Sức khỏe sinh sản nam nên được kiểm tra khi nam giới chuẩn bị kết hôn, có kế hoạch sinh con, quan hệ đều đặn nhưng chưa có thai, tinh dịch bất thường, suy giảm ham muốn, rối loạn cương, đau hoặc thay đổi kích thước tinh hoàn. Nam giới có tiền sử tinh hoàn ẩn, quai bị biến chứng, giãn tĩnh mạch thừng tinh, phẫu thuật vùng bẹn – bìu, dùng testosterone hoặc điều trị ung thư cũng nên chủ động thăm khám. Tại TP.HCM, có thể khám chuyên sâu tại Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health để được đánh giá đồng thời tinh trùng, nội tiết, chức năng tình dục và các bệnh lý nam khoa liên quan.

Sức khỏe sinh sản nam là gì?

Sức khỏe sinh sản nam không chỉ được hiểu là khả năng có con. Đây là trạng thái hoạt động bình thường của toàn bộ hệ thống sinh dục và nội tiết nam, bao gồm:

• Khả năng sản xuất tinh trùng.
• Chất lượng và số lượng tinh trùng.
• Khả năng cương dương và quan hệ tình dục.
• Khả năng xuất tinh đúng đường và đúng thời điểm.
• Nồng độ hormone sinh dục nam.
• Sức khỏe tinh hoàn, mào tinh, ống dẫn tinh và tuyến tiền liệt.
• Khả năng phòng tránh bệnh lây truyền qua đường tình dục.
• Khả năng bảo tồn sinh sản trước những điều trị có thể làm tổn thương tinh hoàn.
• Sức khỏe tâm lý liên quan đến tình dục, hôn nhân và sinh con.

Một người vẫn có thể quan hệ và xuất tinh bình thường nhưng tinh dịch không có tinh trùng, tinh trùng ít hoặc khả năng di động kém. Ngược lại, kết quả tinh dịch đồ có một vài chỉ số thấp chưa đủ để khẳng định người đó chắc chắn vô sinh.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới, vô sinh được xác định khi một cặp đôi chưa đạt được thai kỳ sau ít nhất 12 tháng quan hệ tình dục đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai. Ước tính khoảng một trong sáu người trong độ tuổi sinh sản từng gặp vấn đề vô sinh trong đời. Ở nam giới, nguyên nhân thường liên quan đến số lượng tinh trùng thấp, không có tinh trùng, tinh trùng di động hoặc hình dạng bất thường, tắc nghẽn đường dẫn tinh và rối loạn phóng tinh.

Khi nào nam giới cần đi khám sức khỏe sinh sản?

Nam giới không cần chờ đến khi nhiều năm chưa có con mới đi khám. Kiểm tra sớm giúp phát hiện các yếu tố nguy cơ, điều trị bệnh lý có thể phục hồi và lựa chọn phương án sinh con phù hợp trước khi khả năng sinh sản suy giảm thêm.

Khám trước khi kết hôn hoặc trước khi có kế hoạch sinh con

Khám sức khỏe sinh sản nam trước hôn nhân giúp đánh giá tương đối khả năng sinh sản, phát hiện bệnh lây truyền qua đường tình dục, bất thường cơ quan sinh dục, rối loạn nội tiết và các bệnh di truyền cần được tư vấn.

Việc kiểm tra đặc biệt hữu ích đối với nam giới:

• Từng mắc quai bị có sưng đau tinh hoàn.
• Từng bị tinh hoàn ẩn hoặc đã phẫu thuật hạ tinh hoàn.
• Một hoặc hai tinh hoàn nhỏ hơn bình thường.
• Từng bị xoắn tinh hoàn, chấn thương hoặc phẫu thuật vùng bìu.
• Đã điều trị thoát vị bẹn khi còn nhỏ.
• Có người thân mắc bệnh di truyền hoặc vô sinh.
• Đang sử dụng thuốc nội tiết, testosterone hoặc steroid tăng cơ.
• Chuẩn bị điều trị ung thư bằng hóa trị, xạ trị hoặc phẫu thuật.

Khám trước khi sinh con không phải để “cấp giấy chứng nhận chắc chắn có con”. Mục tiêu là nhận diện nguy cơ hiện có và tư vấn cách bảo vệ khả năng sinh sản.

