“Em hiểu anh ấy nghĩ gì, biết lúc nào anh ấy buồn, thậm chí đoán được câu tiếp theo anh ấy sắp nói. Nhưng không hiểu sao càng sống lâu với nhau, tụi em càng xa.”
Đó không phải câu chuyện hiếm gặp trong những buổi tư vấn về đời sống tình cảm và tình dục. Có những cặp đôi đã bên nhau nhiều năm, biết rõ sở thích, thói quen, điểm mạnh lẫn điểm yếu của đối phương. Họ có thể nói rằng mình “hiểu nhau đến từng chân tơ kẽ tóc”, nhưng vẫn cảm thấy cô đơn ngay trong chính mối quan hệ.
Vậy, hiểu nhau nhiều có thực sự là đủ để yêu nhau lâu dài?
Hiểu một người không đồng nghĩa với biết cách yêu người đó
Theo TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, trong một mối quan hệ, sự thấu hiểu giúp hai người giảm bớt rất nhiều va chạm không cần thiết. Khi biết người kia cần khoảng lặng lúc căng thẳng, không thích bị chất vấn ngay sau giờ làm hoặc đặc biệt nhạy cảm với một vấn đề nào đó, chúng ta có cơ hội ứng xử tinh tế hơn.
Nhưng có một khoảng cách khá xa giữa “tôi hiểu bạn” và “tôi biết cách đối xử với bạn”.
Một người chồng có thể biết vợ buồn vì mình thường xuyên về nhà muộn, nhưng vẫn tiếp tục xem công việc là ưu tiên tuyệt đối. Một người vợ hiểu chồng đang chịu áp lực tài chính nhưng mỗi lần tranh cãi lại dùng chính điểm yếu ấy để chỉ trích. Hai người đều hiểu nhau, nhưng sự hiểu biết ấy chưa chuyển thành hành động có lợi cho mối quan hệ.
BS Duy cho rằng, thấu hiểu chỉ thực sự có ý nghĩa khi nó đi cùng sự tôn trọng, quan tâm và khả năng điều chỉnh hành vi.
Nói vui một chút, biết người yêu thích uống cà phê không đường là “hiểu”. Nhưng sáng người ấy vừa trải qua một đêm mất ngủ mà vẫn nhất quyết kéo đi uống cà phê lúc 11 giờ đêm thì có lẽ… hiểu vẫn chưa tới nơi.
Điều giữ hai người ở lại thường nằm ở cách họ xử lý những lúc không hiểu nhau
Một nghịch lý của tình yêu là càng thân thiết, chúng ta càng dễ nghĩ mình đã biết hết về đối phương.
Thực tế, con người không đứng yên. Người bạn yêu ở tuổi 25 có thể rất khác chính người ấy ở tuổi 35 hay 45. Công việc, việc sinh con, sức khỏe, tài chính, mất mát gia đình, thay đổi hormone hoặc những trải nghiệm sống đều có thể làm nhu cầu tình cảm và tình dục thay đổi.
Vì vậy, một mối quan hệ tốt không phải là nơi hai người “hiểu nhau hoàn toàn”, mà là nơi họ tiếp tục muốn tìm hiểu nhau.
Trong thực tế tư vấn tại Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, TS.BS.CK2 Trà Anh Duy từng gặp một người đàn ông ngoài 40 tuổi đến khám vì giảm ham muốn và khó duy trì cương. Người vợ đi cùng khẳng định: “Tôi hiểu chồng tôi lắm, chắc anh ấy hết tình cảm rồi”.
Nhưng khi trò chuyện riêng, người chồng lại chia sẻ rằng anh đang chịu áp lực công việc kéo dài, ngủ ít, luôn lo thất bại trong chuyện chăn gối. Chính vì sợ khiến vợ thất vọng, anh càng tránh gần gũi.
Hai người sống với nhau gần 20 năm, tưởng như quá hiểu nhau, nhưng vẫn có một phần cảm xúc mà cả hai chưa từng nói thành lời.
Sau khi đánh giá sức khỏe nam khoa, giấc ngủ, tâm lý và đời sống tình dục, vấn đề không nằm đơn thuần ở chuyện “hết yêu”. Điều quan trọng hơn lại là học cách nói ra nhu cầu, nỗi lo và sự tổn thương mà không biến cuộc trò chuyện thành một phiên xét xử.
Theo BS Duy, nhiều cặp đôi không thiếu tình cảm. Họ chỉ thiếu một không gian đủ an toàn để nói thật.
Một mối quan hệ cần nhiều hơn sự thấu hiểu
Hiểu nhau là một phần. Nhưng để đi đường dài, hai người còn cần tôn trọng ranh giới của nhau, duy trì sự tin cậy và có khả năng sửa chữa sau xung đột.
Có những cặp đôi ít cãi nhau không hẳn vì họ hòa hợp, mà vì một người đã từ bỏ việc nói lên mong muốn của mình. Ngược lại, có những cặp đôi vẫn tranh luận nhưng sau đó biết xin lỗi, lắng nghe và tìm cách giải quyết vấn đề. Chính khả năng “quay trở lại với nhau” sau bất đồng mới là một trong những dấu hiệu quan trọng của sự gắn kết.
Sự hòa hợp về giá trị sống cũng ngày càng quan trọng khi mối quan hệ tiến xa hơn. Quan điểm về tiền bạc, con cái, tình dục, công việc, trách nhiệm với hai bên gia đình hay kế hoạch tương lai có thể tạo ra những khác biệt lớn mà chỉ “hiểu tính nhau” chưa chắc giải quyết được.
Đời sống thân mật cũng vậy. Hai người yêu thương và thấu hiểu nhau nhưng nếu trong thời gian dài không thể trao đổi về nhu cầu tình dục, cảm giác bị từ chối, những thay đổi về ham muốn hoặc vấn đề sức khỏe, khoảng cách vẫn có thể xuất hiện.
Ở góc độ sức khỏe nam giới và tâm lý tình dục, BS Duy cho rằng điều đáng quý không phải là tìm được một người “đọc được suy nghĩ của mình”, mà là tìm được người sẵn sàng nghe khi mình chưa nói rõ, hỏi khi chưa hiểu và điều chỉnh khi biết mình đã làm đối phương tổn thương.
Kết luận
Hiểu nhau rất quan trọng, nhưng không phải tấm vé bảo đảm cho một tình yêu lâu dài.
Một mối quan hệ bền vững cần nhiều lớp hơn: hiểu nhau, tôn trọng nhau, tin tưởng nhau, còn muốn trò chuyện với nhau và có khả năng cùng nhau giải quyết những thay đổi không thể tránh khỏi của cuộc sống.
Có lẽ câu hỏi nên không chỉ là: “Người ấy có hiểu mình không?”, mà còn là: “Khi đã hiểu rồi, chúng ta đối xử với nhau như thế nào?”
Bởi đôi khi, tình yêu không mất đi vì hai người không hiểu nhau. Nó mệt mỏi dần khi cả hai đã hiểu nhưng không còn cố gắng làm điều gì với sự thấu hiểu ấy.
