“Bác sĩ, nếu có một người mình rất yêu nhưng cứ khiến mình phải chờ đợi, còn một người khác thương mình thật lòng nhưng mình chưa rung động nhiều, thì nên chọn ai?”
Có những câu hỏi ở phòng khám chẳng liên quan đến testosterone, tinh trùng hay “cậu nhỏ”, nhưng lại ảnh hưởng đến giấc ngủ, ham muốn và sức khỏe tinh thần của một người đàn ông nhiều hơn cả một kết quả xét nghiệm.
Chọn người mình yêu hay yêu người chọn mình?
Nếu tình yêu có đáp án trắc nghiệm A hoặc B thì chắc Bác sĩ Chuối đã khỏe hơn nhiều.
Nhưng tình cảm không vận hành như vậy.
Theo TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, trong những buổi tư vấn về sức khỏe tình dục và tâm lý tình dục, có những người đàn ông không thiếu tình yêu. Điều họ thiếu là cảm giác được yêu lại. Họ có thể dành nhiều năm chạy theo một người luôn khiến mình hồi hộp, mong chờ, ghen tuông và bất an; trong khi trước mặt lại có một người tử tế, quan tâm, sẵn sàng bước cùng mình nhưng trái tim chưa đủ rung động.
Vấn đề không đơn giản là “chọn người mình yêu” hay “chọn người yêu mình”.
Có lẽ câu hỏi cần đặt lại là: Người mình yêu có thực sự muốn xây dựng một mối quan hệ với mình không? Và với người đang yêu mình, liệu trong lòng mình có đủ tình cảm để một ngày nào đó yêu họ bằng sự tự nguyện, chứ không phải bằng lòng biết ơn?
Hai câu trả lời ấy quan trọng hơn rất nhiều.
Yêu rất nhiều chưa chắc đã là một mối quan hệ tốt
Một tình huống tổng hợp từ thực tế tư vấn tại Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health là một người đàn ông hơn 30 tuổi tìm đến vì mất ngủ, giảm ham muốn và thường xuyên mất cương khi gần gũi. Nhưng khi trò chuyện sâu hơn, vấn đề không nằm ở “khả năng đàn ông”.
Anh đã theo đuổi một mối quan hệ nhiều năm. Người phụ nữ anh yêu chưa bao giờ thật sự cam kết nhưng cũng không hoàn toàn rời đi. Mỗi lần cô nhắn tin, anh vui cả ngày; vài ngày cô im lặng, anh gần như không làm được việc.
Trong lúc đó, có một người khác rất quan tâm anh. Bạn bè khuyên: “Người ta thương mày vậy thì cưới đi, rồi từ từ sẽ yêu”.
Anh hỏi BS Duy: “Có phải em nên chọn người yêu em để cuộc sống nhẹ nhàng hơn không?”
Câu trả lời không phải “có”.
Bởi một người yêu mình chân thành không có nghĩa họ phải trở thành phương án an toàn cho một trái tim vẫn đang hướng về người khác. Nếu bước vào một cuộc hôn nhân chỉ vì người kia tốt, vì đến tuổi, vì gia đình thúc giục hoặc vì đã quá mệt với người mình yêu, cuối cùng có thể cả hai cùng chịu thiệt.
Nhưng điều ngược lại cũng đúng: yêu một người đến mức liên tục phải đoán xem mình có được yêu hay không cũng không phải bằng chứng cho thấy đó là “tình yêu định mệnh”.
Một nghiên cứu lớn của Joel và cộng sự công bố năm 2020, tổng hợp dữ liệu từ 43 nghiên cứu dọc về các cặp đôi, cho thấy những yếu tố liên quan mạnh nhất đến chất lượng mối quan hệ không phải là vẻ ngoài hay việc ai yêu ai trước, mà gồm cảm nhận rằng đối phương có cam kết, sự trân trọng dành cho nhau, mức độ hài lòng tình dục và cách hai người xử lý xung đột.
Nói bằng ngôn ngữ đời thường: rung động giúp hai người bước về phía nhau, nhưng sự đáp lại mới giúp họ đi được đường dài.
Đừng nhầm cảm giác “được săn đón” với cảm giác “được yêu”
Có người chọn người yêu mình vì cảm thấy an toàn: người ấy luôn gọi trước, nhường nhịn, chăm sóc và sẵn sàng hy sinh.
Nhưng nếu bản thân không có sự hấp dẫn, không muốn gần gũi, không tò mò về đời sống của họ và thậm chí cảm thấy việc đáp lại tình cảm là một nghĩa vụ, đó chưa chắc là nền móng tốt cho hôn nhân.
Tình yêu không cần lúc nào cũng cháy dữ dội, nhưng ít nhất phải có một hạt giống tình cảm từ hai phía.
Ngược lại, cũng có người nói: “Tôi chỉ yêu người làm tôi phải chinh phục”. Đến khi gặp một người ổn định, quan tâm và nhất quán thì lại thấy… thiếu cảm giác.
Ở đây đôi khi có một nghịch lý tâm lý: bất an có thể tạo ra cảm xúc rất mạnh. Việc hôm nay được yêu, ngày mai bị lạnh nhạt khiến não luôn chờ đợi tín hiệu tiếp theo. Cường độ cảm xúc ấy dễ bị hiểu nhầm thành chiều sâu của tình yêu.
Nghiên cứu về “perceived partner responsiveness” – cảm nhận rằng người bạn đời hiểu mình, quan tâm và trân trọng mình – cho thấy yếu tố này liên quan chặt chẽ với sự thân mật và hài lòng trong mối quan hệ. Một nghiên cứu trên 100 cặp đôi công bố năm 2024 cũng ghi nhận cảm giác bản thân thực sự có ý nghĩa đối với người kia liên quan với mức hài lòng cao hơn và cách giao tiếp mang tính xây dựng hơn.
Vì vậy, cảm giác bình yên trong tình yêu đôi khi không phải “hết yêu”.
Có khi đó chính là lần đầu chúng ta được yêu theo một cách lành mạnh.
Kết luận: Đừng chọn giữa hai con người, hãy chọn một mối quan hệ có hai người cùng bước tới
Nếu phải gửi một lời chia sẻ theo phong cách Bác sĩ Chuối, BS Duy cho rằng: đừng cưới một người chỉ vì họ yêu mình, và cũng đừng cố giữ một người chỉ vì mình yêu họ.
Người đáng để đi đường dài thường nằm đâu đó ở điểm giao nhau: mình có tình cảm với họ, và họ cũng chủ động lựa chọn mình.
Không nhất thiết hai người phải yêu nhau “50–50” từng ngày. Có lúc người này cho nhiều hơn, lúc khác người kia nâng đỡ nhiều hơn. Nhưng về lâu dài, cả hai đều phải cảm thấy mình được nhìn thấy, được tôn trọng và không phải liên tục chứng minh rằng mình xứng đáng được yêu.
Nếu yêu một người khiến bạn ngày càng trở nên bất an, kiểm soát, mất ngủ, mất tự tin và đánh mất chính mình, hãy thử hỏi: Tôi đang yêu người này, hay tôi đang nghiện cảm giác được họ lựa chọn?
Còn nếu có một người rất yêu bạn nhưng trái tim bạn thật sự không thể đáp lại, tử tế nhất đôi khi không phải là nhận lấy tình yêu ấy.
Mà là trả lại cho họ cơ hội gặp một người cũng chọn họ.
Tình yêu đẹp nhất có lẽ không phải “chọn người mình yêu” hay “yêu người chọn mình”. Đó là ngày hai người nhìn nhau và cùng có thể nói: Tôi chọn bạn.