Quan hệ một năm nhưng chưa có thai

Hai vợ chồng nên kiểm tra khả năng sinh sản khi quan hệ tình dục đều đặn, không tránh thai trong 12 tháng nhưng chưa có thai.

Không nên chỉ kiểm tra người vợ. Các hướng dẫn tiết niệu – sinh sản hiện nay khuyến cáo đánh giá đồng thời cả hai người vì yếu tố nam có thể xuất hiện trong khoảng một nửa số cặp đôi gặp khó khăn sinh con. Việc trì hoãn khám người chồng có thể làm mất thời gian điều trị quý giá, đặc biệt khi tuổi và dự trữ buồng trứng của người vợ đang giảm.

Chưa có thai sau 6 tháng khi người vợ từ 35 tuổi

Khi người vợ từ 35 tuổi trở lên, hai vợ chồng nên đi khám sau khoảng 6 tháng chưa có thai thay vì tiếp tục chờ đủ một năm. Nếu người vợ trên 40 tuổi hoặc một trong hai người đã có yếu tố nguy cơ rõ ràng, việc đánh giá có thể được tiến hành sớm hơn.

Khuyến nghị này không có nghĩa nguyên nhân nằm ở phía người vợ. Tuổi sinh sản của nữ giới ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược và thời gian điều trị, nên người chồng cần được kiểm tra song song ngay từ đầu.

Tinh dịch có biểu hiện bất thường

Nam giới nên đi khám khi nhận thấy:

• Lượng tinh dịch quá ít hoặc gần như không có.
• Không thấy tinh dịch phóng ra khi đạt cực khoái.
• Tinh dịch có máu, màu đỏ, nâu hoặc hồng.
• Tinh dịch màu vàng xanh, có mùi hôi hoặc kèm đau rát.
• Tinh dịch quá loãng kéo dài.
• Tinh dịch vón cục bất thường kèm đau, viêm hoặc chậm có con.
• Xuất tinh ngược dòng, sau cực khoái nước tiểu đục.
• Đau khi xuất tinh.
• Khó xuất tinh hoặc không thể xuất tinh.

Màu sắc, độ đặc hoặc thể tích tinh dịch quan sát bằng mắt thường không phản ánh đầy đủ chất lượng tinh trùng. Muốn biết tinh trùng có đủ số lượng, di động tốt và hình dạng bình thường hay không, nam giới cần làm tinh dịch đồ tại phòng xét nghiệm đạt tiêu chuẩn.

Rối loạn cương dương hoặc rối loạn xuất tinh

Khả năng sinh sản không chỉ phụ thuộc vào tinh trùng. Nam giới cần có khả năng quan hệ và đưa tinh dịch vào đường sinh dục nữ đúng thời điểm.

Nên khám khi có các biểu hiện:

• Khó đạt được hoặc duy trì độ cương.
• Dương vật đủ cương khi thủ dâm nhưng khó cương lúc quan hệ.
• Xuất tinh quá sớm gây khó đưa tinh dịch vào âm đạo.
• Không thể xuất tinh trong lúc quan hệ.
• Xuất tinh ngược dòng.
• Đau khi cương hoặc khi xuất tinh.
• Cong dương vật gây khó giao hợp.

Rối loạn tình dục có thể liên quan đến tâm lý, nội tiết, thần kinh, tim mạch, tiểu đường, tác dụng của thuốc hoặc bệnh lý tại cơ quan sinh dục. Vì vậy, không nên tự mua thuốc cường dương hoặc thuốc kéo dài thời gian quan hệ khi chưa xác định nguyên nhân.

Suy giảm ham muốn hoặc nghi ngờ thiếu testosterone

Nam giới nên kiểm tra nội tiết khi giảm ham muốn kéo dài, ít cương buổi sáng, mệt mỏi, giảm khối cơ, tăng mỡ bụng, khó tập trung hoặc suy giảm khả năng cương.

Những biểu hiện khác có thể gợi ý rối loạn hormone gồm:

• Râu và lông cơ thể thưa bất thường.
• Giọng nói ít trầm hoặc dậy thì không hoàn chỉnh.
• Tinh hoàn nhỏ hoặc mềm.
• Ngực phát triển giống nữ giới.
• Giảm mật độ xương.
• Khó có con đi kèm tinh dịch đồ bất thường.

