Nói đến giáo dục giới tính, nhiều người vẫn nghĩ đó là chuyện “dạy trẻ biết về tình dục”. Cách hiểu này vừa hẹp, vừa dễ làm người lớn ngại nói, còn nam giới trẻ thì ngại hỏi. Thực ra, giáo dục giới tính (sexuality education) không chỉ nói về quan hệ tình dục, mà còn giúp nam giới hiểu cơ thể, biết tự bảo vệ, tôn trọng người khác, phòng bệnh lây truyền qua đường tình dục và chăm sóc sức khỏe sinh sản một cách trưởng thành hơn.
1. Giúp nam giới hiểu đúng về cơ thể và tuổi dậy thì
Ở tuổi dậy thì, nam giới trải qua nhiều thay đổi: vỡ giọng, mọc lông, tăng chiều cao, thay đổi mùi cơ thể, xuất tinh lần đầu, tăng ham muốn và bắt đầu quan tâm đến hình ảnh bản thân. Nếu không được giải thích đúng, các thay đổi bình thường này dễ bị hiểu sai thành “bệnh”, hoặc ngược lại, dấu hiệu bất thường lại bị bỏ qua vì tưởng là chuyện ai cũng có.
Theo hướng dẫn của UNESCO (2018) trong International Technical Guidance on Sexuality Education, giáo dục giới tính toàn diện (comprehensive sexuality education) cần cung cấp kiến thức phù hợp lứa tuổi về cơ thể, dậy thì, sinh sản, các mối quan hệ, quyền, trách nhiệm và kỹ năng ra quyết định. Với nam giới, hiểu đúng cơ thể là bước đầu để biết khi nào cần đi khám, thay vì im lặng chịu đựng vì xấu hổ.
2. Phòng bệnh lây truyền qua đường tình dục và nhiễm trùng sinh sản
Một trong những vai trò quan trọng nhất của giáo dục giới tính là giúp nam giới nhận biết nguy cơ bệnh lây truyền qua đường tình dục (sexually transmitted infections), như lậu, chlamydia, giang mai, HPV, HIV. Nhiều bệnh có thể biểu hiện rất kín đáo, thậm chí không có triệu chứng rõ, nhưng vẫn ảnh hưởng đến đường sinh dục, tinh hoàn, mào tinh và khả năng sinh sản.
Theo nghiên cứu của Kim và cộng sự (2023) công bố trên American Journal of Sexuality Education, các chương trình giáo dục giới tính toàn diện có hiệu quả tích cực trong việc cải thiện kiến thức, thái độ và một số hành vi sức khỏe tình dục của thanh thiếu niên. Kiến thức đúng giúp nam giới hiểu rằng phòng bệnh không chỉ là chuyện “tránh rắc rối”, mà còn là bảo vệ khả năng làm cha trong tương lai.
Giáo dục giới tính cũng giúp nam giới biết rằng tiểu buốt, tiết dịch niệu đạo, đau tinh hoàn, nổi vết loét vùng sinh dục, đau khi xuất tinh hoặc tinh dịch bất thường là những dấu hiệu cần khám sớm, không nên tự mua thuốc hay nghe lời truyền miệng.
3. Giảm mặc cảm, tăng khả năng đi khám sớm
Nhiều nam giới được dạy phải mạnh mẽ, ít than đau, càng không nên nói chuyện “nhạy cảm”. Hậu quả là khi có rối loạn cương (erectile dysfunction), xuất tinh sớm (premature ejaculation), đau tinh hoàn, nghi ngờ viêm nhiễm hoặc hiếm muộn, họ thường chần chừ rất lâu mới đi khám.
Theo nghiên cứu của Haberland (2015) công bố trên Journal of Adolescent Health, các chương trình giáo dục giới tính có lồng ghép nội dung về giới, quyền và mối quan hệ thường có hiệu quả tốt hơn trong việc giảm hành vi nguy cơ so với chương trình chỉ cung cấp thông tin sinh học đơn thuần. Điều này cho thấy giáo dục giới tính không chỉ là “học thuộc cơ quan sinh dục”, mà còn là học cách tôn trọng bản thân, biết tìm kiếm hỗ trợ y tế và không xem bệnh nam khoa là điều đáng xấu hổ.
4. Xây dựng thái độ có trách nhiệm trong các mối quan hệ
Sức khỏe sinh sản nam giới không thể tách rời trách nhiệm trong quan hệ. Giáo dục giới tính giúp nam giới hiểu về đồng thuận (consent), tôn trọng ranh giới cá nhân, tránh ép buộc, tránh đổ lỗi và biết chia sẻ trách nhiệm trong phòng tránh thai, phòng bệnh, khám sức khỏe trước hôn nhân hoặc khi chuẩn bị có con.
Theo thông tin của WHO (2023) về giáo dục giới tính toàn diện, các chương trình phù hợp có thể giúp người trẻ xây dựng kiến thức, kỹ năng, thái độ và giá trị để có những mối quan hệ an toàn, tôn trọng và lành mạnh. Với nam giới, đây là nền tảng để trưởng thành về cảm xúc, chứ không chỉ trưởng thành về cơ thể.
5. Bảo vệ khả năng sinh sản từ sớm
Khả năng sinh sản nam giới phụ thuộc vào nhiều yếu tố: tinh hoàn, nội tiết, tinh trùng, đường dẫn tinh, lối sống và bệnh lý mắc phải. Giáo dục giới tính tốt giúp nam giới biết tránh các nguy cơ như nhiễm trùng không điều trị, chấn thương tinh hoàn, lạm dụng chất kích thích, thức khuya kéo dài, béo phì, dùng thuốc không rõ nguồn gốc hoặc tự ý sử dụng hormone.
Theo nghiên cứu của Barriuso-Ortega và cộng sự (2024) công bố trên Children and Youth Services Review, các chương trình giáo dục giới tính trong trường học có tác động tích cực đến kiến thức và thái độ của thanh thiếu niên, dù hiệu quả phụ thuộc nhiều vào chất lượng chương trình, người dạy và bối cảnh triển khai. Điều này nhắc rằng giáo dục giới tính không nên làm qua loa cho có, mà cần chính xác, gần gũi, không phán xét và phù hợp văn hóa.
Kết luận
Giáo dục giới tính có vai trò quan trọng đối với sức khỏe sinh sản nam giới vì giúp nam giới hiểu cơ thể, phòng bệnh lây truyền qua đường tình dục, giảm mặc cảm khi đi khám, xây dựng trách nhiệm trong quan hệ và bảo vệ khả năng sinh sản từ sớm. Một chương trình giáo dục giới tính đúng không làm người trẻ “hư hơn”, mà giúp họ biết suy nghĩ, biết tự bảo vệ và biết tôn trọng người khác. Với nam giới, đó không chỉ là bài học về sinh sản, mà còn là bài học về trưởng thành.
