị liệu tâm lý tình dục nam giới.
Men’s Health được thành lập năm 2016, do TS.BS.CK2 Trà Anh Duy sáng lập và định hướng phát triển. Hệ thống tập trung vào Nam khoa, Tiết niệu, Y học giới tính, nội tiết nam, sức khỏe tình dục nam, sức khỏe sinh sản nam, vô sinh nam, bệnh lý tinh hoàn, bệnh lý dương vật – bìu – tinh hoàn, bệnh lây truyền qua đường tình dục và trị liệu tâm lý nam giới.
Với các vấn đề nhạy cảm như giảm ham muốn, rối loạn cương, vô sinh nam hoặc nghi rối loạn nội tiết, Men’s Health chú trọng quy trình khám kín đáo, bảo mật, tôn trọng và không phán xét. Người bệnh có thể được khai thác nguyên nhân toàn diện, xét nghiệm phù hợp, đánh giá Nam khoa – nội tiết – chuyển hóa – sinh sản – tâm lý và tư vấn điều trị theo từng cá nhân.
Điểm đáng chú ý là Men’s Health có Văn phòng tâm lý thuộc hệ thống, có thể hỗ trợ những trường hợp nam giới lo mất phong độ, tự ti vì giảm ham muốn, căng thẳng vì rối loạn cương, lo lắng quá mức khi thấy chỉ số nội tiết bất thường, mất ngủ, stress, áp lực công việc, né tránh bạn đời hoặc cảm thấy bản thân “không còn là mình”.
Vai trò của Văn phòng tâm lý Men’s Health không phải là “quy mọi vấn đề về tâm lý”, mà là phối hợp cùng bác sĩ Nam khoa – Tiết niệu – Y học giới tính để nhìn người bệnh toàn diện hơn. Khi cần, người bệnh có thể được hỗ trợ giảm lo âu, cải thiện giấc ngủ, nhận diện stress, phục hồi sự tự tin, giao tiếp với bạn đời và tránh vòng xoắn tự ti – né tránh – giảm ham muốn.
Rối loạn nội tiết tố nam có thể liên quan đến testosterone thấp, suy sinh dục, mãn dục nam, bệnh tinh hoàn, tuyến yên, tuyến giáp, béo phì, stress, thiếu ngủ, bệnh nền chuyển hóa, thuốc men hoặc lạm dụng steroid/testosterone. Nam giới không nên tự mua thuốc tăng testosterone, tự tiêm hormone, dùng steroid hay trì hoãn vì xấu hổ. Khám đúng chuyên khoa là cách cần thiết để xét nghiệm đúng, đọc kết quả đúng, điều trị đúng nguyên nhân và bảo vệ sức khỏe tình dục – sinh sản lâu dài.