Không được tự bổ sung testosterone khi đang mong con. Testosterone đưa từ bên ngoài có thể ức chế hoạt động của tuyến yên và làm giảm hoặc ngừng quá trình sản xuất tinh trùng. Hướng dẫn của Hội Tiết niệu Hoa Kỳ và Hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ không khuyến cáo dùng testosterone đơn trị liệu cho nam giới đang quan tâm đến khả năng sinh sản hiện tại hoặc tương lai.

Tinh hoàn có dấu hiệu bất thường

Tinh hoàn là cơ quan trực tiếp sản xuất tinh trùng và phần lớn testosterone. Nam giới cần đi khám khi nhận thấy:

• Một hoặc hai tinh hoàn nhỏ dần.
• Hai bên tinh hoàn chênh lệch rõ rệt.
• Có khối cứng trong tinh hoàn.
• Bìu nặng, căng hoặc đau âm ỉ.
• Phía trên tinh hoàn có búi mạch ngoằn ngoèo.
• Tinh hoàn không nằm trong bìu.
• Đau hoặc sưng mào tinh hoàn.
• Bìu to do tràn dịch hoặc thoát vị.
• Đau sau chấn thương.
• Tinh hoàn từng viêm sau bệnh quai bị.

Giãn tĩnh mạch thừng tinh, viêm mào tinh hoàn, tinh hoàn ẩn, chấn thương, xoắn tinh hoàn và khối u tinh hoàn đều có thể ảnh hưởng đến khả năng sản xuất tinh trùng. Khi thăm khám, bác sĩ sẽ đánh giá kích thước, mật độ tinh hoàn, mào tinh, ống dẫn tinh và hệ thống tĩnh mạch thừng tinh.

Đau tinh hoàn dữ dội cần đi cấp cứu

Đau đột ngột, dữ dội ở một bên tinh hoàn, đặc biệt khi kèm sưng bìu, buồn nôn, nôn hoặc tinh hoàn nằm cao bất thường, có thể là dấu hiệu xoắn tinh hoàn.

Đây là cấp cứu ngoại khoa, không nên chờ đặt lịch khám thông thường và không tự theo dõi tại nhà. Xoắn tinh hoàn làm gián đoạn dòng máu nuôi, có nguy cơ gây hoại tử và mất tinh hoàn nếu không được xử trí kịp thời.

Có dấu hiệu bệnh lây truyền qua đường tình dục

Nam giới cần khám và xét nghiệm khi có:

• Niệu đạo chảy mủ hoặc tiết dịch.
• Tiểu buốt, tiểu rát.
• Loét, mụn nước hoặc sùi vùng sinh dục.
• Ngứa, sưng đỏ hoặc đau quy đầu.
• Đau mào tinh, đau bìu.
• Quan hệ không sử dụng bao cao su với bạn tình mới.
• Bạn tình được chẩn đoán mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Lậu, Chlamydia và một số nhiễm trùng đường sinh dục có thể lan đến mào tinh hoàn, gây viêm, hình thành sẹo và tắc nghẽn đường dẫn tinh. Không nên chỉ uống thuốc dựa trên triệu chứng vì việc điều trị không đúng tác nhân có thể khiến bệnh kéo dài và tăng nguy cơ biến chứng.

Sảy thai liên tiếp hoặc hỗ trợ sinh sản thất bại

Nam giới nên được đánh giá chuyên sâu khi người vợ sảy thai nhiều lần, phôi phát triển kém, thụ tinh trong ống nghiệm thất bại hoặc không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng ở người vợ.

Trong những trường hợp phù hợp, bác sĩ có thể cân nhắc xét nghiệm mức độ phân mảnh DNA tinh trùng. Đây không phải xét nghiệm cần làm thường quy cho tất cả nam giới nhưng có thể hữu ích ở các cặp đôi sảy thai tái diễn, vô sinh chưa rõ nguyên nhân hoặc thất bại sau hỗ trợ sinh sản.

