Nhiều nam giới chỉ đi kiểm tra sức khỏe sinh sản khi đã cưới lâu mà chưa có con, khi tinh hoàn đau, khi “phong độ” xuống rõ hoặc khi bác sĩ phụ khoa của vợ nhẹ nhàng nhắc: “Anh cũng nên đi kiểm tra”. Nhưng sức khỏe sinh sản nam giới không phải chiếc xe đợi hỏng mới đem ra gara. Có những vấn đề diễn tiến âm thầm nhiều năm, không đau, không ngứa, không báo trước, đến khi phát hiện thì việc điều trị đã phức tạp hơn nhiều.
1. Tinh trùng yếu có thể không có triệu chứng
Một trong những điều dễ bị bỏ qua nhất là bất thường tinh dịch đồ. Nam giới vẫn khỏe, vẫn sinh hoạt bình thường, vẫn có ham muốn và xuất tinh đều, nhưng số lượng, độ di động hoặc hình dạng tinh trùng có thể đã giảm.
Tinh dịch đồ (semen analysis) là xét nghiệm cơ bản giúp đánh giá số lượng, độ di động và hình dạng tinh trùng. Theo nghiên cứu của Agarwal và cộng sự (2015) công bố trên Reproductive Biology and Endocrinology, nam giới đóng góp vào khoảng 50% các trường hợp vô sinh của cặp đôi. Con số này cho thấy hiếm muộn không phải “câu chuyện của riêng phụ nữ”, dù nhiều gia đình vẫn quen nghĩ như vậy.
2. Giãn tĩnh mạch tinh: âm thầm nhưng không hiền
Giãn tĩnh mạch tinh (varicocele) là tình trạng các tĩnh mạch quanh tinh hoàn giãn bất thường, có thể làm tăng nhiệt độ tinh hoàn và ảnh hưởng đến sinh tinh. Nhiều người không đau, chỉ tình cờ phát hiện khi khám hiếm muộn hoặc siêu âm bìu.
Theo nghiên cứu của Damsgaard và cộng sự (2016) công bố trên Human Reproduction, giãn tĩnh mạch tinh có liên quan đến giảm chất lượng tinh dịch và thay đổi hormone sinh sản ở nam giới trẻ. Vì vậy, nếu không kiểm tra định kỳ, nam giới có thể bỏ lỡ giai đoạn can thiệp sớm trước khi chất lượng tinh trùng giảm rõ.
3. Nội tiết nam không phải chỉ dành cho tuổi trung niên
Testosterone thấp, rối loạn nội tiết, béo phì, đề kháng insulin hoặc bệnh chuyển hóa có thể ảnh hưởng đến ham muốn, cương dương và khả năng sinh sản. Điều đáng nói là nhiều người chỉ nghĩ “dạo này mệt thôi”, “chắc do công việc”, trong khi cơ thể đang phát tín hiệu rằng hệ nội tiết cần được đánh giá.
Sức khỏe sinh sản nam giới không tách rời sức khỏe toàn thân. Một vòng bụng tăng, giấc ngủ kém, rượu bia nhiều và ít vận động có thể âm thầm kéo chất lượng tinh trùng đi xuống.
4. Bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể không rầm rộ
Một số bệnh lây truyền qua đường tình dục (Sexually Transmitted Infections – STIs) có thể gây viêm niệu đạo, viêm mào tinh, tắc nghẽn đường dẫn tinh hoặc ảnh hưởng chất lượng tinh trùng. Không phải lúc nào bệnh cũng có biểu hiện dữ dội. Có trường hợp chỉ hơi rát, tiết dịch ít, hoặc thậm chí gần như không triệu chứng.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi ngày trên toàn cầu có hơn 1 triệu ca nhiễm mới các bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể chữa được ở nhóm 15-49 tuổi. Vì vậy, kiểm tra định kỳ không phải chuyện “đa nghi”, mà là một cách bảo vệ bản thân và bạn đời.
5. Ung thư tinh hoàn và bất thường bìu cần được phát hiện sớm
Nam giới trẻ cũng không nên chủ quan với khối bất thường ở tinh hoàn, tinh hoàn bên to bên nhỏ rõ, đau âm ỉ hoặc cảm giác nặng bìu. Dù không phổ biến như nhiều bệnh khác, ung thư tinh hoàn thường gặp ở nam giới trẻ và có tiên lượng tốt nếu phát hiện sớm.
Khám nam khoa định kỳ giúp bác sĩ kiểm tra vùng bìu, tinh hoàn, tuyến tiền liệt khi phù hợp, đồng thời tư vấn các dấu hiệu cần theo dõi tại nhà.
Kết luận
Không kiểm tra sức khỏe sinh sản định kỳ, nam giới có thể bỏ lỡ nhiều vấn đề quan trọng như tinh trùng yếu, giãn tĩnh mạch tinh, rối loạn nội tiết, bệnh lây truyền qua đường tình dục, bất thường tinh hoàn hoặc các yếu tố ảnh hưởng khả năng làm cha. Khám sớm không phải vì có bệnh, mà để biết cơ thể mình đang ở đâu. Với nam giới, chủ động kiểm tra sức khỏe sinh sản là một cách trưởng thành, văn minh và có trách nhiệm với chính mình cũng như người bạn đời.