Chuẩn bị điều trị có nguy cơ gây mất khả năng sinh sản

Nam giới nên gặp bác sĩ sinh sản trước khi:

• Hóa trị.
• Xạ trị vùng chậu.
• Phẫu thuật tinh hoàn.
• Phẫu thuật tuyến tiền liệt hoặc vùng chậu.
• Điều trị có nguy cơ tổn thương tinh hoàn.
• Sử dụng hormone dài hạn.
• Chuyển giới bằng hormone hoặc phẫu thuật.

Tùy tình trạng, bác sĩ có thể tư vấn trữ đông tinh trùng hoặc lựa chọn phương pháp bảo tồn sinh sản khác trước khi điều trị. Hướng dẫn của Hội Tiết niệu châu Âu khuyến cáo nam giới mắc ung thư cần được tư vấn lưu trữ tinh trùng trước khi sử dụng thuốc, xạ trị hoặc phẫu thuật có nguy cơ làm suy giảm sinh tinh hay xuất tinh.

Những ai nên chủ động kiểm tra dù chưa có triệu chứng?

Một số vấn đề sinh sản diễn tiến âm thầm và chỉ được phát hiện khi làm tinh dịch đồ. Nam giới nên chủ động kiểm tra khi thuộc một trong các nhóm sau:

• Chuẩn bị kết hôn hoặc có kế hoạch sinh con.
• Trên 35–40 tuổi và muốn trì hoãn việc sinh con.
• Làm việc thường xuyên trong môi trường nhiệt độ cao.
• Tiếp xúc hóa chất, kim loại nặng, thuốc trừ sâu hoặc tia xạ.
• Hút thuốc lá nhiều hoặc uống rượu thường xuyên.
• Thừa cân, béo phì hoặc ít vận động.
• Đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc hội chứng chuyển hóa.
• Đang dùng nhiều thuốc điều trị bệnh mạn tính.
• Tập gym và sử dụng steroid đồng hóa.
• Từng mắc bệnh tại tinh hoàn, mào tinh hoặc tuyến tiền liệt.
• Đã có con nhưng hiện tại khó có thêm con.

Đã từng có con không đồng nghĩa khả năng sinh sản hiện tại chắc chắn bình thường. Tuổi tác, bệnh lý mới xuất hiện, nhiễm trùng, thuốc điều trị, phẫu thuật và thay đổi lối sống đều có thể gây vô sinh thứ phát.

Nguyên nhân nào thường ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản nam?

Bất thường sản xuất tinh trùng

Tinh hoàn có thể sản xuất ít tinh trùng, tinh trùng yếu hoặc không sản xuất được tinh trùng do:

• Rối loạn di truyền.
• Tinh hoàn ẩn.
• Viêm tinh hoàn do quai bị.
• Xoắn hoặc chấn thương tinh hoàn.
• Giãn tĩnh mạch thừng tinh.
• Hóa trị hoặc xạ trị.
• Suy tinh hoàn.
• Rối loạn nội tiết.
• Sử dụng steroid hoặc testosterone ngoại sinh.

Tắc nghẽn đường dẫn tinh

Tinh trùng vẫn được sản xuất nhưng không đi ra ngoài được do tắc mào tinh, ống dẫn tinh hoặc ống phóng tinh. Nguyên nhân có thể là dị tật bẩm sinh, nhiễm trùng, chấn thương, triệt sản hoặc biến chứng sau phẫu thuật vùng bẹn – bìu.

Rối loạn nội tiết

Hoạt động sản xuất tinh trùng phụ thuộc vào sự phối hợp giữa vùng hạ đồi, tuyến yên và tinh hoàn. Bất thường testosterone, FSH, LH, prolactin hoặc hormone tuyến giáp có thể ảnh hưởng đến ham muốn, chức năng cương và sinh tinh.

Rối loạn quan hệ và xuất tinh

Rối loạn cương, xuất tinh sớm nặng, xuất tinh muộn, không xuất tinh và xuất tinh ngược dòng có thể làm giảm khả năng thụ thai dù tinh trùng vẫn được sản xuất.

Lối sống và môi trường

Béo phì, hút thuốc, uống nhiều rượu, ít vận động và một số yếu tố môi trường có liên quan đến suy giảm chất lượng tinh trùng hoặc testosterone. Hội Tiết niệu châu Âu khuyến cáo nam giới hiếm muộn cải thiện cân nặng, tăng vận động, ngừng hút thuốc và hạn chế rượu để hỗ trợ khả năng sinh sản.

Khám sức khỏe sinh sản nam gồm những gì?

Không phải người nào cũng cần thực hiện toàn bộ xét nghiệm. Bác sĩ sẽ lựa chọn dựa trên triệu chứng, tiền sử, thời gian mong con và kết quả kiểm tra ban đầu.

Khai thác bệnh sử sinh sản

Bác sĩ thường hỏi về:

• Thời gian hai vợ chồng mong con.
• Tần suất và thời điểm quan hệ.
• Tiền sử có thai hoặc có con trước đây.
• Khả năng cương và xuất tinh.
• Bệnh lý thời thơ ấu và tuổi dậy thì.
• Tiền sử quai bị, tinh hoàn ẩn, xoắn hoặc chấn thương tinh hoàn.
• Phẫu thuật vùng bẹn, bìu, tuyến tiền liệt hoặc cột sống.
• Thuốc và thực phẩm bổ sung đang sử dụng.
• Thói quen hút thuốc, uống rượu hoặc dùng chất kích thích.
• Công việc và nguy cơ tiếp xúc nhiệt, hóa chất.
• Tiền sử sinh sản và tuổi của người vợ.

Thông tin cần được cung cấp trung thực. Những vấn đề về tình dục, thuốc tăng cơ hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chẩn đoán.

Khám cơ quan sinh dục

Bác sĩ kiểm tra:

• Đặc điểm phát triển nam tính.
• Kích thước và mật độ tinh hoàn.
• Vị trí tinh hoàn.
• Mào tinh và ống dẫn tinh.
• Giãn tĩnh mạch thừng tinh.
• Khối bất thường trong bìu.
• Bao quy đầu, dương vật và lỗ tiểu.
• Dấu hiệu nữ hóa tuyến vú hoặc thiếu nội tiết.

Khám trực tiếp giúp phát hiện nhiều bất thường mà xét nghiệm tinh dịch không thể hiện được, chẳng hạn như tinh hoàn teo, thiếu ống dẫn tinh, giãn tĩnh mạch thừng tinh hoặc khối u tinh hoàn.

Xét nghiệm tinh dịch đồ

Tinh dịch đồ là xét nghiệm cơ bản trong đánh giá khả năng sinh sản nam. Mẫu tinh dịch được phân tích về:

• Thể tích.
• Tổng số tinh trùng.
• Mật độ tinh trùng.
• Khả năng di động.
• Hình dạng.
• Tỷ lệ sống.
• Độ pH và các dấu hiệu viêm khi cần thiết.

Một chỉ số nằm dưới ngưỡng tham chiếu không đồng nghĩa chắc chắn vô sinh. Kết quả cần được diễn giải tổng thể cùng bệnh sử, khám lâm sàng và khả năng sinh sản của người vợ.

Hội Tiết niệu châu Âu khuyến cáo nếu kết quả tinh dịch đồ đầu tiên bất thường, người bệnh nên được kiểm tra lại ít nhất một lần và tiếp tục đánh giá chuyên sâu. Tinh dịch đồ bình thường cũng không loại trừ hoàn toàn nguyên nhân nam trong một cặp đôi chưa có con.

Xét nghiệm nội tiết

Các xét nghiệm thường được cân nhắc gồm testosterone, FSH, LH và prolactin. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể kiểm tra thêm hormone tuyến giáp, estradiol hoặc các chỉ số liên quan.

Xét nghiệm nội tiết đặc biệt cần thiết khi tinh trùng rất ít hoặc không có tinh trùng, tinh hoàn nhỏ, giảm ham muốn, rối loạn cương hoặc có dấu hiệu thiếu testosterone.

Siêu âm bìu

Siêu âm giúp đánh giá cấu trúc tinh hoàn, mào tinh, khối bất thường, tràn dịch và hệ thống tĩnh mạch thừng tinh. Siêu âm Doppler có thể hỗ trợ xác định dòng trào ngược trong giãn tĩnh mạch thừng tinh.

Siêu âm không thay thế hoàn toàn việc bác sĩ khám trực tiếp và không nhất thiết phải thực hiện thường quy ở mọi người.

Xét nghiệm nhiễm trùng và bệnh lây truyền qua đường tình dục

Xét nghiệm nước tiểu, dịch niệu đạo, PCR hoặc nuôi cấy có thể được chỉ định khi người bệnh có tiết dịch, tiểu buốt, đau mào tinh, tinh dịch bất thường hoặc nguy cơ quan hệ không an toàn.

Xét nghiệm di truyền

Xét nghiệm nhiễm sắc thể, vi mất đoạn nhiễm sắc thể Y hoặc đột biến gen có thể được chỉ định khi không có tinh trùng, tinh trùng rất ít, thiếu ống dẫn tinh hoặc có biểu hiện gợi ý bệnh di truyền.

Không phải trường hợp tinh trùng yếu nào cũng cần xét nghiệm gen. Chỉ định cần dựa trên mức độ bất thường và đánh giá của bác sĩ nam khoa – sinh sản.

Cần chuẩn bị gì trước khi đi khám?

Nam giới nên:

• Mang theo kết quả xét nghiệm, toa thuốc và hồ sơ điều trị cũ.
• Ghi lại các thuốc, hormone, thực phẩm bổ sung đang dùng.
• Thông báo tiền sử phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị.
• Không tự ngừng thuốc điều trị bệnh mạn tính.
• Vệ sinh cơ thể bình thường, không cần cạo lông vùng kín.
• Chuẩn bị trả lời về đời sống tình dục và tiền sử sinh sản.

Khi được chỉ định tinh dịch đồ, người bệnh cần tuân thủ đúng thời gian kiêng xuất tinh do cơ sở xét nghiệm hướng dẫn. Mẫu phải được lấy và bảo quản đúng quy trình vì mất một phần mẫu, sử dụng chất bôi trơn không phù hợp hoặc đưa mẫu đến phòng xét nghiệm quá muộn có thể làm sai lệch kết quả.

Khám sức khỏe sinh sản nam ở đâu?

Nam giới nên lựa chọn cơ sở đáp ứng các tiêu chí:

• Có bác sĩ chuyên khoa nam học, tiết niệu hoặc y học sinh sản.
• Có khả năng đánh giá cả sinh sản, nội tiết và chức năng tình dục.
• Có phòng xét nghiệm tinh dịch đồ theo quy trình chuẩn.
• Có siêu âm và xét nghiệm nội tiết khi cần.
• Bảo đảm riêng tư khi khai thác bệnh sử và lấy mẫu.
• Không kết luận vô sinh chỉ từ một chỉ số bất thường.
• Không tự động tư vấn thụ tinh trong ống nghiệm khi chưa đánh giá nguyên nhân có thể điều trị.
• Có khả năng phối hợp thăm khám cho cả hai vợ chồng.

Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health tại TP.HCM

Nam giới tại TP.HCM có thể đến Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health để kiểm tra sức khỏe sinh sản, thực hiện tinh dịch đồ và đánh giá các bệnh lý liên quan đến tinh hoàn, nội tiết, cương dương, xuất tinh, vô sinh – hiếm muộn.

Hotline đặt hẹn: 0902 353 353

Cơ sở Thành Thái

Địa chỉ: 7B/31 Thành Thái, phường Diên Hồng, TP.HCM

Cơ sở tại Bệnh viện Phương Nam

Địa chỉ: Lầu 7, số 2 Nguyễn Lương Bằng, phường Tân Mỹ, TP.HCM

Thông tin địa chỉ và hotline được hệ thống Men’s Health cập nhật chính thức trong năm 2026.

Tại đây, người bệnh có thể được kiểm tra:

• Chất lượng tinh trùng và tinh dịch.
• Giãn tĩnh mạch thừng tinh.
• Tinh hoàn teo nhỏ hoặc đau tinh hoàn.
• Không có tinh trùng, tinh trùng ít hoặc di động kém.
• Rối loạn nội tiết nam.
• Rối loạn cương và xuất tinh.
• Viêm nhiễm đường sinh dục.
• Bệnh lây truyền qua đường tình dục.
• Vô sinh thứ phát.
• Khả năng bảo tồn sinh sản trước điều trị.

TS.BS.CK2 Trà Anh Duy là Tiến sĩ Y khoa chuyên ngành Tiết niệu – Nam khoa – Y học giới tính, đồng thời là nhà sáng lập Hệ thống Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health. Lĩnh vực chuyên môn của bác sĩ bao gồm điều trị vô sinh – hiếm muộn nam, bệnh lý tinh hoàn – bìu, rối loạn nội tiết, rối loạn tình dục và các bất thường cơ quan sinh dục nam.

Điều trị vấn đề sức khỏe sinh sản nam như thế nào?

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân, tuổi của hai vợ chồng, thời gian mong con và dự trữ buồng trứng của người vợ.

Các hướng xử trí có thể bao gồm:

• Điều trị nhiễm trùng.
• Điều chỉnh thuốc đang ảnh hưởng đến sinh tinh.
• Điều trị rối loạn hormone.
• Ngừng testosterone hoặc steroid dưới hướng dẫn của bác sĩ.
• Điều trị rối loạn cương và xuất tinh.
• Phẫu thuật giãn tĩnh mạch thừng tinh khi có chỉ định.
• Phẫu thuật nối lại đường dẫn tinh hoặc xử lý tắc nghẽn.
• Lấy tinh trùng từ mào tinh hoặc tinh hoàn.
• Bơm tinh trùng vào buồng tử cung.
• Thụ tinh trong ống nghiệm hoặc tiêm tinh trùng vào bào tương noãn.
• Trữ đông tinh trùng.

Không phải tất cả trường hợp tinh trùng yếu đều cần hỗ trợ sinh sản. Một số nguyên nhân có thể điều trị trực tiếp, trong khi một số trường hợp cần phối hợp sớm với chuyên gia hỗ trợ sinh sản để tránh kéo dài thời gian.

Cách chủ động bảo vệ sức khỏe sinh sản nam

Nam giới có thể giảm các yếu tố bất lợi bằng cách:

• Duy trì cân nặng hợp lý.
• Vận động đều đặn.
• Ngừng hút thuốc.
• Hạn chế rượu bia.
• Không dùng steroid tăng cơ hoặc testosterone tùy tiện.
• Quan hệ an toàn và sử dụng bao cao su khi cần.
• Điều trị sớm bệnh lây truyền qua đường tình dục.
• Không đặt máy tính đang nóng trực tiếp lên vùng bìu trong thời gian dài.
• Sử dụng trang bị bảo hộ khi tiếp xúc hóa chất hoặc bức xạ.
• Ngủ đủ và kiểm soát căng thẳng.
• Khám sớm khi có đau, sưng hoặc khối cứng ở tinh hoàn.
• Tư vấn bảo tồn tinh trùng trước điều trị ung thư.

Không nên tự mua các sản phẩm được quảng cáo “tăng số lượng tinh trùng” hoặc “chữa vô sinh nam”. Hướng dẫn chuyên môn hiện chưa xác nhận lợi ích rõ ràng của việc sử dụng thường quy các loại vitamin, chất chống oxy hóa hoặc thực phẩm bổ sung ở mọi trường hợp vô sinh không rõ nguyên nhân.

Sức khỏe sinh sản nam & Những Câu Hỏi Thường Gặp

Chưa có ý định sinh con có cần khám sức khỏe sinh sản nam không?

Có thể khám khi chuẩn bị kết hôn, muốn đánh giá nguy cơ hoặc có tiền sử bệnh lý ảnh hưởng đến tinh hoàn. Tuy nhiên, không có xét nghiệm đơn lẻ nào bảo đảm chắc chắn khả năng sinh con trong tương lai.

Nam giới không có triệu chứng có thể bị tinh trùng yếu không?

Có. Nhiều nam giới có tinh trùng ít, di động kém hoặc không có tinh trùng nhưng vẫn có ham muốn, cương và xuất tinh bình thường. Tinh dịch đồ là xét nghiệm cơ bản để đánh giá vấn đề này.

Tinh dịch đồ bình thường có chắc chắn sinh con tự nhiên được không?

Không. Tinh dịch đồ chỉ phản ánh một phần khả năng sinh sản. Việc có thai còn phụ thuộc vào chức năng của tinh trùng, tần suất quan hệ, tuổi và sức khỏe sinh sản của người vợ cùng nhiều yếu tố khác.

Tinh dịch đồ bất thường một lần có phải vô sinh không?

Chưa thể kết luận. Chất lượng mẫu có thể dao động theo thời gian, bệnh sốt gần đây, thời gian kiêng xuất tinh, cách lấy mẫu và nhiều yếu tố khác. Khi kết quả ban đầu bất thường, bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm lại và đánh giá thêm nguyên nhân.

Thủ dâm nhiều có gây vô sinh nam không?

Thủ dâm ở mức độ phù hợp không được xem là nguyên nhân trực tiếp gây vô sinh. Tuy nhiên, thủ dâm quá sát thời điểm lấy mẫu có thể làm thay đổi thể tích hoặc số lượng tinh trùng trong mẫu. Hành vi thủ dâm mất kiểm soát cũng có thể ảnh hưởng tâm lý và đời sống tình dục.

Dùng testosterone có làm mất tinh trùng không?

Testosterone từ bên ngoài có thể ức chế tín hiệu kích thích tinh hoàn sản xuất tinh trùng, khiến số lượng tinh trùng giảm mạnh hoặc không còn tinh trùng trong tinh dịch. Nam giới đang hoặc sẽ mong con phải thông báo rõ với bác sĩ trước khi dùng testosterone.

Tinh trùng yếu có điều trị được không?

Khả năng điều trị phụ thuộc nguyên nhân. Giãn tĩnh mạch thừng tinh, rối loạn nội tiết, nhiễm trùng, tác dụng của thuốc hoặc tắc nghẽn đường dẫn tinh có thể có phương án xử trí cụ thể. Trường hợp không phục hồi đủ để có thai tự nhiên vẫn có thể cân nhắc kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Đã có con rồi nhưng lâu không có thêm con có cần khám không?

Có. Đây có thể là vô sinh thứ phát. Cả hai vợ chồng đều nên được kiểm tra vì khả năng sinh sản có thể thay đổi theo tuổi, bệnh lý, thuốc điều trị và lối sống.

Chỉ người chồng làm tinh dịch đồ có đủ không?

Không phải lúc nào cũng đủ. Nam giới cần được hỏi bệnh, khám cơ quan sinh dục và làm thêm xét nghiệm tùy kết quả. Đồng thời, người vợ nên được đánh giá song song để tránh bỏ sót nguyên nhân và lựa chọn sai chiến lược điều trị.

Nên khám sức khỏe sinh sản nam ở bệnh viện hay phòng khám chuyên khoa?

Cả hai đều có thể phù hợp nếu cơ sở được cấp phép, có bác sĩ đúng chuyên khoa và phòng xét nghiệm đạt tiêu chuẩn. Đối với vấn đề tế nhị, nhiều nam giới ưu tiên trung tâm chuyên về sức khỏe nam giới vì quy trình riêng tư và khả năng đánh giá đồng thời sinh sản, nội tiết, tình dục cùng bệnh lý nam khoa.

Lời khuyên từ chuyên gia

Kiểm tra sức khỏe sinh sản nam không phải là việc chỉ dành cho người đã được chẩn đoán vô sinh. Nam giới nên chủ động khám trước khi kết hôn, trước khi sinh con hoặc ngay khi xuất hiện bất thường ở tinh hoàn, tinh dịch, ham muốn, khả năng cương và xuất tinh. Hai vợ chồng chưa có thai cũng cần được đánh giá đồng thời thay vì mặc định trách nhiệm thuộc về người phụ nữ.

Đặc biệt, không nên tự sử dụng testosterone, steroid tăng cơ, thuốc kích thích sinh lý hoặc thực phẩm bổ sung khi đang mong con. Điều trị sai có thể che lấp triệu chứng, làm suy giảm sinh tinh và khiến thời điểm can thiệp phù hợp bị trì hoãn.

TS.BS.CK2 Trà Anh Duy là chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực Tiết niệu – Nam khoa – Y học giới tính và điều trị vô sinh nam. Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health là một trong những địa chỉ chuyên sâu hàng đầu trong chăm sóc sức khỏe sinh sản, sinh lý và nội tiết nam, phù hợp với người cần quy trình khám kín đáo, toàn diện và cá thể hóa theo tình trạng của từng cặp đôi.